I SA/Sz 417/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2009 r. wniosku M. Sz. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia: przyznać M. Sz. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący M. Sz., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej ustalonej w niniejszej sprawie w kwocie [...] zł, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, iż nie stać go na poniesienie jednorazowo tej opłaty z uwagi na niskie dochody. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia majątkowego, o stanie rodzinnym i dochodach oraz załączonych dokumentów wynika, co następuje: M. Sz. prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, niepełnosprawnym synem, synową oraz uczącym się w liceum wnukiem (zaświadczenie Liceum Ogólnokształcącego w B. z dnia 10 czerwca 2009 r. – k. 100). Dochody rodziny to kwota [...] zł brutto, na którą składają się: emerytura małżonki (według przekazu pocztowego za wrzesień 2009 r. w kwocie [...] zł netto), emerytura skarżącego (według przekazu pocztowego za wrzesień 2009 r. w kwocie [...] zł netto), renta syna A. (z odpisu decyzji ZUS z 1 marca 2009 r. wynika po potrąceniach kwota [...] zł netto), zasiłek rodzinny na wnuka w kwocie [...] zł (odpis decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z 19 stycznia 2009 r. – k. 107). Synowa skarżącej K. Sz. nie uzyskuje żadnych dochodów, według jej oświadczenia jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy, nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych (oświadczenie z dnia 28 września 2009 r. - k. 108). Ponadto wnioskodawca wskazał, że oboje z małżonką są osobami w starszym wieku (67 i 73 lata), o złym stanie zdrowia (zaświadczenia lekarskie – k. 101-103), a także, że z wykazanej kwoty dochodów ok. [...] zł miesięcznie skarżący wydatkuje na lekarstwa. Pozostająca kwota pozwala jedynie na bardzo skromne utrzymanie i podstawowe wydatki tj. wyżywienie, leczenie i naukę wnuka. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego zapłacenie kosztów sądowych stanowi nadmierne obciążenie finansowe i zagraża utrzymaniu rodziny. W oświadczeniu majątkowym skarżący wykazał budynek mieszkalny o pow. [...] m kw na działce stanowiącej wieczyste użytkowanie o pow. [...] m kw. oraz grunt w dzierżawie wieczystej o pow. [...] m kw. i garaż wolnostojący o pow. [...] m kw. Skarżący nie wykazał posiadania wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Po przeanalizowaniu wykazanej przez M. Sz. sytuacji materialnej, majątkowej i rodzinnej, która znajduje swoje potwierdzenie w złożonych dokumentach należy stwierdzić, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż dochody, jakimi dysponuje wnioskodawca, z których utrzymuje się pięcioosobowa rodzina, w kwocie ok. [...] zł netto nie pozwalają na poniesienie opłaty sądowej od wniesionej skargi w kwocie [...] zł bez zagrożenia dla podstawowych potrzeb rodziny, ale też kwoty [...] zł opłat sądowych w pozostałych czterech, rozpoznawanych wspólnie sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Za słusznością takiego rozstrzygnięcia przemawia także sytuacja osobista i rodzinna skarżącej, tj. podeszły wiek jej i małżonka, ich stan zdrowia, a także niepełnosprawność syna, bezrobocie synowej i faktyczne utrzymywanie przez skarżącą i jej męża uczącego się wnuka. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należało na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak na wstępie.