I SA/Sz 414/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-07-13
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Jolanta Kwiecińska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy ARiMR prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i uzasadniły swoje decyzje w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r., w szczególności w odniesieniu do powierzchni gruntów kwalifikujących się do wsparcia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania (art. 8 § 1, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia decyzji były niepełne, nie znajdowały odzwierciedlenia w aktach sprawy, co uniemożliwiło sądową kontrolę ustaleń faktycznych i procesu subsumpcji. Organy nie wyjaśniły wiążących ustaleń z poprzedniego roku, nie przedstawiły dowodów na wizytację terenową i nie umożliwiły weryfikacji zebranego materiału dowodowego.Stan faktyczny
Skarżący A. M. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Organy ARiMR wielokrotnie wydawały decyzje w tej sprawie, początkowo odmawiając przyznania płatności i nakładając sankcje, a następnie przyznając płatność w pomniejszonej wysokości. Kluczowym problemem było ustalenie powierzchni gruntów kwalifikujących się do wsparcia, w szczególności w kontekście definicji trwałych użytków zielonych (TUZ) i ustaleń z kontroli z 2012 r. Skarżący kwestionował prawidłowość ustaleń faktycznych i brak przeprowadzenia odpowiednich dowodów. Ostatecznie WSA uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszeń proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 kwietnia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 października 2017 r. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 października 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżoną decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 października 2017 r. nr [...] przyznającą A. M. w pomniejszonej wysokości płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w łącznej kwicie [...] zł (w tym: 1.2. Rolnictwo ekologiczne [...] zł; 1.1. Wariant: 2.3 Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności [...] zł; 2.3. Ekstensywne trwałe użytki zielone [...] zł; 2.1. Wariant 3.1.2. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura [...] zł).
Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2013 r. A. M. (dalej: "Strona"
lub "Skarżący") wniósł o przyznanie kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej
na 2013 rok, tj. za piąty rok realizacji programu rolnośrodowiskowego podjętego
w 2009 r. W treści wniosku Strona zwróciła się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z tytułu realizacji pakietów:
- Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1. Trwałe użytki zielone
(z zakończonym okresem przestawiania) na powierzchni [...] ha, zadeklarowany na działkach rolnych A i B;
- Pakiet 3 Ekstensywne trwała użytki zielone w wariancie 3.1.2. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni
[...] ha, zadeklarowanych na działce rolnej A.
Druk wniosku (przekazany Stronie przez Agencję przed rozpoczęciem naboru wniosków na rok 2013) miał charakter spersonalizowany, tzn. zawierał wszystkie kluczowe dane identyfikacyjne Strony oraz powierzchnie uznawane przez Agencję
za kwalifikujące się do wsparcia. W szczególności druk wskazywał (w tabeli VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych), że na wskazanej powyżej działce nr [...], o całkowitej powierzchni [...] ha, grunty orne stanowią [...] ha, z rozbiciem (zgodnie z tabelą VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) na [...] ha przypisane do działki rolnej A i [...] ha przypisane do działki rolnej B. Strona dokonała na wniosku odręcznych skreśleń, zmieniając powierzchnię użytkowaną rolniczo w tabeli VII na [...] ha oraz areał działki rolnej B na [...] ha.
Do wniosku załączony został ponadto druk Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności, zawierający wskazanie, iż dla przedmiotowej działki ewidencyjnej powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wynosi [...] ha.
Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji wydał w dniu 20 listopada 2013 r. decyzję nr [...], na mocy której przyznał Stronie wsparcie rolnośrodowiskowe z tytułu realizacji wariantu 3.1.2 (do całości deklarowanego obszaru) oraz odmówił - z uwagi na zawyżenie zadeklarowanego areału w stosunku
do powierzchni kwalifikującej się do płatności tego rodzaju (o [...] ha, jako że do płatności organ zakwalifikował [...] ha z deklarowanych [...] ha) - przyznania pomocy z tytułu realizacji wariantu 2.3. Decyzją nr [...] z dnia
7 kwietnia 2014r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji uchylił ww. decyzję organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia
z zaleceniem szczegółowego rozpatrzenia dowodów pozwalających na określenie powierzchni kwalifikującej się do wsparcia na gruntach Strony.
Dnia 24 czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR po raz drugi wydał decyzję w sprawie wniosku Strony (nr [...]) tym razem odmawiając przyznania Stronie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013 w całości i nakładając na Stronę sankcje wieloletnie. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji decyzją nr [...] z dnia 24 września 2014 r., po rozpoznaniu odwołania Strony, uchylił ww. decyzję organu I instancji z uwagi na stwierdzone naruszenia regulacji art. 107 ustaw14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.").
Dnia 12 grudnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR wydał
po raz trzeci decyzję w sprawie ww. wniosku Strony (nr [...]),
na mocy której - podobnie jak za drugim razem - odmówił przyznania Stronie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013 i nałożył na Stronę sankcje wieloletnie.
