I SA/Sz 419/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2011 r. wniosku M i Z R o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I (k. 2) ustalono wpis od skargi w kwocie [...] ł. Z uzasadnienia wniosku, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, złożonych również w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 999/10, na które powołują się Skarżący, wynika co następuje. Skarżący, zamieszkali w Namysłowie, prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką niepracujących dzieci, mieszkających we W ([...] letnią córką – aplikantka adwokacka i [...] letnim synem – student ). Źródłem utrzymania rodziny jest renta Skarżącego (netto miesięcznie ok. [...] zł, decyzja organu – k.37) oraz wynagrodzenie ze stosunku pracy Skarżącej (netto ok. [...] zł – wydruki – k.35 ) oraz dochód "z wynajmu pokoi" w okresie letnim (lipiec, sierpień) w wysokości [...] zł rocznie (brak dokumentów potwierdzających powyższe). Skarżący oświadczyli, że cały dochód z wynajmu pokoi przeznaczali dotychczas na spłatę kredytu. We wniosku wskazali na zły stan zdrowia skarżącego (dokumentacja o stanie zdrowia w sprawie I SA/Sz 999 k. 47) i konieczność ponoszenia wydatków na leczenie pokrywanych w całości z renty Skarżącego (faktury k.44-54). Skarżący podali, że posiadają nieruchomość w M (obiekt letni) o powierzchni ok. [...] ha, w którym organizują letni wypoczynek, w którym znajduje się część mieszkalna o pow. [...] Nadto wskazali na udział w [...] części nieruchomości niezabudowanej (nieużytek) o powierzchni [....] położonej w O (gmina W), która zgodnie z ich oświadczeniem nie przynosi żadnych pożytków. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący podali, że posiadają nadto dwupokojowe mieszkanie we W o powierzchni [...] (częściowo kredytowane), wykorzystywane przez dwoje uczących się we W dzieci Skarżących, a posiadane uprzednio mieszkanie w N sprzedali. Skarżący oświadczyli, że w prowadzeniu gospodarstwa domowego pomagają mieszkający oddzielnie inni członkowie rodziny (mama i brat). Dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza Skarżący podali dane dotyczące wpływających regularnie od [..] do [...] r. na rachunek bankowy wpłat tytułem zaliczek od osób korzystających z organizowanego przez skarżącą letniego wypoczynku nad morzem (wraz z wydrukami z rachunku bankowego k.42-44). We wskazany wyżej okresie Skarżący otrzymali kwotę [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza Skarżący zaznaczyli jednocześnie, że kwotę tę przeznaczą na opłatę za wieczyste użytkowanie gruntów ([...] zł z terminem do [...] r. – pismo Urzędu Miejskiego w D k. 33), podnosząc, że należności tej jeszcze nie uiścili (wezwanie Urzędu Miejskiego w D z [...] r. do zapłaty kwoty [...] zł k. 32). Ustalono w sprawie, że Skarżący mieszkają obecnie w użyczonym mieszkaniu i nie mogą przedstawić dowodów na ponoszone koszty utrzymania. Z oświadczenia wynika, że przeznaczają na ten wydatek wynagrodzenie Skarżącej. Skarżący zamierzają osiedlić się w M ( I SA/Sz 999/10 k. 24 ). Jak wynika z akt niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. I SA/Sz 999/10 Skarżący opłacali prowadzone inwestycje w nieruchomości środkami z kredytów. Jak wskazali, brak zdolności do ich spłaty skłoniła ich do sprzedaży mieszkania w N. W [...] r. uzyskali z tego tytułu kwotę [...] zł. Środki uzyskane z tego tytułu przeznaczyli w części na spłatę kredytu ([...] tys. zł), kwotę [...] tys. zł zainwestowano jako wkład własny w zakup mieszkania we W (akt notarialny z[...] . - k.30 i n. I SA/Sz 999/10.), natomiast kwotę[...] . zł przeznaczyli na podwyższenie kwalifikacji zawodowych córki ( ok.