I SA/Sz 419/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] i [...] r. oraz z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości w [...] r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Z. S., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, wniesionej na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest [...] rencistą, otrzymuje dochód w wysokości [...] zł i środki te nie wystarczają na życie i leki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący wskazał, że nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, a w majątkowym że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych czy zgromadzonych zasobów pieniężnych (papierów wartościowych, oszczędności itp.). Pismem z dnia [...] r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów, obrazujących jego sytuację majątkową i rodzinną w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o: - dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej renty przez skarżącego; - dodatkowe oświadczenie co do miejsca zamieszkania, czy skarżący nadal wynajmuje pokój u żony za kwotę [...] zł; - dokument potwierdzający separację lub rozwód, jeśli takie zostały orzeczone; - wykaz ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków na konieczne utrzymanie; - oświadczenie skarżącego o wysokości dochodów żony i jej stanie majątkowym, a także o wysokości ponoszonych miesięcznie przez nią wydatków na utrzymanie domu; - dodatkowe oświadczenie oraz dokumenty źródłowe dotyczące posiadanej wierzytelności w kwocie [...] zł oraz z tytułu pożyczki w kwocie [...] zł, ze wskazaniem czy prowadzone jest postępowanie sądowe lub komornicze dotyczące ww. kwot, na jakim są etapie; - wyciągi z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym lokat kart kredytowych za okres od [...] r. do [...] r.; - kopii rocznego zeznania podatkowego za [...] r. Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożył żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkował się także w żaden sposób do zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Skarżący Z. S. swoim wnioskiem objął w przedmiotowej sprawie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, żądając tym samym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a.". Stosownie do powołanego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe wówczas, gdy składający wniosek wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu/referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Analiza złożonego w niniejszej sprawie oświadczenia o stanie majątkowym prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Ze złożonego wniosku wynikało, że skarżący ma [...] lata, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł netto; skarżący nie wykazał żadnego majątku. W związku z tym, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do dokonania oceny możliwości płatniczych strony i jej zdolności do poniesienia wynagrodzenia pełnomocnika, pismem z dnia [...] r. została ona wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów pozwalających zweryfikować podane informacje jak i uzupełniających jej wniosek m.in. w zakresie wysokości dochodów z wykazanego źródła utrzymania i ponoszonych wydatków, stanu majątkowego oraz sytuacji rodzinnej. Z akt sprawy administracyjnej wynikało bowiem, że skarżący mieszka u swojej żony oraz że posiada wierzytelności, których nie wykazał w formularzu PPF. Powyższe okoliczności rzutują na sytuację skarżącego i jego zdolność do poniesienia kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, należało zatem je potwierdzić. Skarżący przesyłkę zawierającą ww. wezwanie otrzymał w dniu 12 czerwca 2013 r., termin na wykonanie zobowiązania upływał 19 czerwca 2013 r. Jak wynika z akt sprawy skarżący jak dotychczas nie wywiązał się z zobowiązania, co stanęło na przeszkodzie wyjaśnieniu wątpliwości co do jego sytuacji finansowej, rodzinnej i poczynienie kategorycznych ustaleń w tym zakresie. Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 ustawy P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, podane informacje są zbyt ogólnikowe, a skarżący nie wykazał poprzez złożenie dodatkowych dokumentów, że opłacenie przez niego kosztów sądowych oraz profesjonalnego pełnomocnika, samodzielnie lub z pomocą członków rodziny jest niemożliwe. Należy także dodać, że na obecnym etapie postępowania sądowego udział fachowego pełnomocnika nie jest niezbędny, gdyż Sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach niezależnie od zawartych w skardze wniosków i zarzutów oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Ponadto, stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego Sąd ma obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach prawnych tych czynności oraz skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Uzupełnieniem tej regulacji jest przewidziany w art. 140 § 1 ustawy obowiązek Sądu pouczania stron działających bez adwokata lub radcy prawnego o terminie i trybie zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Wobec tego należało uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.