Organ I instancji - analogicznie, jak w decyzji nr [...] - uznał, iż Strona zawyżyła powierzchnię deklarowaną do płatności o [...] ha, położonych na gruncie wchodzącym w skład działki rolnej A. W efekcie nieprawidłowość ta wpływać miała
nie tylko na kwestię płatności do wariantu 2.3 przez zawyżenie deklaracji w stosunku
do obszaru uprawnionego o [...]% (skutkujące odmową przyznania płatności),
ale także wariantu 3.1.2 (przez zawyżenie deklaracji o 96,66%, co wiąże się nie tylko
z odmową przyznania wsparcia, ale również z nałożeniem na Stronę sankcji trzyletnich w kwocie [...]PLN).
Strona zaskarżyła odwołaniem wydaną po raz trzeci decyzję organu I instancji - wskazując iż organ I instancji nie przeprowadził w istocie postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia powierzchni użytkowanej przez Stronę. Ponadto Strona podnosiła, że - zgodnie z jej wiedzą - ortofotomapa, na podstawie której organ I instancji ustalił powierzchnie kwalifikujące się do wsparcia, była sporządzona w roku 2010, w związku z czym nie przedstawiała obrazu aktualnego dla roku, którego dotyczył wniosek (2013). Niezależnie od powyższego rozstrzygnięciu zapadłemu w I instancji zarzucono, że nie wskazuje która część deklarowanych działek podlegać ma wyłączeniu, co uniemożliwia podjęcie rzeczowej polemiki z ustaleniami faktycznymi zaakceptowanymi przez ten organ.
Decyzją z dnia 10 marca 2015 r. nr [...], organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w roku 2012 grunty Strony poddane były inspekcji terenowej,
w toku której dokonano pomiarów powierzchni użytkowanej rolniczo. W ich wyniku ustalono, iż całość gruntów użytkowanych rolniczo na działce ewidencyjnej nr [...], obręb G., gmina D., powiat [...] wynosi [...] ha wobec [...] ha zadeklarowanych do płatności. Pomiar dokonany w oparciu o system informacji geograficznej przyniósł wyniki bardzo zbliżone do wartości zmierzonej
w terenie, w związku z czym organ II instancji uznał, iż brak jest podstaw
do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w tym zakresie przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 września 2015 r., I SA/Sz 596/15), w wyniku rozpoznania skargi Strony, uchylił decyzje organów obu instancji w uzasadnieniu wyroku wskazując, że naruszają one art. 107 k.p.a., albowiem nie wskazują podstawy prawnej dla zastosowania oraz ustalenia wielkości sankcji wieloletnich, co również pozbawia Stronę możliwości zapoznania
się z podstawami nałożonych sankcji, a przez to zasadności ich nałożenia
i prawidłowości obliczenia ich kwoty. Sąd zalecił usunięcie stwierdzonych
ww. nieprawidłowości decyzji podczas ponownego rozpoznania sprawy.
Dnia 15 lutego 2017 r. organ I instancji po raz czwarty wydał decyzję w sprawie wniosku Strony (nr [...]), na mocy której ponownie odmówił przyznania Stronie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013 i nałożył na Stronę sankcje wieloletnie. Ponownie organ I instancji wskazał, iż Strona zawyżyła powierzchnię deklarowaną do płatności o [...] ha, położone na gruncie wchodzącym
w skład działki rolnej A. W efekcie nieprawidłowość ta wpływać miała nie tylko
na kwestię płatności do wariantu 2.3 przez zawyżenie deklaracji w stosunku do obszaru uprawnionego o [...]% (skutkujące odmową przyznania płatności), ale także wariantu 8.1.2 przez zawyżenie deklaracji o [...]% (co wiąże się nie tylko z odmową przyznania wsparcia, ale również z nałożeniem na Stronę sankcji trzyletnich w kwocie [...]PLN).
Organ odwoławczy decyzją z dnia 24 lipca 2017 r. po raz kolejny, w wyniku rozpoznania odwołania Strony, uchylił rozstrzygnięcie I instancji, wskazując, że z treści decyzji nr [...] nie wynika, na jakiej podstawie dokonano takiego
a nie innego rozbicia powierzchni zatwierdzonej dla obu działek rolnych zlokalizowanych na działce ewidencyjnej nr [...], co - z uwagi na odmienność
w wariantach realizowanych na każdej z tych działek - mogło mieć wpływ
na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy.
W dniu 1 września 2017 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Strony, w treści którego wskazano, że (na działce nr [...] obręb G.) wyłączeniu podlega jedynie [...] ha. Do pisma załączono mapkę wskazującą na obszary użytków wykluczonych, sporządzoną przez uprawnionego geodetę, uzupełnioną o informację, zgodnie z którą powierzchnia wykluczona obejmuje [...] ha nieużytkowanych przez okres kilku lat, ze wskazaniem, iż obszary te pokrywają się z prowadzoną w latach 2003- 2004 klasyfikacją gleboznawczą gruntów.
Postanowieniem z dnia 15 września 2017 r. organ I instancji włączył do materiału dowodowego sprawy raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] wraz z załącznikami oraz pozyskane z serwisu Google Earth zdjęcie satelitarne wykonane w dniu 02 października 2013 r. dla współrzędnych [...]" E.
