I SA/Sz 409/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-09-24
Skład orzekający: Kazimiera Sobocińska, Marzena Kowalewska, Anna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania może zostać wydana bez należytego uwzględnienia wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku oraz bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym bez należytej oceny argumentacji strony skarżącej dotyczącej utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 153 PPSA, art. 7, 10 § 1, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. Organy nie uwzględniły wskazań sądu z poprzedniego wyroku, nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego, a także nie oceniły należycie argumentacji skarżącego dotyczącej utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w szczególności kwestii zadrzewienia i zakrzaczenia na pastwiskach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za rok 2004. Organ I instancji oraz organ odwoławczy odmówiły przyznania płatności, wskazując na stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, takie jak brak użytkowania rolniczego, niezgodność zadeklarowanego gatunku rośliny uprawnej ze stanem faktycznym, zawyżenie powierzchni działek rolnych oraz brak utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Skarżący kwestionował rzetelność kontroli i ustalenia organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił poprzednie decyzje, wskazując na naruszenia przepisów postępowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organy ponownie wydały decyzje odmawiające przyznania płatności, co doprowadziło do kolejnej skargi do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a także zasądzenie od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu ONW I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu i miasta K. z siedzibą w K. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego T. M. kwotę [...] złote tytułem zwrotu kosztów postępowania
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...]i miasta [...]z siedzibą [...]z dnia [...]odmawiającą [...]przyznania płatności
z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok [...].
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w dniu [...]r. [...]złożył w Biurze Powiatu[...]Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej ARiMR) wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach za rok [...]. W przedmiotowym wniosku zadeklarował działki rolne położone na [...]działkach ewidencyjnych zlokalizowanych w województwie [...], powiat [...] gmina [...], obręb ewidencyjny [...].
W dniu [...]r. w gospodarstwie producenta została przeprowadzona kontrola na miejscu. W trakcie czynności kontrolnych na działkach oznaczonych identyfikatorami [...]stwierdzono brak użytkowania rolniczego. Na działce oznaczonej identyfikatorem [...]stwierdzono, iż zadeklarowany gatunek rośliny uprawnianej (łąki, pastwiska - [...]ha) jest niezgodny ze stwierdzonym w trakcie kontroli na miejscu (ugór - [...]ha,). Działek oznaczonych jako [...] i [...]nie skontrolowano z uwagi na brak dostępu do nich (działka ogrodzona).
W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności do gruntów rolnych wyniosła zaledwie [...]ha,
co w stosunku do powierzchni zadeklarowanej do płatności [...]ha daje nam zawyżenie powierzchni zadeklarowanej we wniosku o [...]%.
W związku z zawyżeniem deklaracji powierzchni działek rolnych w stosunku do stwierdzonej w trakcie czynności kontrolnych o [...]% Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o odmowie przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach
w oparciu o przepisy RK (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. oraz RK (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001.
Od powyższej decyzji Pan [...]złożył odwołanie do Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR.
W treści odwołania podniósł, iż kontrola w jego gospodarstwie została przeprowadzona w sposób nierzetelny, a ustalenia zawarte w protokole
nie odzwierciedlają stanu faktycznego w jego gospodarstwie. W związku powyższym, zdaniem Pana [...], wyniki z przeprowadzonej kontroli nie mogą być podstawą do wydania decyzji odmawiającej mu przyznania płatności do gruntów rolnych za rok [...].
Po przeanalizowaniu niniejszej sprawy na skutek odwołania złożonego przez [...], Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR skierował gospodarstwo producenta do ponownej kontroli na miejscu, z uwagi na fakt, iż producent nie będąc obecnym przy kontroli, nie otrzymał w sposób prawidłowy protokołu z czynności kontrolnych, przez co nie został mu zagwarantowany udział w każdym stadium postępowania i umożliwienie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów.
W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...].
po raz kolejny stwierdzono szereg nieprawidłowości na działach rolnych zgłoszonych do objęcia systemem dopłat, w tym:
1. na działce oznaczonej we wniosku producenta identyfikatorem [...]stwierdzono, iż cała powierzchnia przedmiotowej działki nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień [...].; w świetle art. 143b pkt 4 i 5 RR (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. stwierdzona nieprawidłowość wyklucza działkę z prawa ubiegania się o przyznanie płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej; na potwierdzenie zastanego stanu faktycznego wykonano zdjęcie nr [...];
2. na działce oznaczonej we wniosku producenta identyfikatorem [...]stwierdzono, iż cała powierzchnia przedmiotowej działki nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień [...].; w świetle art. 143b pkt 4 i 5 RR (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. stwierdzona nieprawidłowość wyklucza działkę z prawa ubiegania się o przyznanie płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej; na potwierdzenie zastanego stanu faktycznego wykonano zdjęcie nr [...];
3. na działkach oznaczonych we wniosku producenta [...],[...]stwierdzono, iż cała powierzchnia przedmiotowych działek nie była utrzymywana rolniczo od [...].; na potwierdzenie zastanego stanu faktycznego wykonano zdjęcia od nr [...]do nr [...]
