I SA/Sz 417/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia: przyznać J. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca J. S., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej ustalonej w niniejszej sprawie w kwocie [...] zł, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, iż nie stać jej na poniesienie jednorazowo tej opłaty, jak również w pozostałych pięciu sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Łączna kwota wpisów sądowych od wniesionych skarg wynosi [...] zł. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia majątkowego, o stanie rodzinnym i dochodach oraz załączonych dokumentów wynika, co następuje. J. S. gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, niepełnosprawnym synem, synową oraz uczącym się w liceum wnukiem (zaświadczenie Liceum Ogólnokształcącego w B. z dnia 10 czerwca 2009 r. – k. 38). Dochody rodziny to kwota [...] zł brutto, na którą składają się: emerytura skarżącej (według przekazu pocztowego za maj 2009 r. w kwocie [...] zł netto – k. 36) i jej męża (według przekazu pocztowego za maj 2009 r. w kwocie [...] zł netto - 37), renta syna (z odpisu decyzji ZUS z 1 marca 2009 r. wynika po potrąceniach kwota [...] zł netto – k. 42), zasiłek rodzinny na wnuka w kwocie [...] zł (odpis decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z 19 stycznia 2009 r. – k. 43) oraz stypendium socjalne wnuka w kwocie [...] zł (odpis decyzji Burmistrza Miasta B. z 14 listopada 2008 r. – k. 44). Synowa skarżącej K. S. nie uzyskuje żadnych dochodów, według jej oświadczenia jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy, nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych (oświadczenie z dnia 12 czerwca 2009 r. - k. 45). Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że oboje z małżonkiem są osobami w starszym wieku (67 i 73 lata), o złym stanie zdrowia (zaświadczenia lekarskie – k. 39, 40, 41), a także, że z wykazanej kwoty dochodów ok.[...] zł miesięcznie skarżąca wydatkuje na lekarstwa. Pozostająca kwota pozwala jedynie na bardzo skromne utrzymanie i podstawowe wydatki tj. wyżywienie, leczenie i naukę wnuka. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej zapłacenie kosztów sądowych stanowi nadmierne obciążenie finansowe i zagraża utrzymaniu rodziny. W oświadczeniu majątkowym skarżąca wykazała budynek mieszkalny o pow. [...] m kw na działce stanowiącej wieczyste użytkowanie o pow. [...] m kw. oraz grunt w dzierżawie wieczystej o pow. [...] m kw. i garaż wolnostojący o pow. [...] m kw. Skarżąca nie wykazała posiadania wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Po przeanalizowaniu wykazanej przez J. S. sytuacji materialnej, majątkowej i rodzinnej, która znajduje swoje potwierdzenie w złożonych dokumentach należy stwierdzić, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż dochody, jakimi dysponuje wnioskodawczyni, z których utrzymuje się pięcioosobowa rodzina, w kwocie ok. [...] zł netto nie pozwalają na poniesienie opłaty sądowej od wniesionej skargi w kwocie [...] zł bez zagrożenia dla podstawowych potrzeb rodziny, ale też kwoty [...] zł opłat sądowych w pozostałych czterech, rozpoznawanych wspólnie sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Za słusznością takiego rozstrzygnięcia przemawia także sytuacja osobista i rodzinna skarżącej, tj. podeszły wiek jej i małżonka, ich stan zdrowia, a także niepełnosprawność syna, bezrobocie synowej i faktyczne utrzymywanie przez skarżącą i jej męża uczącego się wnuka. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należało na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak na wstępie.