Decyzją z dnia 19 października 2017 r. nr [...] organ I instancji
po raz piąty rozstrzygnął ww. wniosek Strony. Przedmiotową decyzją - odmiennie
niż za drugim, trzecim i czwartym razem, kiedy to odmówiono Stronie przyznania wnioskowanej płatności i nałożono na Stronę sankcje wieloletnie – organ przyznał Stronie (podobnie jak za pierwszym razem) wsparcie w pomniejszonej kwocie z tytułu realizacji 3.1.2 — Ekstensywna gospodarka na pastwiskach na obszarach Natura 2000 oraz odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania). Uzasadniając organ wskazał, iż:
- w zakresie wariantu 3.1.2 ustalona powierzchnia wyniosła [...] ha wobec zadeklarowanych 20,00 ha, w związku z czym - w oparciu o regulacją art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr [...] - należało przyznać Stronie płatność do areału pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy;
- w zakresie wariantu 2.3 powierzchnia ustalona wyniosła [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha, w związku z czym - w oparciu o regulację art. 16
ust. 5 akapit drugi rozporządzenia nr [...] - należało odmówić przyznania płatności.
Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji wskazał przy tym, iż jakkolwiek
- w oparciu o zdjęcie pozyskane z serwisu Google Earth - za zasadne należy uznać twierdzenia Strony o przywróceniu do użytkowania rolniczego gruntów zakwestionowanych przez inspektorów ARiMR w toku kontroli na miejscu, przeprowadzonej w roku 2012, to z uwagi na uprzednie wyłączenie ich z użytkowania nie mogą być uznawane za trwały użytek zielony (dalej: "TUZ") w rozumieniu art. 2 lit c) rozporządzenia nr [...], w związku z czym konieczne jest ich wykluczenie
z płatności.
Strona zaskarżyła odwołaniem decyzję organu I instancji zarzucając
jej naruszenie przepisów prawa materialnego art. 2 lit c) rozporządzenia nr [...] oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez: brak prowadzenia kontroli na miejscu, mimo iż treść wniosku odbiega od danych znajdujących się w systemie informacji geograficznej ARiMR; dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, że część gruntów nie stanowi TUZ; błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, że powierzchnia podlegająca płatności jest mniejsza od deklarowanej; pominięcie dowodu z pomiaru działki ewidencyjnej, wykonanego przez geodetę J. K.. Jednocześnie Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z kontroli na miejscu.
Decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r. nr j.w. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z definicji, zawartej w obowiązującym dla niniejszego postępowania (dotyczącego roku 2013) art. 2 lit c) rozporządzenia nr [...] (aktualnie w nieco innym brzmieniu: art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzenia [...]) "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej.
W ocenie organu grunty Strony ww. warunku nie spełniają, jako
że w postępowaniu w zakresie przyznania płatności na rok 2012 zostały uznane
- w sposób wiążący dla Strony i dla organów ARiMR - za nieużytkowane rolniczo.
Co istotne, ustalenie to opierało się na wynikach kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 10 września 2012 r., nie było więc owocem interpretacji zewnętrznego materiału dowodowego, ale bazowało na ustaleniach naocznych świadków, którzy wizytowali kontrolowane działki i stwierdzili zaistnienie nieprawidłowości, jakie zostały ujawnione w treści raportu pokontrolnego oznaczonego nr [...].
Natomiast, jak wskazał organ odwoławczy, przywrócenie rolniczego użytkowania części gruntów wyłączonych z niego w latach poprzednich, nie mogło uczynić tego areału trwałym użytkiem zielonym, nawet jeśli uprawiane były na nim trawy lub inne pastewne rośliny zielne, albowiem nie jest spełniony warunek braku płodozmianu przez okres minimum 5 lat. Stwierdzone w okresie poprzednim zaniedbania, skutkujące wyłączeniem tego gruntu z płatności nie mogą być uznane za nieprzerwany okres braku płodozmianu. Tym samym - wobec faktu, że w grunty wyłączone z płatności w roku 2013 były rok wcześniej uznane za niekwalifikujące się do wsparcia, a więc nie będące TUZem - nie jest możliwe uznanie decyzji organu I instancji za wadliwą, albowiem sporny areał nie spełniał w 2013 r. definicji TUZ, a tym samym nie mógł być objęty płatnościami rolnośrodowiskowymi w wariantach 2.3 i 3.1.2. Zgodnie bowiem z literą, odpowiednio, § 9 ust. 2 pkt 2 i § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 poz. 262 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 2009 r.") - mogą być one realizowane jedynie na trwałych użytkach zielonych. Organ podkreślił, że zgłoszenie w 2013 r. do płatności przewidzianych dla TUZ gruntów nieużytkowanych rolniczo w roku poprzednim stanowi zawyżenie deklaracji w stosunku do wielkości areału uprawnionego do płatności tego rodzaju.
Organ wskazał również, że kontrola na miejscu, przeprowadzona w roku
2012 nie stwierdziła zalania części gruntu wyłączonej z płatności. Obszar ten nie był
w tym okresie użytkowany rolniczo. Sam zainteresowany - zgodnie z wiedzą organu odwoławczego - nie przedłożył żadnego dowodu na zaistnienie zdarzenia takiego,
jak zalanie części gruntów deklarowanych do płatności, mimo że - jak to wynika z treści wniosku o przyznanie płatności - zobowiązał się do informowania organów ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, która nastąpi po złożeniu wniosku. Wystąpienie zdarzenia uniemożliwiającego przeprowadzenie prac polowych z przyczyn niezależnych od rolnika bez wątpienia do takich należy.