4. na działce oznaczonej we wniosku producenta identyfikatorem [...] stwierdzono, iż zadeklarowany gatunek rośliny uprawnianej (łąki, pastwiska - [...]ha;) jest niezgodny ze stwierdzonym w trakcie kontroli na miejscu (ugór - [...]ha;).
5. na działce oznaczonej we wniosku producenta identyfikatorem [...]stwierdzono, iż zadeklarowana powierzchnia działki rolnej ([...]ha) jest większa od stwierdzonej w trakcie kontroli na miejscu ([...]ha). Z uwagi
na zawyżenie powierzchni zgłoszonej do płatności - następuje wykluczenie kontrolowanej działki z płatności;
Działek oznaczonych identyfikatorami [...]i [...]nie skontrolowano, gdyż były to działki ogrodzone zabudowaniami, na których stoją maszyny rolnicze i nie było do nich dostępu. Działki nie zastały zakwalifikowane do płatności z uwagi na brak stwierdzonej uprawy. Stan faktyczny zastany na działce został uwidoczniony
w materiale zdjęciowym załączonym do akt. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, w dniu [...] r. Pan [...]osobiście odebrał kopię protokołu z czynności kontrolnych z dnia [...]r.
Decyzją nr [...]z dnia [...]r. Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...]wskazując na poprawność przyjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia.
Pan [...] zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 marca 2006r. o sygn. akt I SA/Sz 564/05 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. Sąd uznał, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odwołując się do uregulowania art. 10 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, organ administracji państwowej ma obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowania stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz przedstawionych zarzutów, Sąd wskazał, że z obowiązku tego organ I instancji nie wywiązał się. Sąd uznał także, że zarówno organ I jak i drugiej instancji nie wypełniły w swoim działaniu dyspozycji zawartych w treści przepisu art. 107 § 3 K.p.a., albowiem w treści wydanej decyzji powinno znaleźć się pełne odzwierciedlenie zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, czego organy nie uczyniły. Według Sądu, organ odwoławczy naruszył również zasadę dwuinstancyjności postępowania zgodnie, z którą z mocy prawa jest zobowiązany do ponownego rozpatrzenia merytorycznie sprawy, co oznacza, że nie może poprzestać na kontroli decyzji organu I instancji.
Konkludując, Sąd wskazał także, że uzasadnienia decyzji nie może zastąpić dokumentacja fotograficzna działek, załączona do akt sprawy.
Rozpatrując ponownie wniosek o przyznanie płatności, Kierownika Biura Powiatu i miasta [...]z siedzibą [...]decyzją z dnia
[...]r. nr [...]odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach.
W uzasadnieniu decyzji organ ten wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w dniu [...]r., ustalono, iż działki rolne (oznaczenia literowe odpowiadają oznaczeniom we wniosku): [...] nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r., co wynika z fotografii, stanowiących załączniki do protokołu z dnia ...]r.
Na zdjęciach widać kilkuletnie samosiewy drzew (sosny, świerki i brzozy), liczne krzaki i trwałe zachwaszczenie. Zgodnie z Decyzją Rady Unii Europejskiej z dnia
22 marca 2004 r. zmieniającą Akt dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej w następstwie reformy wspólnej polityki rolnej (opubl. Dz.U. L 93 z 30 marca 2004 r.) - obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego, objęty systemem jednolitej płatności obszarowej, stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]r., niezależnie od tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję (art. 143 b).
Ponadto, organ wskazał, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, stosowanego do sprawy na mocy art. 53 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych
i płatności cukrowej, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest:
1. uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych;
2. koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia [...]- w przypadku łąk;
3. koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia [...]- w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych
i poprawy dobrostanu zwierząt;
4. wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia [...]
w przypadku pastwisk.
