I SA/Sz 411/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Z uzasadnienia decyzji wynika, że pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. zatytułowanym jako odwołanie na bezczynność organu [...] [...] wniósł do Sądu Okręgowego [...] [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Odział [...] Inspektorat w [...] zarzucając nie wydanie decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek w terminie dwóch miesięcy od zgłoszenia żądania wskazując, że wniosek o umorzenie należności został wniesiony pismem z dnia 12 września 2014r. z uwagi na dramatyczną sytuację materialną. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r. sygn. akt. [...] [...] Sąd Okręgowy [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przekazał odwołanie [...] [...] z dnia 18 kwietnia 2016r. do rozpoznania Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w niniejszej sprawie w której Skarżący żąda umorzenia nieopłaconych należności, rozstrzygnięcie nie należy do sądu powszechnego w zakresie spraw z prawa pracy i ubezpieczeń społecznych a do innego organu, uzasadniając swoją niewłaściwość. Rozpoznając pismo zatytułowane odwołanie z dnia 18 kwietnia 2016 r. organ wskazał, że [...] [...] wnioskiem z dnia 12 stycznia 2016 r. (wpływ do organu 14 stycznia 2016 r.) wystąpił o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek, uzasadniony sytuacją majątkową i rodzinną uniemożliwiającą ich opłacenie. We wniosku żądając umorzenia należności z tytułu składek Wnioskodawca podniósł, iż Zakład nie rozpatrzył i nie wydał decyzji, ani postanowienia w zakresie umorzenia zadłużenia na wniesione podania z dnia 12 września 2014r., z dnia 26 listopada [pic] 2014 r., oraz z dnia 20 grudnia 2014r. W dniu 14 marca 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzją nr [...] na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w której odmówił dłużnikowi umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Powyższa decyzja została doręczona [...] [...] w dniu 4 kwietnia 2016r. Pismem z dnia 13 kwietnia 2016r. (wpływ do organu 15 kwietnia 2016 r.) w trybie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wpłynęło pismo zatytułowane jako odwołanie [...] [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją z dnia [...] . nr [...] (doręczoną Wnioskodawcy dnia 20 czerwca 201 6r.) Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia 14 marca 2016r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. Powyższa decyzja jest prawomocna.[pic] Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że sprawy w zakresie umorzenia nieopłaconych należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych zostały rozpatrzone i zakończone poprzez wydanie decyzji 10 czerwca 2016 r. W związku z powyższym organ uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] . nr [...] w sprawie umorzenia należności z tytułu składek w trybie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych jest prawnie niedopuszczalny. Jednocześnie organ wskazał, że [...] [...] złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek z dnia 5 listopada 2013 r. również w trybie przepisów ustawy z dnia z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) zwanej potocznie postępowaniem abolicyjnym. Postępowanie w tym zakresie toczy się odrębnie od postępowania o którym mowa w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W ramach prowadzonego postępowania o którym mowa w ustawie z dnia 09 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność sprawa toczy się w trybie odrębnym, a wniesione środki odwoławcze od wydanych decyzji są rozpatrywane przez właściwy sąd powszechny w zakresie spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. W skardze zatytułowanej Odwołanie [...] [...] wniósł o uchylenie decyzji ZUS z dnia 22 marca 2017 r., skierowania sprawy w sprawie umorzenia zaległych należności do ponownego rozpoznania, dopuszczenie dowodu z wyroku Sądu Okręgowego Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 28 czerwca 2016 r., którą Sąd Okręgowy [...] zmienił decyzję ZUS w sprawie umorzenia składek do ponownego rozpoznania sprawy przez ZUS. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że pomimo wyroku Sądu Okręgowego ZUS nie podjął żadnych czynności aż do ponownego wniosku Skarżącego. Dlatego odmowa ZUS jest bezprawnym posunięciem odmawiając prawa do umorzenia zaległości składek ubezpieczeniowych na rzecz ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddaleniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Skarżący pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając nie wydanie decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Sąd powszechny przekazał wniosek o umorzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych według właściwości do załatwienia. Rozstrzygając władczo indywidualne sprawy, ZUS czyni to w drodze decyzji administracyjnych. Przykładowy katalog indywidualnych spraw rozstrzyganych przez ZUS przy zastosowaniu tej formy prawnej został określony w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Wskazać należy zatem, że zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: (...) umarzania należności z tytułu składek. Wyjaśnić należy, że obowiązujące przepisy przewidują dwuinstancyjną kontrolę rozstrzygnięć wydawanych przez organy administracyjne. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Od decyzji (...) w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, (...) odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego w tym art. 127 k.p.a. – zatem od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, przy czym od decyzji wydanej w I instancji przez ZUS przysługuje wniosek do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Podstawowe znaczenie dla dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma ustalenie, czy odwołanie od decyzji organu I instancji jest dopuszczalne. Dopiero wtedy bowiem organ odwoławczy może przystąpić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Na tle przepisu art. 134 k.p.a wyróżnia się dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe, bezspornie obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Ponowne rozpoznanie sprawy przez ZUS w sytuacji skorzystania przez stronę z prawa wniesienia środka odwoławczego tj. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i jego rozpoznanie przez organ czyni taki ponowny wniosek niedopuszczalnym. Jak była o tym mowa ZUS rozstrzygając władczo indywidualne sprawy, czyni to w drodze decyzji administracyjnych a przykładowy katalog wskazuje art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Zatem stwierdzając niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i w związku z art. 134, art. 127 § 3 k.p.a, organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania w drodze decyzji, która jest ostateczna. Decyzje ZUS w indywidualnych sprawach co do zasady podlegają kontroli sądów powszechnych na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Od takiej decyzji przysługuje bowiem odwołanie do sądu powszechnego w terminie i na zasadach określonych w przepisach tego kodeksu (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Wyjątek dotyczy (...) decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, od których przysługuje stronie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowany do Prezesa ZUS. Natomiast od decyzji Prezesa ZUS, wydanej po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw, dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.), służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnoszona w trybie i na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) i stosownie do § 1 pkt 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2017 r., poz.367) Uznając zatem, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja stwierdzająca niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w sytuacji ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w oparciu o przesłanki zawarte w art. 28 u.s.u.s. decyzją tego organu z dnia 10 czerwca 2016 r., po rozpoznaniu sprawy z wniosku Skarżącego z dnia 15 kwietnia 2016 r. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 14 marca 2016 r., uznać należy, że skoro strona skorzystała z możliwości skarżenia decyzji I instancji z dnia 14 marca 2016 r. i jej środek odwoławczy został rozpoznany i rozstrzygnięty ostatecznie decyzją organu dnia 10 czerwca 2016 r. to wyczerpany został administracyjny tryb zaskarżania czynności organu. Stąd stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uznać należy za uzasadnione. Podkreślić należy, że poza kontrolą Sądu pozostaje sprawa z wniosku Skarżącego z dnia 5 listopada 2013 r. a dotycząca umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Mając powyższe na uwadze, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.