Odnosząc się z kolei do zarzutu braku przeprowadzenie kontroli na miejscu, mimo iż treść wniosku odbiega od danych znajdujących się w systemie informacji geograficznej ARiMR, organ odwoławczy wskazał, że twierdzenie, jakoby zaistnienie niezgodności między deklaracją zawartą we wniosku a danymi z systemu informacji geograficznej winno automatycznie skutkować skierowaniem sprawy do kontroli
na miejscu, jest bezzasadne, albowiem skala działalności instytucji tego rodzaju wyklucza możliwość poddania kontroli na miejscu każdego gospodarstwa, w przypadku którego zaistnieją takie czy inne wątpliwości. Istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu na okoliczność niezgodności danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym, jednakże wymaga to inicjatywy ze strony wnioskodawcy. Organ podkreślił ponownie, że w 2012 r. grunty Strony zostały poddane kontroli na miejscu metodą FOTO, uzupełnionej wizytacją terenową. W jej wyniku ustalono, że suma powierzchni gruntów kwalifikujących się do wsparcia w gospodarstwie (w granicach działki ewidencyjnej nr [...]) Strony wynosiła [...] ha (zmierzono [...] ha, jednakże część tego obszaru (ok. [...] ha) zlokalizowana była poza granicami działki [...] i nie mogła być uznana za areał gospodarstwa Strony), co - z uwzględnieniem drobnych korekt - znalazło odzwierciedlenie w przesłanej Stronie (wraz z drukiem wniosku spersonalizowanego na rok 2013) karcie "Informacja dotycząca działek deklarowanych do płatności", wskazującej na [...], jako maksymalny obszar PEG na działce ewidencyjnej nr [...], stanowiącej całość areału Strony. Różnica między powierzchnią deklarowaną ([...] ha) a stwierdzoną (w zaokrągleniu do 0,01 ha równą [...] ha) to [...] ha, a więc dokładnie tyle, ile organ I instancji wyłączył z działki rolnej A.
Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu dokonania dowolnej oceny materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, że część gruntów nie stanowi TUZ. Jak bowiem wskazał organ odwoławczy, w sytuacji, w której - jak w niniejszym przypadku, w odniesieniu do [...] ha na działce ewidencyjnej nr [...], obręb G.
- doszło do przerwania ciągłości użytkowania danego gruntu jako TUZ, jest możliwe jego przywrócenie do produkcji rolnej, w stosunkowo krótkim czasie, jednakże grunt ten nie może być uznawany za TUZ, dopóki nie minie 5-letni okres użytkowania
pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych)
lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych) bez płodozmianu.
Organ II instancji nie podzielił również zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na przyjęciu, że powierzchnia podlegająca płatności jest mniejsza od deklarowanej. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji
nie zakwestionował samego rolniczego użytkowania gruntu uznanego za wyłączony
w roku 2012, ale - opierając się o odnośną definicję wspólnotową - wykazał, iż obszary te nie mogą być uznane za TUZ, a co za tym idzie, nie mogą być objęte płatnościami rolnośrodowiskowymi w ramach deklarowanych wariantów, z uwagi na zastrzeżenie dokonane przez prawodawcę krajowego, że te formy wsparcia mogą dotyczyć jedynie TUZ.
Odnosząc się do zarzutu pominięcia dowodu z przedłożonej przez Stronę mapy organ II instancji wskazał, że przedłożona mapka odzwierciedla stan zaobserwowany w roku 2017, a więc w okresie znacznie późniejszym, niż stanowiący przedmiot postępowania - tym samym dokument ten jest dowodem bezwartościowym w sprawie. Tym samym, choć organ I instancji dowód ten pominął, to nie można uznać takiego działania za naruszające przepisy postępowania.
W odniesieniu natomiast do wniosku o przeprowadzenie dowodu z kontroli
na miejscu, organ odwoławczy podtrzymał negatywne stanowisko w tym zakresie, wyrażone w wydanym równolegle postanowieniu o odmowie przeprowadzenia tego dowodu.
Odnosząc się bezpośrednio do materiału dowodowego organ II instancji uznał, że kontrola na miejscu, przeprowadzona w roku 2012 ustaliła, iż obszar użytkowany rolniczo na działce nr [...] obręb G. wynosi [...] ha, w całości stanowiąc TUZ. Pomiar w terenie dał wynik [...] ha ([...] ha na działce rolnej [...] ha na działce rolnej B), jednakże [...] ha użytkowanych przez Stronę zlokalizowanych było poza granicami działki ewidencyjnej nr [...], w związku z czym nie mogło zostać zakwalifikowane do płatności (w całości pomniejszając - do [...] ha - działkę rolną
B z uwagi na fakt, iż obszar ten niemal w całości ([...] ha) położony był na działce ewidencyjnej nr [...] biegnącej wąskim pasem wzdłuż północnej granicy działki
[...], stanowiącej jednocześnie zewnętrzną granicę działki rolnej B).