Ponadto, organ ten wskazał, że - zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i z art. 143b pkt 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.) - stwierdzone uchybienia wykluczają prawo producenta w odniesieniu do działki rolnej w części, na której stwierdzono nieprawidłowości, do ubiegania się o przyznanie płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, czyli systemu płatności jednolitych oraz wszelkich innych systemów pomocy ustanowionych zgodnie z tytułem IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003,
z wyjątkiem systemów ustanowionych, zgodnie z rozdziałem 7, 11 oraz 12 tego tytułu. Dalej, organ wyjaśnił, że co do działki rolnej [...], z przeprowadzonej kontroli wynika, iż zadeklarowany gatunek rośliny uprawianej na tej działce (łąki, pastwiska) jest niezgodny ze stanem faktycznym stwierdzonym w trakcie kontroli na miejscu. Stwierdzony rodzaj użytkowania nie kwalifikuje się do płatności JPO ani UPO, albowiem jak wynika z materiału dowodowego na działce nie było łąki. Zgodnie zaś
z art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 łąką (trwałym użytkiem zielonym) jest grunt zajęty pod uprawę trawy lub innych upraw zielnych naturalnych lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), nie włączony do płodozmianu przez pięć lat lub dłużej. Według organu, stwierdzone uchybienia wykluczają w części, na której stwierdzono nieprawidłowości, działki rolne z płatności JPO i UPO, na podstawie art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004
i art. 2 pkt 2 Ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych.
Odnosząc się natomiast do działki rolnej [...], organ podał, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej wynosi [...]ha. W wyniku kontroli na miejscu w dniu
[...]r. stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia nie kwalifikuje się do płatności JPO i UPO z uwagi na kilkuletnie samosiewy drzew, liczne krzaki i trwałe zachwaszczenie, ponadto powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż minimalna powierzchnia działki rolnej uprawniona do płatności ([...]ha), co obliguje organ do wykluczenia działki rolnej z płatności JPO i UPO. Ponadto, działki rolne [...]i [...]ze względu na położenie w jednym kompleksie pomierzono razem, a następnie powierzchnię zmierzoną przyjęto do działki rolnej [...].
Co do działek rolnych [...]i [...], w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono, że działki zadeklarowane we wniosku nie spełniają kryteriów definicji działki rolnej zawartej
w art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., w rozumieniu których działka rolna to zwarty obszar gruntu
o powierzchni co najmniej [...]ha, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw. Na fotografiach widać, iż na działkach znajdują się zabudowania gospodarskie i mieszkalne, nie zaś obszar gruntu, na którym prowadzona jest grupa upraw. Powyższe skutkować musiało odmową przyznania płatności na działki [...]i [...].
Reasumując, organ stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że powierzchnia należna do wnioskowania o przyznanie płatności bezpośrednich (jednolitej i uzupełniającej) wynosi 0, [...]ha. Cała wnioskowana powierzchnia wynosiła [...]ha. Zatem, różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku,
a stwierdzoną (kwalifikującą się do płatności) wynosiła [...]ha ([...]), co stanowiło zawyżenie powierzchni deklarowanej we wniosku o [...]% w stosunku do powierzchni stwierdzonej. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r.
o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych w związku z art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, okoliczność ta skutkuje odmową przyznania płatności. Płatności, bowiem przysługują posiadaczowi gospodarstwa rolnego, na będące
w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, przy czym powierzchnia gospodarstwa kwalifikująca się do dopłat nie może być mniejsza niż [...]ha, zaś minimalna powierzchnia działki rolnej kwalifikująca się do dopłat nie może być mniejsza niż [...]ha.
Organ także wskazał, że dał wiarę wynikom kontroli i zaznaczył, że w toku postępowania wnioskodawca nie kwestionował autentyczności fotografii załączonych do akt sprawy; podnosił jedynie, że kontrole odbyły się bez uprzedzenia, bez jego udziału, jednakże organ nie dał wiary temu oświadczeniu, gdyż z wyjaśnień pracowników dokonujących kontroli wynika, że wnioskodawca był uprzedzony o kontroli, tam gdzie uprzedzenie takie było wymagane, także w przypadku ponownej kontroli wielokrotnie podejmowano próby powiadomienia wnioskodawcy. W sytuacji, w której, na mocy przepisów szczególnych (art. 17 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001) uprzedzenie takie nie było wymagane, kontrolujący przeprowadzili kontrolę bez udziału wnioskodawcy.
Następnie, organ powołując się na art. 17 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 2419/2001 wskazał, że kontrola na miejscu jest niezapowiedziana, dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum pod warunkiem, że cel kontroli nie jest zagrożony, powiadomienie takie, poza odpowiednio uzasadnionymi przypadkami, nie przekracza 48 godzin. Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie producent rolny był poinformowany
o terminie kontroli gospodarstwa, ponieważ kontrola obejmowała sprawdzenie spełnienia wymogów ONW, a zatem miał on obowiązek w niej uczestniczyć lub upoważnić do uczestnictwa inną osobę lub pełnomocnika.
