I SA/Sz 394/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2007 r., p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł A. M. nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że z uwagi na brak kontrahentów zawiesił działalność gospodarczą. Źródłem utrzymania rodziny są oszczędności, których wysokość na dzień dzisiejszy wynosi [...] zł. Ponadto skarżący korzysta z pomocy rodziców, którzy pokrywają koszty wyżywienia. Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M., która jest osobą bezrobotną. Na utrzymaniu małżonków pozostaje dwójka dzieci w wieku [...] i [...] lat. Nadto, skarżący oświadczył, że w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący posiada udział w [...] części budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m 2. Wezwaniem z dnia 15 maja 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do nadesłania, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, dodatkowych, wskazanych oświadczeń i dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił A. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, iż nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem, gdyż wezwanie z dnia 15 maja 2013 r. zrozumiał w ten sposób, że mają być wskazane konta bankowe z pokazanym saldem rachunku (co miało potwierdzić stan finansów) a nie z wyciągiem szczegółowym, ukazującym bieżące obroty środkami pieniężnymi. Skarżący oświadczył również, że nie przedstawił zeznania podatkowego żony za rok 2012, ponieważ nie osiągnęła ona w 2012 roku dochodów, a zatem nie wystąpił u niej obowiązek złożenia zeznania podatkowego. Jakiekolwiek środki pieniężne czy oszczędności które posiadała żona były środkami które otrzymała od skarżącego, z dochodu jaki uzyskał w 2012 roku. Żona skarżącego we wspomnianym okresie styczeń - kwiecień 2013 roku dysponowała środkami pieniężnymi, ponieważ Urząd Skarbowy mógł zabezpieczyć środki jakie skarżący posiadał na poczet podatku od towarów i usług za marzec -kwiecień- maj 2007, co zdaniem skarżącego, całkowicie mogło pozbawić Jego rodzinę środków do życia. Skarżący podniósł również, że żona przekazywała Mu ze swojego konta środki pieniężne podając tytuł "wynagrodzenie". Kwoty jednak nie wynikały ze stosunku pracy. To system bankowy narzucał konieczność podania na przelewie tytułu i żona wpisywała różne nazwy określające tytuł przelewu, lecz opisywał on faktycznie pochodzenie środków, a nie z jakiego tytułu zostały przelane. Nadto, skarżący wyjaśnił, iż jeszcze jeden rachunek żony nr [...] którego wyciągu nie przedłożył, jest wewnętrznym kontem oszczędnościowym, na który bezpośrednio nie można przelać jak i wysłać środków do osób trzecich i służy wyłącznie do oszczędzania dla właściciela wiodącego rachunku bankowego czyli żony skarżącego. O wpłatach i wypłatach skarżący uzyskuje informację wyłącznie z rachunku konta głównego. Stan konta oszczędnościowego na dzień 15 maja 2013 rok wynosił 0,00 zł, co może skarżący udokumentować. Skarżący dodał również, iż nie przedstawił wymaganego zaświadczenia dotyczącego korzystania przez Jego rodzinę ze świadczeń Pomocy Społecznej, gdyż nie zaistniała taka sytuacja. Wobec wniesionego sprzeciwu, wezwaniem z dnia 8 sierpnia 2013r. strona została zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów, potwierdzających przekazane dane oraz uzupełniających złożone oświadczenie tj: wykazu posiadanych wszystkich rachunków bankowych skarżącego i żony (również o nr [...]) oraz wyciągów potwierdzających stan i obroty na tych rachunkach z okresu sześciu ostatnich miesięcy, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o nieuzyskiwaniu w 2012 r. przez żonę skarżącego - żadnych dochodów, aktualnego zaświadczenie powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący oraz żona skarżącego, są osobami bezrobotnymi z prawem/bez prawa do zasiłku, oświadczenia skarżącego z jakich środków pieniężnych pokrywa comiesięczne zobowiązania bankowo-kredytowe, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący pismem z dnia 9 września 2013 r. poinformował, że z przyczyn od Niego niezależnych nie jest w stanie wywiązać się z nałożonego obowiązku w zakreślonym terminie. Uzyskanie dokumentów wymienionych w pkt 1-2 wezwania zależy od udziału żony, która od 8 lipca 2013 r. uczestniczy w szkoleniu zawodowym zorganizowanym przez Urząd Pracy w [...] ( w załączeniu skarżący przesłał skierowanie na przygotowanie zawodowe dorosłych). Jak wskazał skarżący, szkolenie i praktyki odbywają się poza miejscem zamieszkania do późnych godzin, kiedy banki i urzędy są pozamykane. Aby załatwić żądane dokumenty żona będzie musiała uzyskać dzień wolny ze szkolenia, co może nastąpić dopiero po 15 września 2013 r., aby mieć zaliczone ukończenie nauki w zawodzie [...]. W związku z powyższym skarżący zwrócił się z prośbą o odroczenie na dwa tygodnie terminu dostarczenia do Sądu żądanych dokumentów. Powyższe pismo wpłynęło do Sądu 11 września 2013 r. (k. [...]). Do dnia 9 października 2013 r. skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż ył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Z uzasadnienia wniosku i przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący zawiesił z dniem 8 marca 2013 r. działalność gospodarczą z uwagi na brak kontrahentów, a jego żona decyzją Starosty z dnia 1 sierpnia 2012 r. została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny są oszczędności w wysokości [...] zł. Nadto, skarżący wskazał, że w zakresie wyżywienia korzysta z pomocy rodziców. W ocenie Sądu, skarżący nie przedstawił pełnej i wyczerpującej informacji o swoich możliwościach finansowych. Wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących Jego aktualną sytuację finansowo - materialną, skarżący nie wywiązał się w całości z nałożonego na niego zobowiązania, co sprawia, że jego oświadczenia nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei uniemożliwia przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Pomimo dwukrotnego wezwania, skarżący nie przedłożył wyciągów potwierdzających bieżące obroty środkami pieniężnymi, zeznania podatkowego swej żony za 2012 rok czy też zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o nieuzyskiwaniu w 2012 r. przez żonę skarżącego - żadnych dochodów. Z przedstawionych wyciągów bankowych wynika zaś, że żona skarżącego, pomimo statusu osoby bezrobotnej, w okresie styczeń - kwiecień b.r. obracała środkami pieniężnymi, dokonywała płatności za zakupy, dokonywała przelewów. Pomimo wezwania Sądu, skarżący nie przedłożył aktualnego zaświadczenia powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący oraz Jego żona, są osobami bezrobotnymi. Strona nie wyjaśniła również z jakich środków pieniężnych pokrywa comiesięczne zobowiązania bankowo-kredytowe w wysokości od [...] do [...] zł,. Tymczasem brak powyższych danych nie pozwala na pełną ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej strony, gdyż nie pozwala dokonać analizy dochodów i niezbędnych wydatków strony. W ocenie Sądu, w świetle powyższych okoliczności należy uznać, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Wobec powyższego, na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.