I SA/Sz 396/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Anna Malinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi A. i A. S. na decyzję Prezes Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę Na podstawie 3 zgłoszeń celnych SAD wystawionych w okresie od [...] Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym odzież używaną, sortowaną, dezynfekowaną sprowadzoną z Niemiec przez A. i A. S. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą handlową "F" s c A.i A. S. z siedzibą w B. Do wymiaru cła organ celny przyjął deklarowaną przez importera obniżoną stawkę celną, określoną dla towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej, w oparciu o dołączone do zgłoszeń celnych deklaracje eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru, a zawarte na fakturach sprzedaży. Na podstawie wniosku importera z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] nr [...] zmienił w jednym z dokumentów SAD (z dnia [...] dane dotyczące nazwy oraz numeru NIP-u i REGON-u importera Następnie Dyrektor Urzędu Celnego, w ramach kontroli postimportowej, wystąpił za pośrednictwem Prezesa Głównego Urzędu Ceł do niemieckich władz celnych z wnioskiem o dokonanie weryfikacji deklaracji zawartych na fakturach przedłożonych przez importera wraz ze zgłoszeniami celnymi. Pismem z dnia [...] nr [...] niemieckie władze celne poinformowały polskie organy celne, że towar będący przedmiotem importu nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego. Na podstawie wskazanej wyżej informacji Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] o nr [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] nr [...], a postanowieniem z dnia [...] o nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie dot dwóch pozostałych zgłoszeń celnych SAD, i następnie decyzjami z dnia [...] nr [...] i nr [...] uznał te dwa zgłoszenia celne za nieprawidłowe, ponownie określając kwotę długu celnego, przy przyjęciu do jej wymiaru stawki celnej autonomicznej, podwyższonej o 100%. Decyzją natomiast z dnia [...] o nr [...] organ ten uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] nr [...] i określił kwotę długu celnego z zastosowaniem również stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Od powyższych decyzji odwołania złożył pełnomocnik Spółki, podnosząc w nich szereg zarzutów dotyczących trybu przeprowadzonego przez Dyrektora Urzędu Celnego postępowania weryfikacyjnego. W szczególności, zarzucono organom podatkowym naruszenie art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, wynikające z nieoznaczenia strony w osnowie decyzji, naruszenie art. 121 § 1 i 123 § 1 Ordynacji podatkowej, wynikające z uniemożliwienia skarżącym udziału w postępowaniu weryfikacyjnym, naruszenie art. 121 § 1 i 125 § 4 Ordynacji podatkowej wiążące się z uniemożliwieniem stronie przedłożenia wszystkich dowodów i skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 248 Kodeksu celnego, przez odmowę przyjęcia towarów, jako niezgodnych z kontraktem i wystąpienie o umorzenie cła, a także obrazę art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie oświadczeń świadka J.W. oraz oświadczeń strony na okoliczność, że towar był sortowany i pochodził z Unii Europejskiej. Pismem z dnia [...] wniesionym w postępowaniu odwoławczym, pełnomocnik Spółki złożył wniosek dowodowy o przeprowadzenie, na podstawie art. 229 Ordynacji podatkowej, dowodu z załączonego pisma Niemieckiej Izby Gospodarczej lub o zwrócenie się do niemieckich organów celnych o nadesłanie orzeczenia Sądu Finansowego w Dusseldorfie o sygn. akt 4 V 7277/00 AE (Z), w którym sąd ten uznał, że niemieckie organy celne nie miały podstaw do udzielania informacji o niepreferencyjnym pochodzeniu towaru. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o otrzymaniu w mocy zaskarżonych odwołaniami decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że status pochodzenia, zgłoszonej przez skarżącą Spółkę do dopuszczenia do obrotu odzieży, wg obniżonych stawek celnych, był niezgodny ze stanem faktycznym, gdyż przeprowadzona w Niemczech weryfikacja dowodów preferencyjnego pochodzenia odzieży, w postaci deklaracji sporządzonych na fakturach przez eksportera, wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż odzież objęta tymi fakturami nie posiada statusu preferencyjnego pochodzenia, wynikającego z postanowień Układu Europejskiego. Ponadto, organ odwoławczy wyjaśnił, że możliwość ustalenia, czy dany towar posiada rzeczywiście preferencyjne pochodzenie z Unii Europejskiej, uprawniające