I SA/Sz 398/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S.A. w P.o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. p o s t a n a w i a: 1. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę [...] zł 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy "E" S.A. w P., reprezentowane przez radcę prawnego wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję złożyły wniosek o przyznanie prawa pomocy, który uzupełniły składając urzędowy formularz PPPR wnioskując o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca Spółka prowadzi działalność w zakresie produkcji i sprzedaży energii odnawialnej. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że jej aktualna sytuacja finansowa i gospodarcza nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania w wysokości 4.360 zł. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności oraz nie posiada w chwili obecnej możliwości zaciągnięcia kredytu. Środki finansowe, którymi dysponuje skarżąca są znikome. Strona nie jest w stanie z nich opłacić aktualnych i koniecznych zobowiązań związanych z bieżącą działalnością. Tym bardziej nie jest w stanie ze środków tych zaoszczędzić kwoty koniecznej na poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca swoją złą sytuację finansową, utrzymującą się od początku istnienia firmy, tłumaczy brakiem stosownych unormowań prawnych oraz monopolem zakładów energetycznych. Wnioskodawczyni opisując swoją sytuację wskazuje również, że bank kredytujący działalność gospodarczą skarżącej nie zgodził się na przesunięcie terminu spłaty rat oraz na wymagalne zobowiązania względem Wójta Gminy D. z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2002-2006 w łącznej wysokości 2.162.854 zł, a także na wszczęte przez komornika sądowego postępowanie egzekucyjne obejmujące kwotę 398.429,38 zł realizowane z zajętego rachunku bankowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka podała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 7.223.990 zł, wartość środków trwałych w kwocie 6.503,670 zł, wysokość zysku 3.896,369 zł oraz stan rachunków prowadzonych w BOŚ SA Oddział K. w kwotach "0 zł" i 10.497,49 zł. Przystępując do rozpoznania wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy, na wstępie należy wskazać, że w postępowaniu sądowoadmonistracyjnym obowiązuje reguła, że ten kto wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki zobowiązany jest do ich poniesienia. Dostępność do sądu ze swej natury wymaga posiadania środków pieniężnych. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie jej ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie w tym przepisie zwrotu "może". Oznacza to, że nawet gdy przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie musi przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, oceniając wniosek "E" S.A. w P. należy stwierdzić, że Spółka nie wykazała, że zasługuje na dofinansowanie w całości (we wnioskowanych zakresie) jej sprawy z budżetu państwa. Analizując treść kolejnego wniosku skarżącej o przyznanie pomocy prawnej (strona ubiegała się już o pomoc prawną w innych sprawach przed tut. Sądem, który nie uwzględniał jej wniosków), należy zauważyć, że jego treść jest podobna jak we wcześniejszych wnioskach, Spółka nie powołuje bowiem żadnych nowych istotnych argumentów świadczących o pogorszeniu jej sytuacji finansowej. Z informacji wynikających ze złożonego w niniejszej sprawie oświadczenia można wyciągnąć wniosek, że sytuacja się polepszyła, Spółka w chwili obecnej wykazuje zysk bilansowy a nie jak dotychczas stratę. Wnioskodawczyni w oświadczeniu podaje, że na jej złą sytuację finansową od początku jej działalności mają wpływ: zła koniunktura na rynku energetycznym (brak unormowań prawnych), monopol, zakładów energetycznych na produkcję i sprzedaż energii, kredytowanie działalności przez banki, prowadzenie egzekucji (zajęcie rachunku bankowego). Jednocześnie jak wynika z tego oświadczenia wnioskodawczyni prowadzi działalność, nadal funkcjonuje, pozyskiwane środki przeznacza na bieżące zobowiązania, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Należy podkreślić, że Spółka jako podmiot gospodarczy, przedsiębiorca powinna liczyć się z ryzykiem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powoływane przez nią okoliczności mieszczą się w ramach tego ryzyka, zatem nie mogą stanowić przesłanki do skorzystania z prawa pomocy, które w istocie jest formą dotowania przez Skarb Państwa. Wskazać też należy, że nie zasługuje na aprobatę jednoznacznie wynikające z oświadczeń Spółki preferowanie zobowiązań bieżących, spłaty kredytów ponad regulowanie kosztów sądowych. Postępowanie sądowe dla przedsiębiorcy, jakim jest skarżąca jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i także w tym zakresie musi się on liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są koszty sądowe. Skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 9 lipca 1992 roku sygn. akt I Acz 393/92, opubl. w Wokandzie 1993/2/32). Biorąc pod uwagę majątek Spółki – wartość jej kapitału zakładowego (7.223,990 zł), środków trwałych (w kwocie 6.503,670 zł), zysk za ubiegły rok bilansowy w kwocie 3.896.369 zł, świadczące o rozmiarach prowadzonej działalności oraz posiadanie na rachunku bankowym środków pieniężnych w kwocie 10.497,49 zł, należy stwierdzić, że skarżąca Spółka jest w stanie partycypować choćby częściowo w kosztach sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi ustalonego w kwocie 4.360 zł. Skarżąca wykazała, że w chwili obecnej nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł, uznając, że Spółkę będzie stać na uiszczenie tej kwoty, stanowiącej podstawowy wpis w sprawach podatkowych. Wobec tego należało orzec jak w sentencji, co oznacza, że skarżąca jest zobowiązana uiścić tytułem wpisu od skargi kwotę 500 zł oraz do ponoszenia ewentualnych pozostałych kosztów w sprawie.