I SA/Sz 420/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości A. C.-W. w upadłości likwidacyjnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2009 r. p o s t a n a w i a: 1) zwolnić Syndyka Masy Upadłości A.C.-W. w upadłości likwidacyjnej od wpisu sądowego ponad kwotę [...] zł, 2) odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Syndyk Masy Upadłości A. C. – W. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowany przez adwokata, wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 marca 2015 r. ustalono wpis od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku Syndyk wyjaśnił, że na dzień 19 lutego 2015 r. w masie upadłości była kwota [...] zł. Podkreślił, że opłaca bieżące koszty postępowania, co powoduje, że kwota jest za każdym razem niższa. Syndyk jest stroną postępowań o zapłatę w sądach w K. oraz S., w których został częściowo zwolniony od kosztów sądowych. Przewidywany termin zakończenia postępowania wynosi co najmniej 2 lata, zatem, w ocenie Syndyka, posiadane środki są niezbędne do kontynuowania postepowania upadłościowego. W toku postępowania upadłościowego wykonano już jeden częściowy plan podziału i na rachunek bankowy Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęła kwota [...] zł. Mimo że cena posiadanej w masie upadłości nieruchomości jest systematycznie obniżana, brak jest zainteresowanych jej zakupem. Odnośnie do stanu majątkowego Syndyk podał, że w masie upadłości znajduje się nieruchomość o powierzchni [...] ha położona w miejscowości D. na terenie gminy M. Stan posiadanych środków pieniężnych według stanu na 19 lutego 2015 r. wynosił [...]zł. Wraz z wnioskiem syndyk przedłożył: - skierowany do sędziego komisarza wniosek syndyka z dnia 26 marca 2015 r. o zatwierdzenie sprawozdania finansowego za okres od 20 listopada 2014 r. do 19 lutego 2015 r., - ww. sprawozdanie rachunkowe syndyka wraz z rozliczeniem pieniężnym za ww. okres. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że wniosek o prawo pomocy w niniejszej sprawie złożony został przez Syndyka reprezentującego majątek upadłego przedsiębiorcy A. C.-W. Co do zasady koszty postępowania sądowego wszczętego przez syndyka pokrywane są ze środków pochodzących z masy upadłości, która składa się z majątku upadłego istniejącego na dzień ogłoszenia upadłości i nabytego w trakcie postępowania upadłościowego (art. 62 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz. U Nr 60, poz. 535, ze zm.). Upadły będący osobą fizyczną nie ma możliwości dysponowania masą upadłości, majątek ten nie ma więc wpływu na bieżące utrzymanie upadłego i jego rodziny, ponieważ nie służy jego finansowaniu. Wobec tego wniosek Syndyka o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu podlega ocenie na podstawie przesłanek wynikających z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może być przyznane gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wskazać należy, że Syndyk Masy Upadłości A. C. – W. w upadłości likwidacyjnej jest aktualnie zobowiązany do uiszczenia kwoty [...] zł w dwóch zawisłych z jego skarg postępowań sądowoadministracyjnych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie (sprawy o sygn. akt I SA/Sz 420/15 i sygn. akt I SA/Sz 421/15). Analiza złożonego przez Syndyka oświadczenia o stanie masy upadłości, załączonych dokumentów źródłowych nakazuje uznać, że strona skarżąca nie wykazała, że zasługuje na całkowite sfinansowanie sprawy we wnioskowanym zakresie z Budżetu Państwa. Jak wynika z akt sprawy (sprawozdanie finansowe syndyka) w dyspozycji strony skarżącej znajdują się wolne środki w kwocie [...] zł (w kasie [...] zł, na rachunku bankowym [...] zł, na lokacie [...] zł), które pozwalają na częściowe sfinansowanie udziału strony we wszczętym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z akt sprawy wynika, że miesięczne wydatki syndyka wyniosły w okresie od listopada 2014 r. do lutego br. średnio ok. [...] zł. Instytucja prawa pomocy, stanowiąc wyjątek od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez wszystkich inicjujących postępowanie sądowe, jest stosowana tylko wtedy, gdy ponad wszelką wątpliwość uiszczenie kosztów sądowych wykracza poza możliwości płatnicze strony, uniemożliwiając realizację prawa do sądu. Biorąc pod uwagę powyższe, referendarz sądowy uznał, że strona skarżąca znajduje się w sytuacji, która pozwala na wygospodarowanie kwoty [...] zł na uiszczenie części należnego w sprawie wpisu od skargi. Dlatego należało na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Podjęte w pkt 1 postanowienia rozstrzygnięcie oznacza, że strona skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia kwoty [...] zł, a poza tym ciężarem nie poniesie w granicach tej sprawy, żadnych obciążeń finansowych w postaci opłat i wydatków sądowych.