Natomiast wiosną 2013 r. przeprowadzona została aktualizacja PEG, w wyniku której za obszar użytkowany rolniczo została uznana powierzchnia o [...] ha większa, tj. [...] ha ([...] ha w odniesieniu do działki A i [...] ha w odniesieniu do działki B).
Z powyższego wynika, iż różnica między powierzchnią zadeklarowaną jako TUZ w roku 2013 a areałem zmierzonym i ustalonym, jako TUZ, w roku 2012, z uwzględnieniem wspomnianej korekty, wynosi 9[...]).
Organ po raz kolejny podkreślił, że zakwestionowanie prawidłowości zadeklarowania w 2013 r. takiego właśnie areału wynika z ustalenia, iż w roku 2012 obszar ten nie był użytkowany rolniczo, co potwierdzają ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej w ramach weryfikacji wniosku na rok 2012.
Powołując przepisy prawa materialnego organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z literą art. 16 ust. 3 obowiązującego dla spraw wniosków na rok 2013 rozporządzenia nr [...], w sytuacji takiej, jak zaistniała, do obliczania pomocy stosuje się obszar zatwierdzony, z zastrzeżeniem jednakże - zawartym w ust. 5 akapit drugi tego przepisu - iż jeśli wspomniana różnica między powierzchnią deklarowaną za zatwierdzoną przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Z uwagi na fakt, iż różnica ta wynosi dla zadeklarowanego przez Stronę wariantu [...]%, a więc jest większa niż 20%, należy odmówić przyznania Stronie płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wariancie 2.3 na rok 2013.
Odnosząc się z kolei do zadeklarowanego wariantu 3.1.2 organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z literą art. 16 ust. 3 obowiązującego dla spraw wniosków na rok 2013 rozporządzenia nr [...], w sytuacji takiej, jak zaistniała, do obliczania pomocy stosuje się obszar zatwierdzony, z zastrzeżeniem jednakże - zawartym w ust. 5 akapit pierwszy tego przepisu - iż jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono.
W rozpoznawanej sprawie podwojona różnica wynosi [...]). Obszar uwzględniony przy naliczaniu płatności: [...]). Stawka płatności zgodnie z Załącznikiem nr [...] do rozporządzenia PRŚ - [...] zł/ha.
A zatem należna Stronie płatność wynosi [...] zł ([...]
Jednocześnie organ II instancji stwierdził, iż w jego ocenie organ I instancji prawidłowo - w świetle ujawnionych dowodów - ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia. Nie kwestionując tego, w jakim rozmiarze Strona użytkowała rolniczo grunt w roku 2013, organ ten zasadnie wskazał na niespełnianie definicji TUZ przez [...] ha objętych wnioskiem, co - w świetle regulacji rozporządzenia z 2009 r. - uniemożliwia uznanie tego areału za prawidłowo zadeklarowany do wariantów 2.3 i 3.1.2 i pociąga za sobą konieczność zastosowania pomniejszeń określonych w przepisach wspólnotowych.
Strona zaskarżył decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną do tutejszego Sądu, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 2 lit. c) Rozporządzenia Komisji (WE) nr [...] z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianej w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr [...] ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego
w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolnika — poprzez jego błędną interpretację skutkującą przyjęciem, iż część przedmiotowych gruntów nie stanowi trwałych użytków zielonych;
2) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:
- brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie umożliwiającym zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności poprzez brak przeprowadzenia kontroli na miejscu, celem ustalenia rzeczywistej powierzchni przedmiotowych działek, pomimo, iż treść wniosku pozostaje niezgodna z danymi systemu informacji geograficznej;
- dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie, co sprowadza się do przyjęcia, iż część przedmiotowych gruntów nie stanowi trwałych użytków zielonych;
- błędne ustalenie stanu faktycznego sprowadzające się do przyjęcia,
że powierzchnia podlegającą płatności jest mniejsza niż deklarowana
w przedmiotowym wniosku;
- pominięcie dowodu z pomiaru działki ewidencyjnej wykonanego przez geodetę J. K..
W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący zakwestionował dokonaną przez organy wykładnię ww. art. 2 lit. c) Rozporządzenia Komisji (WE) nr [...] definiujący pojęcie trwałych użytków zielonych wskazując, że celem wprowadzenia
ww. definicji ma być zagwarantowanie ciągłości użytkowanego przez danego rolnika gruntu bez wprowadzania systemu płodozmianu. W ocenie Skarżącego definicja
ta nie wymaga aby grunt przez 365 dni w roku był wykorzystany a jedynie aby był zajęty pod określone uprawy z uwzględnieniem jednak warunków agrotechnicznych, przyrodniczych i środowiskowych. W gospodarstwie Skarżącego ww. warunki zostały zachowane, albowiem występujące okresowo zalania działek w wyniku ponadnormatywnych opadów deszczu, które miały miejsce w okresie po zakończeniu zbiorów, nie spowodowały konieczności uznania gruntu Skarżącego za niestanowiący trwałego użytku zielonego. Zachowana zatem została ciągłość upraw – okresowe zalania zostały niezwłocznie usunięte przez Skarżącego.