Ponadto, organ wskazał, że art. 17 pkt 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 stanowi, że jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwi przeprowadzenie kontroli na miejscu, stosowny wniosek lub wnioski o pomoc są odrzucane. W przepisach brak jest uregulowań dotyczących terminu przeprowadzenia kontroli gospodarstwa. Wnioskodawca we wniosku o przyznanie płatności zobowiązał się do udostępniania osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa rolnego (bez ograniczeń terminowych), a także okazania wszystkich niezbędnych dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Według organu, w sprawie w stosunku do gruntów rolnych o powierzchni [...]ha deklarowanych do płatności obszarowych, kontrola gospodarstwa stwierdziła brak dobrej kultury rolnej, w związku z czym, odmowa dotyczyć musiała wszystkich wnioskowanych działek i płatności.
W odwołaniu od powyższej decyzji [...] [...] wniósł o uchylenie decyzji oraz wydanie decyzji przyznającej dopłaty. Według niego, organ w decyzji nadal nie uwzględnił wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], zgodnie z którymi, postępowanie zmierzające do wydania decyzji administracyjnej powinno być przeprowadzone w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z poszanowaniem zasad postępowania zawartych w przepisach art. 7, 77 § 1, 10 § 1 i art. 10 § 3, a dokumentacja fotograficzna działek, załączona do akt, nie może zastąpić uzasadnienia decyzji.
Ponadto, [...]podniósł, że nie zgadza się z wynikami przeprowadzonej kontroli na miejscu, albowiem na działkach zgłoszonych do płatności (położonych
w obrębie [...]) dokonywał, zgodnie z wymogami prawnymi wykaszania traw, usunął znaczną ilość drzew w latach [...] i [...] (niepodlegających ustawie
o ochronie przyrody), usunął pozostałe drzewa w wieku od koło 5 lat do około 20 lat w [...]r. i [...] r., tj. drzewa podlegające ochronie na podstawie przepisów ustawy
o ochronie przyrody oraz, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa z 2004 r.
o utrzymaniu gruntów w dobrej kulturze, natomiast, na pozostałym obszarze wykosił trawy w wymaganym prawem terminie; podał także, że na tym terenie nie rosły drzewa ani krzewy.
W związku tym, nie zgodził się z wynikami kontroli przeprowadzonej w roku [...], podczas której stwierdzono, iż na działkach nie była prowadzona działalność rolnicza [...]r. [...]zarzucił również, iż nie jest możliwe, aby komisja, która przeprowadzała kontrolę w [...]r. mogła stwierdzić, że [...]r. nie były skoszone trawy. Podniósł także, że brak możliwości przeprowadzenia kontroli na ogrodzonych działkach [...] i [...]nie może stanowić przesłanki do uznania, że te działki nie istnieją.
W wyniku rozpoznania odwołania [...], Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]ww. decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie, organ odwoławczy wskazał,
że w § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...]r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich czytamy, że płatności ONW udziela się producentowi rolnemu:
1. który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 Rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej.
2. jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.
W ocenie organu wyniki kontroli przeprowadzonej na działkach rolnych Pana Myszkiera jednoznacznie wskazują, że warunki powyższych przepisów nie zostały spełnione.
Dalej organ wskazuje, iż zasady przeprowadzania kontroli wniosków
o płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach określa RK (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych RR (EWG) nr 3508/92.
Organ zauważa iż składając wniosek o przyznanie płatności, Pan [...] [...] deklarował prawdziwość danych w nim zawartych, a także oświadczył, że znane są jemu zasady przyznawania dopłat do gruntów rolnych.
W celu zweryfikowania poprawności złożonego przez Pana [...] wniosku w dniu [...]. została przeprowadzona kontrola na miejscu. Kluczowe znaczenie w świetle prawa ubiegania się o przyznanie płatności do gruntów rolnych miało ustalenie w trakcie kontroli, czy dane podane przez Pana [...] we wniosku o płatności z tytułu ONW są zgodne ze stanem faktycznym oraz stwierdzenie, czy na całym obszarze przestrzegane są wymagania definiujące dobrą kulturę rolną.
W ocenie organu stwierdzone w toku czynności kontrolnych nieprawidłowości odnośnie działek rolnych oznaczonych we wniosku jako [...]wskazują w sposób bezsporny, iż producent nie spełnił wymagań § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r.