do zastosowania obniżonej stawki celnej, leży wyłącznie w gestii władz celnych kraju eksportu. Tylko urzędowe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez upoważnione władze celne kraju eksportu w trybie art. 32 Protokołu nr 4 do UE może potwierdzić lub zanegować pochodzenie towaru z Unii Europejskiej zadeklarowane przez importera w zgłoszeniu celnym. W przedmiotowej sprawie Spółka zgłosiła w dokumentach celnych SAD do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzoną z krajów Unii Europejskiej odzież używaną deklarując w zgłoszeniach celnych jej preferencyjne pochodzenie i obniżoną stawkę celną, a ponieważ złożone przez Spółkę zgłoszenia celne odpowiadały wymogom formalnym, organ celny przyjął zgłoszenia i objął towary wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, na warunkach określonych w zgłoszeniach. Organ celny w ramach weryfikacji zgłoszeń celnych, miał prawo uznać, że strona spełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej, zgodnie z obowiązującymi wymogami prawa, a w szczególności przepisu art. 16 Protokołu nr 4, tzn przedłożyła dowód pochodzenia w postaci deklaracji eksportera na fakturach. W związku z tym organ uwzględnił wnioskowaną przez stronę w zgłoszeniach celnych obniżoną stawkę celną. Wynik jednakże kontroli celnej, przeprowadzonej po zwolnieniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym (art. 83 Kodeksu celnego), dowiódł, że towar ten nie miał preferencyjnego pochodzenia z Unii Europejskiej. Organ odwoławczy podniósł także, że organ celny kraju importu nie jest powołany do oceny prawidłowości i rzetelności wystawienia dowodu pochodzenia oraz statusu pochodzenia towarów nim objętych. Ocena dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu Weryfikacja przeprowadzana przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez Protokół nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towarów. Wynik tej weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany, dlatego też przeprowadzenie dowodu z załączonego do odwołania pisma Niemieckiej Izby Gospodarczej (tak oznaczonego przez stronę) oraz wystąpienie o nadesłanie orzeczenia Sądu Finansowego w Dusseldorfie, nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie polskich organów celnych i być dowodem w sprawie, podkreślił organ odwoławczy. Odnosząc się do dalszych zarzutów podniesionych w odwołaniach organ odwoławczy wyjaśnił, iż zarzut nieoznaczenia strony w decyzji organu I instancji jest nieuzasadniony, bowiem z treści decyzji wynika, iż jej adresatem jest strona postępowania, tj "F" s c S.A. i S.A. Także zarzut pominięcia oświadczenia J. W. w świetle wymogów Protokołu nr 4 organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. i A. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą handlową "F" s. c A. A. S. z siedzibą w B., wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skargę domagając się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze Spółka podniosła zarzut naruszenia: 1/ art. 2, 87, 89 ust 1 pkt 2 i 5 z zw. z art. 217 Konstytucji RP przez wydanie decyzji nakładającej obowiązek zapłaty cła na podstawie, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego, Protokołu nr 4 podczas, gdy nakładanie podatków i danin publicznych może nastąpić jedynie w drodze ustawy, 2/ art. 210 § 1 pkt 3, 5 i 8 Ordynacji podatkowej przez nieoznaczenie w osnowie decyzji strony, wysokości długu celnego, rozstrzygnięcia, które odwołania zostały rozpoznane i, które decyzje organu I instancji zostały utrzymane w mocy oraz brak upoważnienia do podpisania decyzji przez naczelnika wydziału, 3/ art. art. 121 § 1, 122, 125 § 1 oraz art. 187§ 2 w zw. z art. 216 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez nierozpoznanie wniosków dowodowych w toku prowadzonego postępowania, co pozbawiło stronę możliwości składania kolejnych wniosków dowodowych i czynnego udziału w postępowaniu 4/ art. art. 121 § 1, 122, 125 § 1, 180 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej przez odmowę przeprowadzenia dowodów i niewyjaśnienie stanu faktycznego, 5/ art. 27 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przez uznanie, że orzeczenie niemieckiego Sądu Finansowego nie jest dokumentem świadczącym, iż towary objęte deklaracją na fakturze mogą być uważane za produkty pochodzące ze Wspólnoty, 6/ art. 32 ust 6 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przez odmowę preferencji, mimo istnienia wyjątkowych okoliczności, wynikających z orzeczenia niemieckiego Sądu Finansowego. W uzasadnieniu skargi Spółka ponowiła argumenty podniesione w odwołaniach od decyzji organu I instancji Dodatkowo Spółka wskazała, że Protokół nr 4 do Układu Europejskiego nie został ratyfikowany za uprzednio wyrażoną w ustawie zgodą, tak więc nie może stanowić podstawy prawnej do nakładania na obywateli obowiązków i obciążeń finansowych. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi z mocy art 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153, poz. 1271 ze zm/ zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem Wbrew stanowisku skargi organ celny był uprawniony z mocy art. 83 Kodeksu celnego do przeprowadzenia kontroli zgłoszeń celnych po zwolnieniu towaru (kontrola postimportowa), a ponadto podjęcie czynności kontrolnych przez organ nie wymagało wszczęcia postępowania, bowiem dopiero w razie ustalenia, że zgłoszenie celne oparte było o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę wynik postępowania weryfikacyjnego, tzn wszczyna i przeprowadza postępowanie celne, a następnie wydaje decyzję na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego przed upływem 3 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 5). W rozpatrywanej sprawie powołane wyżej przepisy nie zostały naruszone, jak również Sąd nie stwierdził naruszenia innych wskazanych w skardze przepisów prawa. Podstawą wnioskowanej przez importera w zgłoszeniach celnych obniżonej stawki celnej były reguły preferencyjnego pochodzenia towaru określone w postanowieniach Układu Europejskiego będącego umową międzynarodową, ratyfikowaną! ogłoszoną w Dzienniku Ustaw Nr 11 z 1994 r., pod poz. 38, oraz stanowiący integralną część Układu Europejskiego Protokół Nr 4, zmieniony Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. ( Dz. U z 1997r Nr 104, poz. 662 ), i w sposób zgodny z prawem inkorporowany do polskiego porządku prawnego Układ Europejski należy do kategorii umów międzynarodowych, o których mowa jest w art. 241 ust 1 Konstytucji i ma zagwarantowane pierwszeństwo stosowania przed przepisami prawa krajowego z mocy art. 91 Konstytucji. Pierwszeństwo w stosowaniu przepisów prawa, do których zalicza się umowy międzynarodowe, wynika także z następujących przepisów Kodeksu celnego: art. 2 § 2, art. 13 § 3 pkt 4 i § 4, art. 20 § 1 i 2 Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów pochodzących z Unii Europejskiej, wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełnienia warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianej preferencji celnej oraz sposobu dokumentowania tego pochodzenia. Art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przewiduje, że w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia towaru lub spełnienia innych wymogów Protokołu, władze celnej kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą umożliwiać ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i, czy towar można uznać za pochodzący z Unii Europejskiej. Jeżeli odpowiedź umożliwia wyraźne ustalenie, że sprawdzana deklaracja eksportera, zamieszczona na fakturze, nie spełnia kryteriów przewidzianych przepisami Protokołu nr 4, gdyż została wystawiona dla odzieży j używanej, która nie spełnia unijnego, preferencyjnego pochodzenia towaru, to władze celne l kraju importu odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Zauważyć również należy - co podnosił w odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł - że postępowanie weryfikacyjne toczy się w kraju eksportera, a jego stroną jest eksporter towaru, który na podstawie przepisów art. 21 Protokołu nr 4 samodzielnie, bez udziału organów celnych, wystawia dowód pochodzenia w formie deklaracji na fakturze oraz bierze na siebie odpowiedzialność za prawidłowość ustalenia statusu pochodzenia towaru i rzetelność deklaracji. W toku postępowania weryfikacyjnego władze celne kraju eksportu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą. Przepisy Protokołu nr 4 nie wymagają uzasadnienia ani wniosku o weryfikację, ani też wyniku weryfikacji, czy też wyjaśnienia w oparciu, o jakie zasady władze celne dokonujące weryfikacji jej dokonały. Oznacza to, iż polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania zagranicznych służb celnych dokonujących sprawdzenia, ani kwestionowania uzyskanych oficjalna drogą wyników weryfikacji, tym bardziej, że nie posiadają podstaw prawnych, aby domagać się od władz weryfikujących szczegółowego wyjaśnienia, w jaki sposób władze te ustaliły, iż deklaracje na fakturach nie stanowią prawidłowego dowodu pochodzenia, uprawniającego do zastosowania obniżonych stawek celnych. W pełni należy również podzielić pogląd organów celnych odnoszący się do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu weryfikacyjnym, zgodnie z którym, weryfikacja dowodu pochodzenia, oparta o tryb art. 32 Protokołu nr 4, przeprowadzana jest na zasadzie współpracy organów celnych Państw Stron Układu Europejskiego. Dopiero wynik weryfikacji wskazujący, iż podmiotowi dokonującemu importu bezpodstawnie przyznane zostały preferencje celne, przewidziane Protokołem nr 4, uzasadnia wszczęcie postępowania celnego, w którym stronie należy zapewnić czynny udział Na tym więc etapie materializuje się zasada czynnego udziału strony w postępowaniu celnym (art. 123 Ordynacji podatkowej). Z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że do przeprowadzenia weryfikacji uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu, a wynik tej weryfikacji jest wiążący dla organów celnych kraju importu. Unormowanie zagadnienia weryfikacji dowodów pochodzenia w art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ma charakter zupełny, przez co wyłączone jest stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu celnego, jak i Ordynacji podatkowej, tym samym więc nieuzasadnione są zarzuty skargi uniemożliwienia Spółce udziału w postępowaniu oraz nierozpoznania wniosków dowodowych. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( vide: wyrok z 21 kwietnia 2004 r. sygn akt GSK 61/04, wyrok z 28 kwietnia 2004 r., sygn. GSK 44/04 - niepubl ). Także zarzut nieuwzględnienia przez organy celne orzeczenia niemieckiego Sądu Finansowego w Dusseldorfie nie stanowi o niezgodności zaskarżonej decyzji z art 27 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, bowiem orzeczenie takie mogłoby mieć wpływ na wynik tej sprawy jedynie wówczas, gdyby strona wykazała, że orzeczenie to odnosi się bezpośrednio do deklaracji eksportera i wyniku weryfikacji niemieckich władz celnych, będących przedmiotem rozstrzygania polskich organów celnych w przedmiotowej sprawie, czego strona nie uczyniła Należy podzielić w tej kwestii stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł, wyrażone w odpowiedzi na skargę, że w przypadku, gdy orzeczenie sądu Kraju eksportu wpłynie na zmianę dotychczasowego werdyktu niemieckich władz celnych w sprawie weryfikacji dowodów pochodzenia, dokonanej w przedmiotowej sprawie, zmieniony wynik weryfikacji może stanowić podstawę do wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji ostatecznych wydanych w tej sprawie. Reasumując, uznać należy, że w rozpatrywanej sprawie organy celne zasadnie uznały wymienione w zaskarżonej decyzji zgłoszenia celne za nieprawidłowe i odmówiły zastosowania obniżonej stawki celnej, bowiem wynik weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportera nie potwierdził pochodzenia towaru z Unii Europejskiej, jak również nie zaistniały inne, wyjątkowe okoliczności. Nieuzasadnione są również zarzuty podniesione w skardze dotyczące wymogów formalnych zaskarżonej decyzji, tj nieoznaczenie w osnowie decyzji strony, wysokości długu celnego, rozstrzygnięcia, które odwołania zostały rozpoznane i, które decyzje organu i instancji zostały utrzymane w mocy oraz brak upoważnienia do podpisania decyzji przez naczelnika wydziału Z treści decyzji jednoznacznie bowiem wynika, iż skierowana jest ona do cyt : "A.S A.S. "F" s.c. ul [...]", natomiast w osnowie zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zawarł stwierdzenie, iż , po rozpoznaniu odwołań strony z dnia 19 stycznia 2001 r, utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, co oznacza że, organ odwoławczy rozpoznał wskazane w osnowie decyzji odwołania, a wysokość długu celnego i sposób jego wyliczenia jest szczegółowo określony w utrzymanych w mocy decyzjach organu celnego pierwszej instancji Przepisy prawa nie zobowiązują również organów celnych do bardziej szczegółowego powoływania się na upoważnienie do wydawania decyzji przez Naczelnika Wydziału Głównego Urzędu Ceł, niż wskazano to w zaskarżonej decyzji. Takie upoważnienie jest aktem wewnętrznym Głównego Urzędu Ceł, dotyczącym organizacji i struktury funkcjonowania, który to akt może zostać udostępniony do wglądu stronie postępowania, jak również każdemu obywatelowi, na mocy przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz U.NM12, poz. 1198 ze zm.). Zarzucane naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, w sprawie nie występuje, wobec czego skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi / Dz U. Nr 153, poz. 1270/.