Skarżący wskazał również, że kwestionuje sposób ustalenia powierzchni przez organy zaś organy w tej sytuacji nie przeprowadziły dowodu z kontroli na miejscu w 2013 r. Wskazywany przez organy obecny brak celowości przeprowadzenia ww. dowodu nie powinien zaś szkodzić Skarżącemu. Ponadto Skarżący wskazał, że w sytuacji kwestionowania ustaleń organów, co do powierzchni uprawnionej do płatności, organy powinny podjąć wszelkie kroki, w tym uwzględnić wnioski Skarżącego (dowód z pomiaru działki wykonanego przez geodetę J. K., dowód z kontroli na miejscu), mające na celu zweryfikowanie stanu faktycznego sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednakże z przyczyn innych niż wskazane w zarzutach skargi.
Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd rozstrzyga jednak
w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznawana sprawa dotyczy przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r., który stanowił piąty a zarazem ostatni rok realizacji pięcioletniego programu rolnośrodowiskowego podjętego przez Skarżącego w 2009 r. Wnioskowane płatności, po pięciokrotnym rozpoznaniu sprawy przez organy ARiMR, ostatecznie przyznane zostały Skarżącemu w pomniejszonej wysokości. Co jednak istotne w rozpoznawanej sprawie, organy na podstawie tego samego materiału dowodowego, w toku wielokrotnego rozpoznawania wniosku Skarżącego złożonego w 2013 r., rozstrzygały sprawę w dwojaki sposób. Za pierwszym i piątym razem organy przyznały Skarżącemu wnioskowaną płatność lecz w pomniejszonej wysokości. Z kolei za drugim, trzecim i czwartym razem organy odmawiały przyznania Skarżącemu wnioskowanej płatności jednocześnie nakładając na Skarżącego wieloletnie sankcje.
Sąd zauważa, że każdorazowo jednak podstawą odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanej płatności bądź w całości bądź w części, nie był fakt braku rolniczego użytkowania przez Skarżącego w 2013 r. zgłoszonych do płatności gruntów. Jak bowiem wynika z uzasadnienia decyzji organów, podstawę w tym zakresie stanowiły znane stronom ustalenia z kontroli na miejscu metodą FOTO uzupełnionej wizytacją terenową gospodarstwa Skarżącego, która - jak wynika z uzasadnienia decyzji organów - miała miejsce w 2012 r. W trakcie tej kontroli miało dojść do ustalenia, że suma powierzchni kwalifikujących się do wsparcia w gospodarstwie Skarżącego (w granicach działki ewidencyjnej [...]) wynosiła [...] ha, co znalazło odzwierciedlenie w przesłanej Skarżącemu wraz z drukiem spersonalizowanego wniosku na 2013 r., "Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności" wskazującej ww. obszar jako maksymalny obszar PEG na działce nr [...], stanowiącej całość areału Skarżącego.
Ponadto, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał
się na przeprowadzoną wiosną 2013 r. aktualizację PEG, w wyniku której w 2013 r.
za obszar użytkowany rolniczo została uznana powierzchnia o [...] ha większa,
tj. [...] ha w odniesieniu do działki A [...] ha w odniesieniu do działki B).
Mając na uwadze powyższe okoliczności, koniecznym okazało się dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności w zakresie prawidłowości ustaleń organów w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy w przedmiocie powierzchni gruntów Skarżącego uprawnionej do płatności. Skoro bowiem te same okoliczności faktyczne prowadziły, na poszczególnych etapach procedowania organów,
do całkowicie odmiennych rozstrzygnięć zaś Skarżący kwestionuje prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, Sąd zobowiązany jest w trakcie dokonywanej kontroli do szczególnie wnikliwej analizy ustaleń faktycznych organów.
Zauważyć także należy, że w skardze Strona podniosła zarzuty zarówno naruszenia przepisów procesowych jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zatem zarzuty naruszenia przepisów postępowania,
gdyż do kontroli procesu subsumpcji można przejść dopiero wówczas, gdy nie będzie wątpliwości, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z jego zasadami, w tym prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz wydał decyzję z zachowaniem warunków wymaganych przez ustawodawcę. Wyjaśnić przy tym należy, że w kompetencjach sądu administracyjnego nie mieści się uprawnienie do dokonywania ustaleń faktycznych za organ, a jedynie ocena ustaleń dokonanych przez organ na podstawie kryterium zgodności z prawem.
Zarzuty skargi w zakresie naruszenia prawa procesowego dotyczyły naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i sprowadzały się w istocie do zarzucenia organom błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na nieprawidłowym przyjęciu, że powierzchnia gruntów Skarżącego uprawniona do płatności jest mniejsza aniżeli zadeklarowana w ww. wniosku.
W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Istotą tej zasady jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie zarówno pod kątem przepisów prawa materialnego oraz procesowego.