Podczas kontroli przeprowadzonej przez inspektorów na działkach rolnych nie było śladów prowadzenia działalności rolniczej. Na większości działek rolnych stwierdzono odłóg (który nie kwalifikuje się do płatność). Liczne zadrzewienie występujące na działkach zgłoszonych do płatności, w opinii organu II instancji, są dowodem na to, iż nie była na nich prowadzona produkcja rolna, a tym samym nie został spełniony podstawowy warunek przyznania pomocy, jakim jest prowadzenie działalności rolniczej na gruntach w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.
Organ podkreśla, że utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze, to przede wszystkim pewne standardy gospodarowania na użytkach rolnych i zielonych, dzięki którym możliwa będzie ochrona wód i gleb, zapobieganie ekspansji chwastów ruderalnych (wieloletnich), a także tworzenie wartościowych łąk i pastwisk. Rolnicy powinni stosować zasady dobrej kultury rolnej, nie dlatego, że są do nich zobligowani przez przepisy ustawowe, ale przede wszystkim dlatego, że jest to podstawowy element prowadzenia produkcji rolnej, który zapewnia utrzymanie odpowiedniej produktywności czynników produkcji oraz opłacalność gospodarstw.
Ogólne ramy wyznaczające zakres dobrej kultury rolnej zostały przedstawione w RR (WE) nr 1782/2004 (załącznik IV). Zgodnie z postanowieniami RR (WE)
Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. państwa członkowskie definiują na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku [...]tego rozporządzenia. Na podstawie ram opracowanych w przedmiotowym rozporządzeniu Polska została zobowiązana były do opracowania własnych ustaleń definiujących dobrą kulturę rolną. I tak, minimalne wymagania dotyczące utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. z 2004 Nr 65, poz. 600).
Odnosząc się do zarzutów pod adresem przeprowadzonej kontroli w terenie organ wskazał, iż kontrole na miejscu są wykonywane zgodnie z art. 17 Rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 który stanowi, iż kontrole na miejscu przeprowadzone są bez uprzedzenia.
W niniejszej sprawie zostały przeprowadzone dwie kontrole. Przed każdą
z nich kontrolerzy podejmowali szereg prób powiadomienia producenta o jej terminie. Pomimo usilnych prób kontrolerów powiadomienia o kontroli - Pan [...]nie był obecny w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...]r. Skutecznie natomiast został powiadomiony o rekontroli (w trakcie której również stwierdzono szereg nieprawidłowości). Pomimo wiedzy na temat kontroli, Pan [...]ponownie nie uczestniczył w czynnościach kontrolnych. Warto zauważyć, iż pomimo nieobecności producenta przy kontroli jego prawo - jako strony postępowania - było chronione poprzez przekazanie mu protokołu (pokwitowanie odbioru - str. 138 akt). Ten tryb postępowania mieści się w istocie zasady określonej w art. 10 k.p.a., stanowi bowiem przejaw zapewnienia stronie udziału w każdym stadium postępowania i umożliwia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.
W toku przeprowadzonych na miejscu kontroli dokonano weryfikacji informacji zawartych przez producenta we wniosku. Kontrolerzy stwierdzili brak śladów działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych do płatności. Na potwierdzenie powyższego stanowiska kontrolerzy sporządzili odpowiednie adnotacje w protokole
i wykonali materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej.
Stwierdzona na przedmiotowym gruncie szata roślinna, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, ewidentnie obrazuje brak prowadzenia działalności rolniczej w 2004 r. Jak wynika z kart protokołu oraz załączonych zdjęć Pan [...]nie dokonał na gruntach podstawowych zabiegów zarówno pratotechnicznych jak i agrotetycznych. Świadczą o tym występujące na gruntach silne zachwaszczenie oraz zadrzewienie. Gdyby jakiekolwiek zabiegi pratotechniczne zostały przez Pana [...] wykonane, na gruncie nie występowałyby chwasty ruderalne (wieloletnie). Wszystkie stwierdzone nieprawidłowości zostały szczegółowo opisane w miejscu przeznaczonym na adnotacje inspektorów terenowych oraz udokumentowane materiałem dowodowym
w postaci szkiców polowych z pomiaru działek rolnych i zdjęć fotograficznych.
Na każdej fotografii umieszczono tablicę informacyjną wypełnioną danymi pozwalającymi na dokładną identyfikację sfotografowanej działki rolnej. Dokumentacja fotograficzna załączona do protokołu w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza dane opisowe zawarte w protokole.
