I SA/Sz 42/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji dotyczących podatku od towarów i usług za m-ce: VI,VII,VIII 1996 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...]nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] nr [...] wydane na podstawie art. 165 a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku L. S. o uchylenie ostatecznej decyzji Urzędu Skarbowego nr [...] z [...]. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że [...] skarżący złożył do Urzędu Skarbowego, przekazany przez ten organ według właściwości rzeczowej Dyrektorowi Izby Skarbowej, wniosek o uchylenie wskazanej wyżej decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień 1996 r. powołując się na wydany 3 lutego 2004 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uchylający decyzję Izby Skarbowej [...] z [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy wskazał, że wyrokiem z 19 listopada 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie oddalił skargę L. S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień 1996 r. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł w uzasadnieniu postanowienia, że z uwagi na istotne wątpliwości co do zakresu żądania wezwał stronę do jego sprecyzowania wyjaśniając skutki wyroku Sądu z 3 lutego 2004 r. wydanego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia odsetek od zaległości podatkowych i informując podatnika o możliwości uchylenia ostatecznej decyzji Urzędu Skarbowego w przedmiocie wymiaru podatku wyłącznie w trybie wznowienia postępowania, podając przy tym poszczególne przesłanki, które mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania z wniosku L. S. o uchylenie ostatecznej decyzji Urzędu Skarbowego dotyczącej wymiaru podatku na podstawie wyroku Sądu z 3 lutego 2004 r., przywołano brzmienie przepisu art. 165 a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w konkretnych okolicznościach, w sytuacji, gdy strona nie wskazała przesłanek do zastosowania któregoś z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji, brak jest na gruncie podatkowego prawa procesowego możliwości wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia wskazanej ostatecznej decyzji Urzędu Skarbowego dotyczącej wymiaru podatku. Organ podatkowy dodał, że powoływany przez podatnika wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 3 lutego 2004 r. uchylający decyzje organów podatkowych w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej nie wywiera żadnych skutków prawnych na rozstrzygnięcia organów podatkowych dotyczące wymiaru podatku. W zażaleniu na to postanowienie L. S., domagając się wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Urzędu Skarbowego z [...] nr [...], powołał się na wyrok Sądu i przytoczył okoliczności odnoszące się do określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług. Odnosząc się do zarzutów strony Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie oraz nie zawierają twierdzeń odnoszących się do zawartych w uzasadnieniu postanowienia argumentów, sprowadzających się do tego, że brak jest na gruncie prawa podatkowego podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji, w sytuacji braku wskazania przez stronę przesłanek do zastosowania jednego z nadzwyczajnych trybów wzruszenia takiej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, skarżący zarzucił niezgodność postanowienia z obowiązującym prawodawstwem i zażądał uwzględnienia wydanego 3 lutego 2004 r. sygn. akt SA/Sz 1179/02 wyroku Sądu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kognicja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania decyzji administracyjnych, postanowień i innych aktów pod względem ich zgodności z prawem. Badając zaskarżone postanowienie według tego kryterium należy stwierdzić, iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 165 a §1 Ordynacji podatkowej, w przypadku gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia zatem dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną, 2) jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przyczyny, o których mowa w wyżej cytowanym pkt 2 art. 165 a § 1 ustawy mogą dotyczyć: - braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego; dotyczy to sytuacji gdy żądanie jest sformułowane na podstawie ustaw podatkowych, ale nie może być przedmiotem postępowania podatkowego, np. żądanie wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie samo obliczenia podatku; - sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, - przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. Wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie żadna z powyższych sytuacji nie zachodzi i nie było podstaw do wydania postanowienia w trybie art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący złożył do organu wniosek o uchylenie decyzji prawomocnej. Domagał się więc wzruszenia tej decyzji w trybach nadzwyczajnych. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa przewiduje kilka trybów dla wzruszenia decyzji ostatecznej: - postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, - postępowanie w sprawie uchylenia, zmiany decyzji. Jako podstawę uchylenia decyzji ostatecznej skarżący wskazał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 lutego 2004 r. sygn. akt SA/Sz 1179/02, powołał się więc na nową okoliczność, która może stanowić przesłankę wznowienia postępowania zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania uregulowane w art. 240 i n. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) składa się z dwóch etapów. Etap pierwszy sprowadza się do badania dopuszczalności wznowienia postępowania. Etap drugi, w którym przeprowadza się postępowanie co do przesłanek oraz rozstrzygnięcia sprawy. Wynika to wyraźnie z treści art. 243 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia. Granice badania dopuszczalności wznowienia postępowania wyznaczone zostały w art. 240 § 1 ustawy. Na tym etapie postępowania przedmiotem badania jest, czy żądanie wniosła uprawniona osoba, czy żądanie dotyczy decyzji ostatecznej i czy wskazano przyczyny określone we wskazanym wyżej przepisie oraz czy wniosek ten został złożony w terminie. W tym etapie postępowania nie jest natomiast dopuszczalne badanie wystąpienia enumeratywnie wyliczonych podstaw wznowienia. Zgodnie bowiem z treścią art. 243 § 2 ustawy postanowienie określone w § 1 tego przepisu stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia. Ustalenie więc przesłanek wznowienia postępowania może nastąpić w drugim etapie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w postępowaniu rozpoznawczym. Skoro już sam organ podatkowy przyznał w piśmie kierowanym do podatnika, że uchylenie przedmiotowych decyzji jest możliwe wyłącznie w ramach tzw. wznowienia postępowania, która to instytucja uregulowana jest przepisami art. 240 – 246 ustawy Ordynacja podatkowa, a skarżący powołał się na wyrok Sądu z dnia 3 lutego 2004 r., który zapadł po wydaniu decyzji wymiarowej, t.j. powołał nową okoliczność, to organ powinien w tym trybie wniosek skarżącego rozpoznać. Nierozpoznanie wniosku strony w ramach tego postępowania narusza przepis art. 243 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.