W polskim modelu postępowania administracyjnego postępowanie przed organem
II instancji ma charakter merytoryczny, a nie tylko kontrolny (por. np. wyrok NSA z 18 lutego 2018 r., I OSK 1942/17, CBOSA). Oznacza to, że organ odwoławczy zobligowany jest rozpoznać sprawę ponownie w jej całokształcie oraz przeprowadzić,
w razie takiej potrzeby, dodatkowe dowody (art. 136 k.p.a.). Innymi słowy, wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy ciężar ponownego rozpoznania
i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Pamiętać przy tym należy, że granice postępowania odwoławczego wyznacza prawo strony do dwukrotnego rozpoznania
jej sprawy przez organy administracji. Z zasadą dwuinstancyjności postępowania ściśle związane są obowiązki organu odwoławczego w odniesieniu do treści uzasadnienia decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Przypomnieć również należy, że z zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) wynika obowiązek organów administracji publicznej wyjaśniania stronom w sposób jasny, zrozumiały i logiczny przyczyn podejmowania określonych działań przez te organy (art. 107 § 3 k.p.a.; por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 13 lutego 2013 r., IV SA/Po 1039/12, CBOSA). W myśl natomiast art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie aktu administracyjnego związane jest ściśle z ww. zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a.
Brak uzasadnienia decyzji administracyjnej, jeżeli przepisy prawa nie zwalniają organu od obowiązku sporządzenia takiego uzasadnienia, może być traktowany jako rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), zaś uzasadnienie decyzji administracyjnej niespełniające wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. może być przyczyną uchylenia decyzji przez organ wyższej instancji lub sąd administracyjny. Ponadto z treści art. 8 (zasada zaufania), art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. wynika w szczególności, że uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie niż organ administracji publicznej. W świetle zasady przekonywania, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym. W tym ostatnim przypadku uzasadnienie orzeczenia organu II instancji stanowi istotny element w realizacji zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnej (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 184 Konstytucji RP; por. np. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowiskiego i A. Wiktorowskiej, 24 wyd., Legalis 2018, Nb 5-7 do art. 11).
Jeżeli chodzi o wymogi uzasadnienia decyzji organów, to należy również wskazać, że sąd administracyjny kontroluje decyzje i nie może zastępować organów
w wykonywaniu administracji publicznej (por. np. wyrok WSA w Warszawie
z 28 czerwca 2012 r., IV SA/Wa 2174/10). Przy czym, co istotne dla merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy, kontrola sądowa dokonywana jest na podstawie
akt administracyjnych sprawy, które organ zobowiązany jest przekazać sądowi
wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę, akta te muszą zaś być kompletne
i uporządkowane w myśl art. 54 § 2 P.p.s.a.
Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy w części motywacyjnej uzasadnienia wydanych decyzji powołały się ogólnie na ustalenia kontroli na miejscu metodą FOTO, która uzupełniona została wizytacją w terenie, zgodnie z którymi to ustaleniami suma powierzchni gruntów kwalifikujących się do wsparcia w gospodarstwie Skarżącego wynosiła [...] ha, co znalazło odzwierciedlenie w przesłanej Skarżącemu karcie "Informacja dotycząca działek deklarowanych do płatności" wskazującej jako na [...] ha jako maksymalny obszar PEG na działce nr [...] stanowiącej całość areału Skarżącego. Organ odwoławczy wskazał również, że w zakresie przyznania płatności za 2012 r., powyższe okoliczności zostały uznane – w sposób wiążący dla Skarżącego i organów ARiMR. Ponadto wskazał, że ww. okoliczności organów bazowały na ustaleniach naocznych świadków, którzy kontrolowali działki i stwierdzili zaistnienie nieprawidłowości, jakie zostały ujawnione w treści protokołu pokontrolnego oznaczonego nr [...]. Dodatkowo organ I instancji wskazał, że "na zdjęciu z ortofotomapy wykonanym w dniu 2 października 2013 r. dokładnie widać, że powierzchnia, która była wyłączona z użytkowania w 2012 r. (na podstawie raportu z kontroli na miejscu) jest w trakcie przywracania do użytkowania – tereny uprzednio podmokłe i zachwaszczone zostały zrekultywowane, co można stwierdzić po śladach pozostawionych przez maszyny rolnicze". Organ I instancji wskazał także, że ustalenia faktyczne poczynione zostały na podstawie "zdjęć ortofotomapy dostępnych w systemie informatycznym".