[...] – koszty aplikacji adwokackiej) i edukację syna oraz utrzymanie niepracujących dzieci. W związku z zakupem kolejnego mieszkania, skarżąca zaciągnęła w dniu [...] r. kolejny kredyt na kwotę prawie [...] . zł. (I SA/Sz 999/10 k.31). Rozpoznając wniosek należało stwierdzić, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 wskazanej ustawy zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane w sytuacji, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04 dostępne w internetowej bazie orzeczeń orzeczenia.nsa.gov.pl), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia Skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Mając na uwadze wszystko powyższe, należy wskazać, że skarżący nie wykazali, że znajdują się w sytuacji uprawniającej ich do otrzymania pomocy prawnej. Zaznaczyć należy, że stałe dochody Skarżących (renta i wynagrodzenie) są niewielkie, jednak sytuacja finansowa i majątkowa Skarżących, z uwzględnieniem dodatkowego źródła dochodu (zaliczki i należności za wczasy) jest dobra; z pewnością nie można ich zaliczyć do osób ubogich. Skarżący inwestują w nieruchomości, planują zamieszkać w nadmorskiej miejscowości M, tam też posiadają, na terenie swojego ośrodka wypoczynkowego o powierzchni [...] m², mieszkanie o pow. [...] W swoich zasobach posiadają też (na terenie Gminy W) nieruchomość gruntową w O o powierzchni[...] . Pomimo korzystania z pomocy innych członków rodziny ( mama i brat), część wolnych środków ze sprzedaży mieszkania w N w kwocie [...] ([....] zł spłata kredytu) przeznaczyli w [...] r. na zakup kolejnej nieruchomości (dwupokojowe mieszkanie we W, wpłata [...] . zł tytułem wkładu własnego). Pozostałą kwotę, tj.[...] . zł, przeznaczyli na bieżące wydatki. Podkreślić należy, że Skarżąca nadal posiada zdolność kredytową, oboje wraz z mężem otrzymują dodatkowe dochody w związku z posiadaniem nieruchomości. Aktualnie, jak wynika z przedłożonego wyciągu, na rachunek bankowy będący w dyspozycji Skarżącej wpływają systematycznie wpłaty tytułem zaliczki na organizowany przez skarżącą letni wypoczynek w M. Od [...] do [....] r. wpłynęła kwota [...] zł. Nadto, należy przypuszczać, że wobec rozpoczynającego się sezonu letniego, sytuacja finansowa Skarżących ( ich możliwości płatnicze) ulegną poprawie. Jak bowiem wynika z ilości osób wpłacających zaliczki (tylko od [..] r.), zainteresowanie letnim wypoczynkiem w ośrodku wypoczynkowym M i Z R jest duże. W tym miejscu należy podkreślić, że Skarżący nie podali na urzędowym formularzu PPF pełnej informacji o stanie majątkowym i swoich możliwościach płatniczych. Jak już wyżej podniesiono, dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza, sporządzone w oparciu o dane wynikające z akt sprawy I SA/Sz 999/10, skarżący podali istotne dla oceny złożonego wniosku dane dotyczące stanu majątkowego (mieszkanie we W) i wysokości otrzymywanych dochodów (systematyczne wpływy zaliczek). Powyższe może poddawać pod wątpliwość prawdziwość oświadczeń Skarżących co do sytuacji finansowej i majątkowej, w jakiej się znajdują. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że stan wykazanego majątku oraz wskazane przez Skarżących dodatkowe źródło dochodu, stan środków finansowych, jakie pozostają w dyspozycji Skarżących nie pozwala uznać, że znajdują się w sytuacji uprawniającej ich do skorzystania z prawa pomocy. Oceny tej nie może zmienić ciążący na skarżących, związany z posiadanym majątkiem, obowiązek zapłaty opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżący uiścili w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 999/10 w dniu 12 maja 2011 r. wpis sądowy w kwocie [...] a zaznaczyć należy, że z akt sprawy nie wynika, iżby ich możliwości płatnicze uległy od tego czasu pogorszeniu. Wszystko powyższe pozwala stwierdzić, że Skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy orzeczono, jak w sentencji.