I SA/Sz 419/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA – Zygmunt Chorzępa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2012 r. wniosku M. i Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 419/11, odmawiającego przyznania skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M. i Z. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, oceniając sytuację majątkową skarżącego na podstawie treści złożonego w dniu 22 kwietnia 2011 r. formularza PPF oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżących w odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego. Z uzasadnienia wniosku, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, złożonych również w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 999/10, na które powoływali się skarżący, wynikało, że skarżący, zamieszkali w N., prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką niepracujących dzieci, mieszkających we W. (25 letnią córką – aplikantką adwokacką i 20 letnim synem – studentem). Wskazano, że źródłem utrzymania rodziny jest renta skarżącego (netto miesięcznie ok. [...] zł, decyzja organu – k.37) oraz wynagrodzenie ze stosunku pracy skarżącej (netto ok. [...] zł – wydruki – k.35 ) oraz dochód "z wynajmu pokoi" w okresie letnim (lipiec, sierpień) w wysokości [...] zł rocznie (brak dokumentów potwierdzających powyższe). Skarżący oświadczyli, że cały dochód z wynajmu pokoi przeznaczali dotychczas na spłatę kredytu. Wskazano także na zły stan zdrowia skarżącego (dokumentacja o stanie zdrowia w sprawie I SA/Sz 999/10 k. 47) i konieczność ponoszenia wydatków na leczenie pokrywanych w całości z renty skarżącego (faktury k.44-54). Ponadto skarżący podali, że posiadają nieruchomość w M. (obiekt letni) o powierzchni ok. 5,4 ha, w którym organizują letni wypoczynek, w którym znajduje się część mieszkalna o pow. 40m². Nadto wskazali na udział w ½ części nieruchomości niezabudowanej (nieużytek) o powierzchni 5,62 m² położonej w O. (gmina W.), która zgodnie z ich oświadczeniem nie przynosi żadnych pożytków. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący podali, że posiadają także dwupokojowe mieszkanie we W. o powierzchni 29 m² (częściowo kredytowane), wykorzystywane przez dwoje uczących się we W. dzieci skarżących, a posiadane uprzednio mieszkanie w N. sprzedali. Skarżący oświadczyli, że w prowadzeniu gospodarstwa domowego pomagają mieszkający oddzielnie inni członkowie rodziny (mama i brat). W odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący podali dane dotyczące wpływających regularnie od 1 stycznia do 23 maja 2011 r. na rachunek bankowy wpłat tytułem zaliczek od osób korzystających z organizowanego przez skarżącą letniego wypoczynku nad morzem (wraz z wydrukami z rachunku bankowego k.42-44) w kwocie [...] zł. Jak zaznaczyli, kwota ta jest przeznaczona na opłatę za wieczyste użytkowanie gruntów ([...] zł z terminem do 31 marca 2011 r. – pismo Urzędu Miejskiego w D. k. 33), której jeszcze nie uiścili (wezwanie Urzędu Miejskiego w D. z 26 maja 2011 r. do zapłaty kwoty [...] zł k. 32). Jak również ustalono, skarżący mieszkają w użyczonym mieszkaniu i nie mogą przedstawić dowodów na ponoszone koszty utrzymania. Z oświadczenia wynika, że przeznaczają na ten wydatek wynagrodzenie skarżącej. Skarżący zamierzają osiedlić się w M. (I SA/Sz 999/10 k. 24 ). Ponadto z akt niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. I SA/Sz 999/10 wynikało, iż skarżący opłacali prowadzone inwestycje w nieruchomości środkami z kredytów. Jak wskazali, brak zdolności do ich spłaty skłoniła ich do sprzedaży mieszkania w N. W lutym 2010 r. uzyskali z tego tytułu kwotę [...] zł. Środki uzyskane z tego tytułu przeznaczyli w części na spłatę kredytu ([...] zł), kwotę [...] zł zainwestowano jako wkład własny w zakup mieszkania we W. (akt notarialny z 27 stycznia 2011 r. - k. 30 i n. I SA/Sz 999/10.), natomiast kwotę [...] zł przeznaczyli na podwyższenie kwalifikacji zawodowych córki (ok. [...] zł – koszty aplikacji adwokackiej) i edukację syna oraz utrzymanie niepracujących dzieci. W związku z zakupem kolejnego mieszkania, skarżąca zaciągnęła w dniu 24 stycznia 2011 r. kolejny kredyt na kwotę prawie [...] zł. (I SA/Sz 999/10 k.31). Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r., wydanym na podstawie art. 245 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznając, iż nie wykazali oni, że znajdują się w sytuacji uprawniającej ich do otrzymania pomocy prawnej. Jak zaznaczono, stałe dochody skarżących (renta i wynagrodzenie) są niewielkie, jednak ich sytuacja finansowa i majątkowa, z uwzględnieniem dodatkowego źródła dochodu (zaliczki i należności za wczasy) jest dobra; z pewnością nie można ich zaliczyć do osób ubogich. Wskazano, że skarżący inwestują w nieruchomości, planują zamieszkać w nadmorskiej miejscowości M., tam też posiadają, na terenie swojego ośrodka wypoczynkowego o powierzchni [...] m², mieszkanie o pow. [...] m². W swoich zasobach posiadają też (na terenie Gminy W.) nieruchomość gruntową w O. o powierzchni [...] ha. Pomimo korzystania z pomocy innych członków rodziny (mama i brat), część wolnych środków ze sprzedaży mieszkania w N. ([...] zł – [...] zł spłata kredytu) przeznaczyli w styczniu 2011 r. na zakup kolejnej nieruchomości (dwupokojowe mieszkanie we W., wpłata [...] zł tytułem wkładu własnego). Pozostałą kwotę, tj. [...] zł, przeznaczyli na bieżące wydatki. Podkreślono także, że skarżąca nadal posiada zdolność kredytową, oboje wraz z mężem otrzymują dodatkowe dochody w związku z posiadaniem nieruchomości. Jak wynika z przedłożonego wyciągu, na rachunek bankowy będący w dyspozycji skarżącej wpływają systematycznie wpłaty tytułem zaliczki na organizowany przez skarżącą letni wypoczynek w M. Od 1 stycznia do 23 maja 2011 r. wpłynęła kwota [...] zł zaś w związku z rozpoczynającym się sezonem letnim, sytuacja finansowa skarżących (ich możliwości płatnicze) ulegną poprawie. Jak bowiem wynika z ilości osób wpłacających zaliczki (tylko od stycznia 2011 r.), zainteresowanie letnim wypoczynkiem w ośrodku wypoczynkowym M. i Z. R. jest duże. Referendarz sądowy podkreślił, że skarżący nie podali na urzędowym formularzu PPF pełnej informacji o stanie majątkowym i swoich możliwościach płatniczych, dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza, sporządzone w oparciu o dane wynikające z akt sprawy I SA/Sz 999/10, skarżący podali istotne dla oceny złożonego wniosku dane dotyczące stanu majątkowego (mieszkanie we Wrocławiu) i wysokości otrzymywanych dochodów (systematyczne wpływy zaliczek). Powyższe może poddawać pod wątpliwość prawdziwość oświadczeń skarżących co do sytuacji finansowej i majątkowej, w jakiej się znajdują. Niezależnie od powyższego stwierdzono, że stan wykazanego majątku oraz wskazane przez skarżących dodatkowe źródło dochodu, stan środków finansowych, jakie pozostają w ich dyspozycji nie pozwala uznać, że znajdują się w sytuacji uprawniającej ich do skorzystania z prawa pomocy. Oceny tej nie może zmienić ciążący na skarżących, związany z posiadanym majątkiem, obowiązek zapłaty opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu. Dodatkowo wskazano, że skarżący uiścili w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 999/10 w dniu 12 maja 2011 r. wpis sądowy w kwocie [...] zł, zaś z akt sprawy nie wynikało, iżby ich możliwości płatnicze uległy od tego czasu pogorszeniu. Wobec powyższego stwierdzono, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe postanowienie, w związku z brakiem wniesienia sprzeciwu, stało się prawomocne od dnia 5 lipca 2011 r. W dniu 20 lipca 2011 r. skarżący uiścili wpis od skargi. Wyrokiem z dnia 29 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. i Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. W dniu 10 kwietnia 2012 r. skarżący wraz z skargą kasacyjną na powyższy wyrok, wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek skarżący powtórzyli informacje zawarte we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie do akt sprawy - w terminie 10 dni - wskazanych w tymże piśmie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących aktualną sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, niezbędnych dla rozpatrzenia wniosku o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący nadesłali rachunki za energię elektryczną za luty 2012 r. na kwotę [...] zł, marzec 2012 r. na kwotę [...] zł, za kwiecień 2012 r. na kwotę [...] zł, za maj 2012 r. na kwotę [...] zł – wszystkie wystawione na nazwisko M.R., ul. [...]; dowody wpłaty za czynsz za mieszkanie we W. przy ul. [...] za miesiące luty, marzec, kwiecień 2012 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; faktury VAT na zakup leków; odpis zeznania podatkowego za 2011 r. PIT-40A skarżącego Z.R., z którego wynika, iż skarżący uzyskał w 2011 r. przychód (dochód) w wysokości [...] zł; odpis zeznania podatkowego skarżącej M.R. PIT-37 za 2011 r. wraz z urzędowym potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, z którego wynika, iż skarżąca uzyskała w 2011 r. przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu – [...] zł, dochód – [...] zł, nadpłata [...] zł; zgłoszenie aktualizacyjne ZAP-3 o zmianie rachunku bankowego, decyzję Prezesa KRUS z dnia 10 marca 2012 r., ustalającą Z.R. nową wysokość renty na kwotę [...] zł, do wypłaty w marcu 2012 r. [...] zł, odcinek przekazu pocztowego wypłaty renty w kwietniu 2012 r. w wysokości [...] zł, odcinki wypłaty wynagrodzenia M.R. za luty i kwiecień 2012 r. w wysokości [...] zł oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego "13" w wysokości [...] zł; wyciąg z rachunku bankowego w [...] nr [...] za okres od 2 stycznia 2012 r. do 11 kwietnia 2012 r. z saldem końcowym [...] zł. Według oświadczenia skarżących podany rachunek jest jedynym rachunkiem bankowym M.R. zaś Z.R. nie posiada żadnych rachunków bankowych ani lokat. Dodatkowo skarżący oświadczyli, iż utrzymują się z wynagrodzenia za pracę M.R., renty Z.R. oraz doraźnej pomocy brata skarżącego i jego matki, którzy prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Wskazano również, iż w ostatnich 3 miesiącach Z.R. zaopatrywał się jedynie w leki cukrzycowe i poudarowe, gdyż ze względu na ciężki fizyczny stan zdrowia korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych w gabinetach prywatnych i nie dysponuje środkami na zakup wszystkich leków zaleconych przez lekarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 p.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 17 czerwca 2011 r. Powinna ona dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, Sąd stwierdza, że nie zachodzą przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skarżący w dalszym ciągu uchylają się od wykazania rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W nadesłanym formularzu powtarzają podane wcześniej złożone informacje. Nadesłane dokumenty natomiast nie pozwalają na stwierdzenie aby sytuacja majątkowa skarżących uległa pogorszeniu w porównaniu z sytuacją ustaloną w prawomocnym postanowieniu z 17 czerwca 2011 r. W dalszym ciągu głównym źródłem utrzymania skarżących są dochody pochodzące z renty Z.R. oraz wynagrodzenia za pracę M.R. jak również, według oświadczenia skarżących, dochód z wynajmu pokoi w obiekcie letnim w M. w kwocie [...] zł. Potwierdzają to również zaliczki wpływające na rachunek skarżących na poczet wynajmu pokoi na nadchodzący okres letni 2012 r. (w okresie od 2 stycznia do 11 kwietnia 2012 r. w łącznej kwocie [...] zł). Pomimo tego zatem, iż stałe dochody skarżących w postaci renty i wynagrodzenia nie są wielkie, to jednak ich sytuacja finansowa i majątkowa, przy uwzględnieniu źródła dochodu w postaci wynajmu pokoi w obiekcie letnim w M. jest dobra. Nadmienić należy, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu dotyczącego wykazania ponoszonych miesięcznie wydatków skarżący wskazali jedynie wydatki ponoszone na mieszkanie we W., w którym według oświadczenia mieszkają ich dzieci, natomiast nie przedstawiono rachunków, dotyczących wydatków związanych z utrzymaniem w mieszkaniu w N. (według oświadczenia wynoszących około [...] zł miesięcznie). Na marginesie Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż skarżący wskazali nowy numer rachunku bankowego, należącego do M.R., nie podając, czy zrezygnowali z korzystania z wcześniej podawanego, będącego własnością matki skarżącej, czy też może używają obu rachunków bankowych. Z oświadczenia skarżącej wynika jedynie, że podany rachunek bankowy jest jej jedynym, zaś jej mąż nie posiada żadnego rachunku bankowego ani lokat. Nadto Sąd pragnie zwrócić uwagę na to, iż w porównaniu z wcześniej ustaloną sytuacją majątkową skarżących dotyczącą stałych dochodów skarżących, tj. wynagrodzenia skarżącej oraz renty skarżącego uległa ona poprawie bowiem wynagrodzenie zasadnicze M.R. wzrosło z [...] zł brutto do [...] zł brutto (przy czym z uwagi na pożyczkę pracowniczą do wypłaty zostaje [...] zł – skarżący nie wskazali jednak kwoty tej pożyczki ani jej rozdysponowania) natomiast renta Z.R. wzrosła z [...] zł do [...] zł. Pomimo tego, iż powyższe podwyżki stałych dochodów są nieznaczne, świadczy to jednak, zdaniem Sądu, o korzystniejszej, niż wcześniej ustalona, sytuacji finansowej. Sąd zwraca także uwagę, iż we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazywali na to, że dochód z wynajmu pokoi przeznaczany jest na spłatę kredytów zaciągniętych w banku, natomiast w aktualnie rozpoznawanym wniosku takiej informacji skarżący nie zawarli. W tych warunkach, uznając, iż skarżący nie wykazali, że po wydaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, ich sytuacja majątkowa i rodzinna uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w tymże postanowieniu, stwierdzić należało, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w tym zakresie, co oznacza konieczność oddalenia ich wniosku o orzeczenie takiej zmiany. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd działając na podstawie art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.