Sąd zauważa, że ww. twierdzenia organów, które wyjaśniać mają de facto faktyczne podstawy uznania za niekwalifikowalne do płatności gruntów Skarżącego
w 2013 r. są niepełne a dodatkowo nie znajdują odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy uniemożliwiając tym samym ich weryfikację. Sąd zauważa bowiem, że po pierwsze powoływana przez organy okoliczność wiążących
dla Skarżącego ustaleń w zakresie płatności za 2012 r., skutkujących pomniejszeniem płatności w rozpoznawanej sprawie, nie została przez organy wyjaśniona – uniemożliwiając tym samym sądową kontrolę tej podstawy faktycznej sprawy. Organ nie wskazał bowiem czy w sprawie płatności za rok 2012 wydane została decyzja na rzecz Skarżącego, a jeżeli tak, to czy decyzja ta była przez Skarżącego kwestionowana i na jakim etapie znajduje się postępowanie w sprawie. Sąd nie posiada w tym zakresie wiadomości z urzędu zaś w aktach sprawy brak jest dokumentacji w tym przedmiocie. W świetle kwestionowania przez Skarżącego ustaleń stanu faktycznego powyższe może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po drugie w aktach sprawy znajduje się jedynie Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] ze wskazaną datą kontroli 10 września 2012 r., z którego wynika brak powiadomienia Skarżącego o kontroli ze wskazaniem, że uzasadnieniem braku przekazania kopii raportu z kontroli "Kontrola metoda foto". Jako załączniki do ww. raportu wymieniono m.in. szkice działek rolnych, formularz z wywiadu terenowego, płyta CD, tabela z wykazem powierzchni dla działek rolnych dla których zastosowano kod [...] W aktach sprawy znajduje się również niepodpisane pismo o przekazaniu ww. raportu Skarżącemu wraz z dowodem jego nadania. Brak jest natomiast dowodu doręczenia Skarżącemu ww. raportu jak i jakiejkolwiek informacji o kwestionowaniu bądź też nie powyższego raportu przez Skarżącego, co w świetle kwestionowania przez Skarżącego ustaleń faktycznych organów może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto w aktach sprawy brak jest również powołanego przez organ raportu
czy też innego dokumentu z wizytacji terenowej, która stanowić miała uzupełnienie kontroli metodą FOTO. Przy czym Sąd zauważa, że organy powoływały się na ustalenia naocznych świadków, którzy kontrolowali działki i stwierdzili zaistnienie nieprawidłowości, jakie zostały ujawnione w treści protokołu pokontrolnego oznaczonego nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak również informacji czy Skarżący był obecny w czasie wizytacji terenowej, czy z wizytacji tej został sporządzony protokół czy też inny dokument potwierdzający jej ustalenia, jaka była jego treść, czy Skarżący został z nim zapoznany i czy wniósł do jego ustaleń zastrzeżenia. Co prawda, na wezwanie Sądu, organ załączył płytę CD wskazaną w załączniku do ww. raportu z czynności kontrolnych, jednakże materiał w niej zapisany – bez odpowiedniego powołania i opisu w uzasadnieniu wydanych decyzji jak i w związku z brakiem ww. dokumentów i informacji związanych z wizytacją terenową gruntów Skarżącego - nie jest wystarczający do oceny przez Sąd prawidłowości ustaleń stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Sąd zauważył jednakże, że w aktach sprawy znajduje się również "Formularz z wywiadu terenowego" z dnia 17 sierpnia 2012 r. podpisany "ŁB" – jednakże dokument ten nie daje odpowiedzi na ww. pytania, nie potwierdza, że ustalenia w nim zawarte poczynili "świadkowie" ani nie wskazuje tożsamości tych "świadków". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak zaś informacji jaki charakter miała ww. wizytacja terenowa, w jakim trybie oraz przez jakich "świadków" została ona wykonana – tym samym uniemożliwiając Stronie jak i Sądowi weryfikację ww. dokumentu pn. "Formularz z wywiadu terenowego".
Sąd uznał, że powyższe okoliczności, jako że stanowią zasadniczą podstawę ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy, kwestionowanego
w rozpoznawanej sprawie przez Skarżącego, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, zasadnie jednak organy ARiMR odmówiły przeprowadzenia wnioskowanego przez Skarżącego dowodu z przeprowadzenia kontroli na miejscu działki ewidencyjnej nr [...] obręb G., gmina D., powiat [...]i. Przeprowadzenie przedmiotowego dowodu po upływie kilku lat od 2013 r. uniemożliwia bowiem stwierdzenie stanu faktycznego ww. działki w roku wnioskowanej przez Skarżącego w rozpoznawanej sprawie płatności. Również dowód z pomiaru wykonany przez geodetę J. K., zasadnie oceniony został przez organ odwoławczy jako niemający istotnego wpływu na wynika sprawy jako, że nie odzwierciedlał stanu gruntów objętych wnioskiem Skarżącego w 2013 r.
Sąd zauważa jednocześnie, że wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje zapadły w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organy ARiMR wskutek
ww. wyroku tutejszego Sądu z dnia 16 września 2015 r., I SA/Sz 596/15. Wskazania zawarte w przedmiotowym wyroku odnoszące się do konieczności wskazania
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej wraz z jej uzasadnieniem zostały w pełni wykonane przez organy ARiMR.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie naruszone zostały przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie ww. przepisów uniemożliwiło także sądowa kontrolę zaskarżonego orzeczenia, również w zakresie procesu subsumpcji. Tym samym przedwczesnym okazało się odniesienie się przez Sąd do zarzutu skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego.
Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu. W szczególności w uzasadnieniu wydanych decyzji organy ARiMR odniosą
się do ww. wskazanych okoliczności, które winny znaleźć pełne odzwierciedlenie
w aktach administracyjnych sprawy umożliwiając Skarżącemu jak i Sądowi kontrolę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Organy winny bowiem w pierwszej kolejności przedstawić jednoznacznie ustalony przez siebie stan faktyczny i wypowiedzieć się rzeczowo i precyzyjnie co do zebranego w aktach materiału dowodowego, w tym dokonać jego szczegółowej oceny. Ocena ta winna być zawarta w uzasadnieniu decyzji. Wyniki powyższych ustaleń winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Dopiero decyzja organów spełniająca te wymagania będzie mogła być ewentualnie poddana merytorycznej ocenie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 209 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło