I SA/Sz 416/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. K. kwotę [...] zł ([...] ) powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z dnia [...]r. nr [...], wydanej na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...], odmawiającą Ai Pcie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji wskazał, że wnioskiem z 29 października 2010 r. Aa P wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wniosek umotywowany był trudną sytuacją materialną i zdrowotną - Wnioskodawczyni wskazała, iż cierpi na liczne choroby oraz, że jest przed poważną operacją głowy. Operacja ta, a w następnej kolejności rehabilitacja i leczenie spowodują, że nie będzie mogła wyjeżdżać do syna do A i opiekować się jego dziećmi oraz prowadzić domu, w zamian za ponoszenie kosztów utrzymania i opłat stałych w miejscu zamieszkania. Z uwagi na powyższe Aa P wniosła o umorzenie zadłużenia. W toku postępowania administracyjnego Wnioskodawczyni przedstawiła dokumenty obrazujące stan jej zdrowia oraz ponoszone opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (w tym za usługi telekomunikacyjne), a także kopię postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zaległości podatkowych, oświadczenie o posiadanych składnikach majątku z dnia 18 listopada 2010 r. i oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej z dnia 19 listopada 2010 r. (data wpływu do ZUS). Po przeprowadzeniu postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił Wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Uzasadniając decyzję organ stwierdził, że zadłużenie dotyczy składek na ubezpieczenie własne Wnioskodawczyni, jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Następnie organ przytoczył brzmienie przepisów art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wskazując, iż w przedmiotowej sprawie w stosunku do dłużnika nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy. Organ stwierdził, że mimo tego, iż zobowiązania Wnioskodawczyni z tytułu składek były dochodzone w ramach postępowania egzekucyjnego, postępowanie to okazało się jednak nieskuteczne i postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. zostało umorzone z powodu stwierdzenia braku majątku i wierzytelności. Fakt taki, zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi przesłankę, z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu, jednak okoliczność ta, zdaniem organu, nie uzasadniała umorzenia należności, bowiem stan sprawy uległ zmianie, gdyż decyzją ZUS z dnia [...]r. Wnioskodawczyni przyznane zostało świadczenie emerytalne. Taki stan rzeczy spowodował, że brak było podstaw do umorzenia zadłużenia z powodu całkowitej nieściągalności. Z uwagi na fakt, że należności dotyczą składek na ubezpieczenie własne Wnioskodawczyni, organ rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu. Z przedłożonych do sprawy dokumentów oraz ustaleń własnych Zakładu wynikało, że prowadzona przez Wnioskodawczynię działalność gospodarcza została z dniem 1 sierpnia 2002 r. wykreślona z ewidencji działalności. Poza tym, ww. decyzją ZUS z dnia [...] przyznane zostało Wnioskodawczyni świadczenie emerytalne w wysokości [...]zł brutto. Organ wskazał dalej, iż ze złożonego przez Wnioskodawczynię oświadczenia wynikało, że jest ona osobą samotną, zamieszkującą w mieszkaniu komunalnym, nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości. Koszty utrzymania w miejscu zamieszkania oszacowała na kwotę około [...] zł miesięcznie. Ze względu na stan zdrowia wymaga leczenia. Oświadczyła też, że poniosła koszty związane z wizytami u lekarzy specjalistów w kwocie [...] zł, natomiast nie jest w stanie określić kosztów związanych z dalszym leczeniem i rehabilitacją. Oprócz zaległości wobec ZUS posiada również zobowiązania wobec innych wierzycieli w łącznej kwocie około [...]zł, które dochodzone są w ramach egzekucji komorniczej. Zdaniem Zakładu, sytuacji w jakiej się Wnioskodwczyni znajduje, nie można było uznać za szczególną, o której mowa w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że opłacenie należności z tytułu składek, pozbawiłoby ją możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Jak podkreślił organ, Wnioskodwczyni posiada źródło dochodów w postaci świadczenia emerytalnego, co oznacza, że w przypadku braku dobrowolnej spłaty zobowiązań - istnieje możliwość wyegzekwowania długu. Ponadto w sprawie nie zostały przedłożone żadne dokumenty, z których wynikałoby, że poniosła straty materialne w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Sytuacji szczególnej nie stanowił również fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek korzystają z wysokiego uprzywilejowania w stosunku do innych wierzytelności i winny być zaspokojone przed innymi zobowiązaniami. Tym samym brak było podstaw, według organu, do przyjęcia, że Wnioskodawczyni wykazała, iż znajduje się w szczególnej sytuacji uzasadniającej umorzenie na zasadach określonych w powołanym rozporządzeniu. Na koniec Zakład poinformował Wnioskodawczynię o możliwości spłaty przedmiotowych należności w ramach układu ratalnego. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych Aa Pta wskazała, że zgodnie z wyznaczonym terminem – 29 listopada 2010 r. - została przyjęta na oddział neurochirurgii szpitala, gdzie 30 listopada 2010 r. przeszła operację kraniektomii czaszki, podczas której wycięto guza mózgu i zaatakowaną guzem część kości czaszki, jak również wykonano plastykę opony twardej oraz kości czaszki płytką "CODUBK". Zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego i zarazem operującego musi z wynikami zgłosić się do poradni neurochirurgicznej w celu zdiagnozowania i dalszego leczenia. Obecnie zażywa tabletki przeciwbólowe. Poza tym cierpi na wysiękowe zapalenie prawego kolana, jak również ma problem z płatem tarczycy (wole). Powyższe schorzenia wymagają leczenia operacyjnego, jednak ze względu na ww. operację zostały przełożone na późniejszy okres. Na potwierdzenie stanu zdrowia Wnioskodawczyni przedłożyła kartę leczenia szpitalnego w okresie od 29 listopada do 6 grudnia 2010 r., ekspertyzę histopatologiczną oraz skierowanie do pracowni diagnostycznej z 10 listopada 2010 r. Ponadto wskazała, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej prawo do zasiłku emerytalnego po 25 latach pracy, którego wysokość wynosi 1.134,54 zł brutto, jednakże po potrąceniach pozostaje jej jedynie [...]zł netto. Powyższa suma jest wyższa tylko o 66 zł od wysokości minimum socjalnego na 1 osobę według danych GUS z 2009 r. Poza tym, jak podkreśliła Wnioskodawczyni, do wniosku o umorzenie dołączyła kosztorys ponoszonych opłat dotyczących mieszkania na sumę [...] zł miesięcznie, w którym nie ma mowy o kosztach wyżywienia, wobec czego nie rozumie dlaczego ZUS przekształcił tę sumę na koszty utrzymania. Dodatkowo zaznaczyła, że powyższa kwota w tym roku wzrośnie o 1% podatku VAT. W związku z tym, po 25 latach opłacania składek, dziennie na wyżywienie może przeznaczyć tylko 10 zł. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że powołane przez Wnioskodawczynię okoliczności nie dały podstaw do zmiany decyzji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ, powołując się na przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stwierdził, że decyzje ZUS w zakresie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mają charakter uznaniowy. Rozstrzygnięcie to zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenianych przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia: całkowita nieściągalność lub ważny interes osoby zobowiązanej oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mieści się w tzw. uznaniu administracyjnym i powinno być traktowane jako wyjątkowe uregulowanie na gruncie obowiązujących przepisów, bowiem zasadą jest płacenie składek. Zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy Zakład nie jest zobligowany do umorzenia zaległości, szczególnie, że ustawodawca przewidział również inną formę ulgi w płatnościach składek w postaci układu ratalnego. W uzasadnieniu decyzji podkreślono także, iż ZUS jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek, dlatego rezygnacja z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym. Szczególnie ważna w sprawach o umorzenie jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych dla poprawy sytuacji finansowej dłużnika. W ramach tej oceny bierze się pod uwagę zarówno stan obecny, jak również możliwość zmiany sytuacji finansowej dłużnika. Ponadto uwzględnia się także to, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy też stały i pogłębiający się. Organ stwierdził dalej, iż pomimo wystąpienia w sprawie okoliczności, która zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi formalną przesłankę do umorzenia Wnioskodawczyni zobowiązań z tytułu należnych składek ubezpieczeniowych (tj. umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego z powodu stwierdzenia braku majątku i wierzytelności), to z uwagi na przyznanie decyzją ZUS z dnia 10 grudnia 2010 r. świadczenia emerytalnego w chwili obecnej Wnioskodawczyni posiada źródło dochodu, z którego możliwe jest egzekwowanie roszczeń ZUS. Taki stan rzeczy powoduje, że brak jest obecnie podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała całkowita nieściągalność, przemawiająca za umorzeniem tych składek. Rozpatrując przedmiotową sprawę w kontekście spełnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej organ stwierdził, że fakt uzyskania źródła dochodów w postaci świadczenia emerytalnego oznacza, iż w budżecie domowym znajdują się środki finansowe na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Stan zdrowia Wnioskodawczyni (przebyta operacja usunięcia guza mózgu, wysiękowe zapalenie kolana prawego) – w ocenie organu - nie ma istotnego wpływu na jej sytuację materialno-bytową, tym bardziej, że nie przedłożyła ona żadnych dowodów na potwierdzenie ponoszonych kosztów leczenia. Według organu sam fakt bycia osobą chorą nie stanowi przesłanki, z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu i w tym zakresie nie może przesądzać o umorzeniu składek ubezpieczeniowych. Organ podkreślił też, że Wnioskodawczyni posiada zobowiązania z tytułu nieopłaconych rachunków za telefon na sumę [...]zł, co powoduje, iż w przypadku umorzenia należności Zakładu, ich kosztem byłyby zaspokajane należności mniej uprzywilejowanych wierzycieli, co byłoby niezgodne z przepisem art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odnosząc się do zarzutu, że Zakład przekształcił przedłożony przez wnioskodawczynię we wniosku o umorzenie kosztorys opłat uznając, iż w jego zakresie mieszczą się również koszty wyżywienia organ wskazał, że powyższa sytuacja nie miała miejsca bowiem organ używając w decyzji sformułowania "koszty utrzymania w miejscu zamieszkania" przyjął zgodnie z przedłożonym kosztorysem, że są to koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania, tj. opłata za czynsz, prąd, gaz itp. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Aa Pta wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając organowi brak wnikliwości i staranności w rozpoznaniu jej sytuacji. Skarżąca w uzasadnieniu ponownie opisała swoją trudną sytuację materialną oraz problemy zdrowotne, podkreślając, iż oprócz zaległości w ZUS nie posiada innych długów, zaś wskazanie długu za zaległe rachunki telefoniczne nastąpiło tylko dlatego, że "dała się podejść pracownicy ZUS". W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tegoż Zakładu, którą odmówiono Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od czerwca 2000 r. do lipca 2002 r., a także z tytułu odsetek od za zwłokę od tych należności, wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 74, ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (w tym odsetki od tych składek) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w sytuacjach określonych w ust. 2-4. Należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie tam wyliczonych, a mianowicie wtedy, gdy: - dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. - Ordynacja podatkowa; - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; - wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a). Wskazanie tych przypadków ustawa pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie, przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Działając na mocy tego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którym zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: - gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; - poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; - przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (także odsetek za zwłokę jako należności pochodnej), co dokonać się winno na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, kompetencję do tego orzekania ustawa o systemie o ubezpieczeń społecznych powierzyła, jak to wynika nie tylko z powołanego wyżej przepisu art. 28 ust. 1, ale także z przepisu art. 83 ust. 1, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Z przepisów tych wynika, że o ile decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności może zostać wydana zarówno z inicjatywy samego Zakładu ("z urzędu"), jak i z inicjatywy zobowiązanego, o tyle decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tychże składek, wydawana pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, zapaść może wyłącznie na wniosek zobowiązanego, skoro możliwym jest to tylko wtedy, "jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny", jak stanowi przepis § 3 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia - co w szczególności ma miejsce w razie wykazania którejkolwiek z sytuacji w przepisie tym dalej przywołanych. W przypadku obu rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń. Nadaje to podejmowanym w tym zakresie decyzjom charakter tzw. decyzji uznaniowych. Mając więc na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, jakimi są całkowita nieściągalność, niemożność opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym m.in. niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił, a następnie uzasadnił, iż w stosunku do Skarżącej nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności. Jak to wyjaśnił organ w swoich decyzjach, Skarżąca uzyskuje dochody z tytułu emerytury, będące źródłem, z którego możliwe jest egzekwowanie zobowiązań wobec ZUS. Nie można więc w tej sytuacji uznać, aby w stosunku do Skarżącej zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności zaległości, określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skoro istnieje źródło dochodu, które może podlegać egzekucji. Ponadto, jak wskazał organ, Skarżąca posiada zobowiązania wobec innych wierzycieli w łącznej kwocie 2.500 zł, które dochodzone są w drodze egzekucji. Prawidłowo zatem podkreślił organ, że nie należy rezygnować z dochodzenia należności publicznoprawnych w sytuacji, gdy egzekwowane są zobowiązania prywatne Skarżącej w postaci zaległych rachunków telefonicznych. Nadto podnieść należy, że pomimo tego, iż obecnie Skarżąca nie pracuje, zaś dochód w postaci świadczenia emerytalnego stanowi jedyne źródło utrzymania dla niej, należy mieć na względzie, że nawet jeżeli występuje któryś z wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy przypadków całkowitej nieściągalności należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku umorzenia należności, jeżeli uzna, że istnieją szanse na ich wyegzekwowanie. Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma bowiem charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197). Należy przy tym podkreślić, iż zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jako należności publicznoprawne, są uprzywilejowane i korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (z wyjątkiem należności alimentacyjnych i wynagrodzenia za pracę) przed innymi należnościami, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek. Prawidłowo także organ przeanalizował sytuację Skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanek do umorzenia należności ZUS wymienionych w przepisach ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., nie stwierdzając by zostały one spełnione - z uwagi na istniejące realne źródło dochodów, zaś (jak to już wskazano) ze względu na dbałość o stan finansów publicznych, z których m.in. wypłacane są świadczenia rentowe i emerytalne, organ rentowy nie jest zobowiązany do umorzenia takich należności, lecz powinien wykorzystać istniejące możliwości wyegzekwowania tych należności, jakie stwarza pobierane świadczenie emerytalne. Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada przepisom prawa z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.