W przypadku wniosku Pana [...], współczynnik przedeklarowania powierzchni wyniósł [...]%, w wyniku czego płatność producentowi została odmówiona. Analizując wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu należy zauważyć, iż Pan [...]nie spełnił podstawowego warunku przyznania płatności ONW wyrażonego w § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., a mianowicie nie prowadził działalności rolniczej na minimum 1 ha.
Należy zaznaczyć, że powołane RK (WE) nr 2419/2001r. z dnia 11 grudnia 2001r. zostało z dniem 7 maja 2004r. uchylone przez RK (WE) nr 796/2004r z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w RR (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników /Dz.U. UE.L. 04.141.18/. Przepis art. 80 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Rady /WE/ nr 1782/2003r. stanowi " Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 traci moc. Jednak będzie nadal obowiązywało w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r." Stąd też w sprawie wniosków pomocowych dotyczących roku 2004r. RK (WE) nr 2419/2001 ma nadal zastosowanie.
Reasumując powyższe, Dyrektor ARMIR stwierdził, iż fakt utrzymywania przedmiotowej działki w niewłaściwej kulturze rolnej został stwierdzony w toku kontroli przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej. Protokół z kontroli zawiera jednoznaczne ustalenie, że działki zgłoszone przez Pana [...]nie kwalifikują się do płatności. Z materiałów sprawy wynika również, że Odwołujący po otrzymaniu protokołu kontroli nie zgłosił do organu żądań przeprowadzenia nowych dowodów mogących przeczyć ustaleniom kontroli, a nadto, mimo zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego nie wniósł do sprawy żadnych nowych dowodów i okoliczności mający znaczenie w sprawie. Również
w odwołaniu od decyzji organu I instancji, kwestionując ustalenia kontroli, nie wykazał żadnej inicjatywy dowodowej. Konsekwencją zawyżenia powierzchni deklarowanej we wniosku przez Odwołującego w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności, jest odmowa przyznania przedmiotowych płatności.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, [...]złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]na nią skargę i wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 156 § 1 K.p.a.,
z powodu wydania ich z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podtrzymuje w całej rozciągłości swoje odwołanie. Ponadto, zarzucił bezczynność organom obu instancji, którzy, według niego, od dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w [...]nie podjęli żadnych działań w celu usunięcia wad decyzji, wskazanych w wyroku.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnił, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ, analizując dokumenty zgromadzone w sprawie [...], stwierdził, iż dochodzenie do ustalenia prawdy obiektywnej odbyło się według zasad i reguł postępowania dowodowego określonego w powyższych przepisach. Według organu, organ
I instancji podjął wszelkie możliwe kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego załatwienia sprawy, zgodnie z obowiązującym prawem. Stosownie do zasady prawdy obiektywnej (art.7 K.p.a.), Kierownik Biura Powiatowego Agencji dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodnego zebranego w sprawie, ustalając stan faktyczny zgodny z rzeczywistością.
Dalej, organ wskazał, że - zgodnie z art. 9 K.p.a. - organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron
o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czego w sprawie dopełniły. Organ udostępnił stronie skarżącej między innymi zdjęcia
z wykonanej w gospodarstwie kontroli w celu zapoznania się z pełnym materiałem dowodowym, z uwagi na szereg nieprawidłowości stwierdzonych w czasie kontroli
i wynikających z tego tytułu konsekwencji dla strony. Organ pouczył także stronę
o możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń do treści protokołu, z którego to prawa strona skorzystała. Ponadto, organ wielokrotnie informował stronę
o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Natomiast, uzasadnienie decyzji zawiera szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne, wskazując wszystkie istotne przesłanki, jakimi organ kierował się, rozstrzygając sprawę. W ocenie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji, przedstawione w obu decyzjach motywy rozstrzygnięcia, spełniają ustawowe wymogi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowiącego, że cena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Nadto z naruszeniem przepisów art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego obligujących organy administracji publicznej
do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym do wyczerpującego zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zapewniając przy tym stronie czynny udział na każdym etapie postępowania, mając na względzie interes społeczny
i słuszny interes obywateli, jak też z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a., stanowiącym, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno, w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł,
oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,
z przytoczeniem przepisów prawa.
Analiza akt sprawy oraz treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji wskazują, że organy te nie uwzględniły w toku dalszego postępowania, toczącego się po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie prawomocnego wyroku z dnia 8 marca 2006 r. o sygn. akt I SA/Sz 564/05, wskazań tego Sądu, co do dalszego postępowania. W wyroku tym wskazano m.in., że organ administracji państwowej ma obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art.10 § 1 K.p.a.), z którego to obowiązku organy nie wywiązały się, jedyną bowiem czynnością podjętą w sprawie po wydaniu wyroku było zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się
z materiałem dowodowym i wypowiedzenia. Tymczasem, Sąd podniósł w wyroku, że uzasadnienia decyzji nie może zastąpić dokumentacja fotograficzna działek, załączona do akt sprawy.
Przepis art. 7 ust.2- 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.), stanowi iż przed rozpoczęciem kontroli osoba upoważniona do jej przeprowadzenia jest obowiązana okazać imienne upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Imienne upoważnienie do przeprowadzenia kontroli wydaje organ Agencji. Osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do:
1) wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, której dotyczy pomoc;
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;
3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;
4) sporządzania dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli;
5) pobierania próbek do badań.
Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół.
Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany.
Natomiast, powoływany przez organ podatkowy I instancji przepis art. 17 pkt 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dziennik Urzędy Wspólnot Europejskich L 327 z dnia 12 -12-2001 r.) oraz przywoływany przez organ II instancji przepis art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, regulują kwestię powiadomienia rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, stanowiąc, że kontroli nie zapowiada się (przeprowadza się bez uprzedzenia), a wcześniejsze powiadomienie ograniczone jest do absolutnego minimum i nie powinno przekraczać 48 godzin. Jednak ten przepis nie reguluje kwestii obecności, ani udziału rolnika podczas kontroli przeprowadzanej na miejscu jak również sposobu prowadzenia kontroli.
Tę kwestię w prawie wspólnotowym szczątkowo tylko regulują przepisy art. 20 oraz dalsze Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., jak też wstępne zasady określone w tym akcie prawnym m.in. w pkt 23, natomiast szczegółowe uregulowanie kwestii kontroli na miejscu zawierają ww. przepisy prawa krajowego określone w art. 7 ust.2- 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U.Nr.229, poz.2273 z późn. zm.). Jak z przedstawionego unormowania wynika, kwestia obecności i udziału rolnika podczas kontroli gospodarstwa na miejscu jest szczegółowo uregulowana w prawie krajowym i ma podstawowe znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny, czy kontrola taka została przeprowadzona zgodnie prawem,
co w konsekwencji także, decyduje o możliwości pozbawienia rolnika płatności
do gruntów rolnych. W przypadku, bowiem uznania, że kontrola na miejscu została przeprowadzenia niezgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami prawa krajowego, niemożliwe byłoby wydanie decyzji o pozbawieniu go tych dopłat tylko z tego powodu, że kontrola wykazała, iż producent rolny nie utrzymuje gruntów w dobrej kulturze rolnej.
W sprawie, pierwsza kontrola przeprowadzona w dniu [...]r. - o której skarżący nie został powiadomiony oraz w której nie uczestniczył, jak też nie doręczono mu protokołu z czynności kontrolnych w rozsądnym czasie (doręczono dopiero w dniu [...]r.), Bez wątpienia taka sytuacja uniemożliwiała skarżącemu prowadzenie skutecznej polemiki z organem, gdyż stan kontrolowanych działek w dniu kontroli był odmienny od istniejącego w dniu otrzymania przez skarżącego protokołu z kontroli - jako przeprowadzona w sposób niegwarantujący skarżącemu udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, nie mogła stanowić dowodu prawidłowo zgromadzonego
w sprawie, ani być podstawą do pozbawienia go dopłat. Natomiast, kontrola przeprowadzona w dniu [...]., polegająca tylko na wykonaniu zdjęć działek, o której skarżący także nie został powiadomiony i w której nie uczestniczył, nie otrzymał również ani protokołu z tej kontroli, ani też zdjęć wówczas wykonanych, również obarczona jest wadą taką samą jak pierwsza kontrola, gdyż skarżący został tylko zapoznany ze zdjęciami z tej kontroli i to dopiero w dniu [...]r. (po ponad 3 latach), a więc po znacznym upływie czasu, co także uniemożliwiało mu prowadzenie skutecznej polemiki z organem I instancji. Ponadto, w uzasadnień zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odwołuje się dodatkowo do wyników kontroli
z dnia [...]., jednak w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek śladów przeprowadzenia w tym dniu kontroli.
Ponadto, według Sądu, ze stanu kontrolowanych działek, zgłoszonych do płatności, w większości jako pastwiska, tylko i wyłącznie na podstawie zdjęć zrobionych w dniu [...]r. i w dniu [...]r. nie można było wnosić i wywodzić
o ich stanie na dzień [...]r., czy na rok [...].
Według Sądu, organy w sprawie, tylko na podstawie wyników kontroli z dnia
[...]r. i zdjęć działek wykonanych w dniu [...]r., nie były także uprawnione do przyjęcia twierdzenia, że zgłoszone do płatności bezpośrednich grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej ani na dzień [...]r. (organ I instancji), ani na rok [...] (organ II instancji). Zgromadzony w sprawie materiał był niepełny. Dla poczynienia ustaleń, co do stanu działek sięgającego
od roku do dwóch i trzech lat wstecz konieczne było przeprowadzenie dowodów, które zezwoliłyby na uzyskanie pełnych ustaleń faktycznych. Wśród tych dowodów można by wymienić, np. przesłuchanie świadków w osobach sołtysów wsi,
na terenie, których położone są działki skarżącego, sąsiadów skarżącego, osób wykonujących na jego zlecenie zabiegi agrotechniczne na jego gruntach, dopuszczenie dowodów z dokumentów (rachunki na zakup środków ochrony roślin, dokumenty sprzedaży produktów rolnych przez producenta rolnego),czy też, np. powołanie biegłego z zakresu działalności rolniczej.
Ponadto, organom obu instancji uszło z pola widzenia w sprawie to, że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.) w § 4 dopuszczają możliwość porastania na łąkach
i pastwiskach drzew i krzewów: niepodlegających wycięciu, zgodnie z przepisami
o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb oraz niepływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. A, główny zarzut podniesiony
w decyzjach organów obu instancji dotyczył porastania drzew i krzewów
na zgłoszonych do płatności działkach. Tymczasem, skarżący w toku całego postępowania wskazywał, że na zgłoszonych działkach wypasa owce, a karczowanie drzew i krzewów jest przez niego prowadzone od 2002 r., lecz z powodu podlegania niektórych z nich przepisom ustawy o ochronie przyrody, przeciąga się w czasie. Warto podkreślić, iż tą argumentację producenta wzmacniają stwierdzenia zawarte w protokole kontroli o tym, iż zostały wycięte zadrzewienia, które znajdowały się na działkach. Natomiast w decyzjach obu organów brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do tego stwierdzenia.
Do tych okoliczności organy nie tylko nie odniosły się, ale nie podjęły jakiejkolwiek próby ich weryfikacji, chociażby przez zażądanie od skarżącego decyzji administracyjnych zezwalających na wycięcie drzew, czy krzewów. Organy także nie sprecyzowały w swoich decyzjach, jakie to chwasty ruderalne (wieloletnie) występowały na pastwiskach oraz nie wyjaśniły, czy były to chwasty, których zwierzęta nie wyjadają. A przecież, w odniesieniu do pastwisk, utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej polega na wypasaniu na nich zwierząt w okresie wegetacyjnym; wymóg koszenia odnosi się wyłącznie do łąk, a nie pastwisk.
Podkreślenia wymaga okoliczność, że do sprawy dotyczącej płatności za [...]r. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego miały pełne zastosowanie, a więc organy obu instancji nie tylko zobligowane były do rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, ale także jego zgromadzenia w taki sam sposób (art. 77 § 1 K.p.a.).
Reasumując, Sąd uznał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne nie odbyło się zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Szczecinie zawartymi w wyroku z dnia 8 marca 2006 r. o sygn. akt I SA/Sz 564/05, a nadto, nie doprowadziło do prawidłowego zrekonstruowania stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie przeprowadzono dowodów koniecznych do ustalenia stanu faktycznego w stopniu najbardziej zbliżonym do rzeczywistości, nie rozważono i nie poddano ocenie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co do przyczyn porastania drzew i krzewów na działkach, jak też nie oceniono tej okoliczności w relacji do ww. przepisów dotyczących utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, dopuszczających zadrzewienie i zakrzaczenie na pastwiskach oraz łąkach
i twierdzeń skarżącego, że na pastwiskach wypasa owce.
Mając, zatem na uwadze podniesione wyżej okoliczności, wobec tego, że zaskarżona decyzja ostateczna, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów prawa procesowego, co mogło mieć istotnym wpływ na wynik sprawy, to należało - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylić obie te decyzje. Na podstawie natomiast przepisów art. 200 i 205 § 1 tej ustawy, Sąd zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania obejmujące wpis od skargi oraz koszt przejazdu w obie strony z miejsca zamieszkania pełnomocnika skarżącego do siedziby Sądu w wysokości ceny biletu PKP II kl. pociągu osobowego w obie strony.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło