I SA/Sz 421/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-12-10
Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska, Elżbieta Dziel, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego, odrzucając powierzchnię wynikającą z księgi wieczystej i ewidencji gruntów na rzecz powierzchni ustalonej na podstawie analizy ortofotomapy?Ratio decidendi
Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do płatności na podstawie analizy ortofotomapy, ponieważ system identyfikacji działek rolnych, oparty na ortofotomapach, stanowi podstawę prawną do weryfikacji powierzchni do płatności, a dane z księgi wieczystej i ewidencji gruntów nie są miarodajne w tym zakresie. Rolnik ponosi odpowiedzialność za rzetelność danych we wniosku i powinien samodzielnie zweryfikować faktycznie użytkowaną powierzchnię.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2024 r., deklarując określoną powierzchnię gruntów. Organy ARiMR pomniejszyły przyznaną płatność, uznając, że część deklarowanej powierzchni (0,12 ha) przekracza maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) i nie spełnia definicji działki rolnej. Skarżący kwestionował ustalenia organów, powołując się na dane z księgi wieczystej i ewidencji gruntów oraz domagając się oględzin na miejscu. Organy odwoławcze utrzymały w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na prawidłowość ustaleń opartych na analizie ortofotomapy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] grudnia 2025 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2024 r. oddala skargę.
C. K. (dalej: "strona" lub "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.
(dalej: "organ odwoławczy") z 13 czerwca 2025 r., nr 9016-2025-000406-6400, utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "organ I instancji") z 29 stycznia 2025 r. nr 0309-2025-001054 w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 482; dalej: "ustawa o Planie Strategicznym") na rok 2024.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
2 czerwca 2024 r., poprzez aplikację e-WniosekPlus, wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności na 2024 rok, w którym do płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni 5,72 ha, w tym: podstawowe wsparcie dochodów (PWD) i płatność redystrybucyjna (RED) na powierzchni 5,72 ha, uzupełniająca płatność podstawowa (UPP) na powierzchni 3,73 ha oraz ekoschemat - Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, praktyka: Uproszczone systemy uprawy (E USU) na powierzchni 2,09 ha (dz. rolna D).
29 stycznia 2025 r. Kierownik Biura Powiatu Polickiego ARiMR z siedzibą w S. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2024. Niniejszą decyzją przyznano stronie w całości płatność w ramach Ekoschematu: Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi dla praktyki: Uproszczone systemy uprawy (E USU) i do uzupełniającej płatności podstawowej (UPP) oraz w pomniejszonej wysokości w zakresie podstawowego wsparcia dochodów (PWD) i płatności redystrybucyjnej (RED).
Organ I instancji uzasadniając pomniejszenie płatności wskazał, że aktualna powierzchnia kwalifikująca się do płatności, ustalona w oparciu o wyznaczoną powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO), względem działki rolnej:
E - 0,12 ha (dz. ew. 320603_5.0022.187) jest mniejsza o 0,12 ha dla płatności PWD oraz RED. Dla działki rolnej E zastosowano zmniejszenie o 0,03 ha, co spowodowało wykluczenie całej działki rolnej o pow. 0,12 ha w myśl art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym mówiącym o tym, że płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działek rolnych lub jednostki gruntu nierolniczego położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172.
18 lutego 2025 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji. Strona nie zgodziła się ze stwierdzoną przez organ I instancji powierzchnią i wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem treści odwołania. W odwołaniu strona wskazała, że powierzchnia 0,11 ha działki ewidencyjnej nr 187 została zapisana w księdze wieczystej i który to zapis Agencja kwestionuje. Ponadto, strona stwierdziła, że powierzchnia 0,12 ha, którą od lat wnioskował do płatności, została ustalona przez Agencję w oparciu o system informacji geograficznej, po czym na podstawie tego samego systemu okazało się, iż 0,03 ha gdzieś "wyparowało".
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z 13 czerwca 2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji najpierw wyjaśnił, że powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do PWD i RED wynosiła 5,72 ha, do UPP - 3,73 ha oraz do E USU - 2,09 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła: dla PWD oraz RED 5,60 ha. Z płatności została wykluczona powierzchnia 0,12 ha na działce rolnej E ze względu na fakt, że powierzchnia deklarowana przekracza maksymalny kwalifikowany obszar (MKO) uprawniony do płatności o 0,03 ha, tym samym działka rolna E o powierzchni 0,09 ha nie spełniła definicji działki rolnej.
Organ odwoławczy decyzję wydał w oparciu o przepisy: art. 25, art. 26, art. 27, art. 29 ust. 1, art. 30, art. 32, art. 37, art. 38, art. 51 ust. 5 ustawy o Planie Strategicznym oraz
§ 45 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 oraz ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw
i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego
w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
(Dz. U. z 2023 r. poz. 482).
Wskazał ponadto, że powierzchnia referencyjna działki ewidencyjnej nr [...] została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej,
o którym mowa w art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, Dz. Urz. UE L 29 z 10.02.2022, str. 45 oraz Dz. Urz. UE L 216 z 19.08.2022, str. 1), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 2021/2116.
Organ odwoławczy dokonując analizy aktualnej ortofotomapy, obrazującej stan faktyczny na gruncie, w tym obszar deklarowany przez stronę, organ II instancji wskazał na zasadność ustalenia, że powierzchnia działki rolnej zadeklarowana na działce ewidencyjnej nr [...] była mniejsza. Zasadnie wykluczono część gruntów, które przekraczały maksymalny kwalifikowalny obszar, a więc obszary nieużytkowane rolniczo w danym roku.
Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosiła 2,14 %.
Stawka dla podstawowego wsparcia dochodów do 1 ha w 2024 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października
2024 r. w sprawie stawki podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności za 2024 r. (Dz. U. poz. 1519) i wyniosła 483,20 zł. Należna kwota płatności wyniosła
[...] zł.
Stawka płatności redystrybucyjnej do 1 ha uprawy w 2024 r. została określona
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2024 r.
w sprawie stawki uzupełniającego redystrybucyjnego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności za 2024 r. (Dz. U. poz. 1524) i wyniosła 168,79 zł. Należna kwota płatności redystrybucyjnej wyniosła [...] zł.
Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do płatności do praktyki - uproszczone systemy upraw wynosiła 2,09 ha.
Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności do praktyki - uproszczone systemy upraw wynosiła 2,09 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 2,09 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, Dz. Urz. UE L 29 z 10.02.2022, str. 45 oraz Dz. Urz. UE L 216 z 19.08.2022, str. 1, zwanego dalej: "Rozporządzeniem nr 2021/2116").
Należna kwota płatności, wynikająca z iloczynu stawki płatności, zatwierdzonej do płatności powierzchni oraz liczby punktów i współczynnika zmiany liczby punktów wyniosła [...] zł.
Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności podstawowe wsparcie dochodów wynosiła 3,73 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 3,73 ha. Powierzchnia zatwierdzona do tej płatności wynosiła 3,73 ha.
Stawka płatności do powierzchni uprawy kwalifikującej się do uzupełniającej płatności podstawowej do 1 ha w 2024 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2024 r. w sprawie stawek przejściowego wparcia krajowego za 2024 r. (Dz. U. poz. 1521) i wynosi 63,22 zł. Należna kwota płatności wynosiła [...] zł.
Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie organu
I instancji zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy. Nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnych
i proceduralnych.
Strona zaskarżyła ww. decyzję skargą wniesioną do tutejszego Sądu, w której wskazała, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, bo nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, naruszone zostały przepisy K.p.a. regulujące zasady zbierania materiału dowodowego i wyjaśniania kwestii sporych. Zdaniem strony, nie wyjaśniono jaka jest powierzchnia kwalifikowana spornej działki, a decyzja narusza również ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, skoro powstał spór co do powierzchni kwalifikowanej wskazanej działki, to w celu prawidłowego rozpatrzenia odwołania skarżącego, niezbędne było wyjaśnienie w drodze oględzin na miejscu, w jakim zakresie sporna działka [...] jest uprawiana, a tym samym, jaka jest rzeczywiście jej powierzchnia kwalifikowana, czy taka jak przyjął zdalnie organ I instancji (0,09 ha) przyjmując, że część działki, tj. 0,03 ha nie jest uprawiana, czy też taka jak wskazał system we wniosku po wpisaniu położenia i danych działki z ewidencji (0,12 ha), czy też jak wynika z powierzchni działki według ewidencji gruntów (0,11 ha). Zdaniem skarżącego sporna działka jest w całości uprawiana, tj. że jej powierzchnia kwalifikowana wynosi co najmniej 0,11 ha. Skarżący podkreślił także, że zaskarżona decyzja nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, co stanowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, reguł zbierania materiału dowodowego i wyjaśniania kwestii sporych. Tym samym decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji organu odwoławczego, a także poprzedzającej jej decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona prawidłowa.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zasadności odmowy przyznania skarżącemu przez organy płatności związanej do powierzchni uprawy mieszanej na powierzchni 0,12 ha w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] (dla działki rolnej E - 0,12 ha - dz. ew. [...]), z uwagi na przyjęcie, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności jest mniejsza od podanej we wniosku o 0,03 ha i jej zmniejszenia do pow. 0,09 ha, spowodowało wykluczenie z płatności całej działki (pow. poniżej 0,10 ha), co skutkowało także pomniejszeniem pozostałych płatności.
Organy powołując się na ustalenia dokonane na podstawie analizy ortofotomapy wskazały, że ustalony stan faktyczny na działkach wskazuje, że przed złożeniem wniosku strona nie dokonała należytej weryfikacji w terenie obszarów nieużytkowanych rolniczo w danym roku, co skutkowało pomniejszeniem płatności. Uznanie więc przez organ, że powierzchnia deklarowana jest zgodna ze stanem faktycznym, użytkowanym w roku 2024, prowadziłoby do zakwalifikowania do płatności obszarów niekwalifikujących się do płatności.
Skarżący, na etapie odwołania, podnosił bezpodstawne kwestionowanie przez organy powierzchni działki [...] (0,11 ha) zapisanej w Księdze Wieczystej, która jest dokumentem miarodajnym do określenia powierzchni nieruchomości, a nadto wskazywał, że powierzchnia spornej działki, tj. 0,12 ha funkcjonowała w zakresie płatności "przez lata".
Jednocześnie skarżący podał, że w decyzji zacytowano szereg przepisów, ale nie wie, który z nich pozwala na wykluczenie danej powierzchni z płatności w sytuacji, gdy problem powierzchni nie został rozstrzygnięty.
W skardze strona natomiast wskazała, że corocznie składany był taki sam wniosek na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz danych z Księgi Wieczystej dotyczący działki nr [...]. Do 2018 r. wniosek dotyczył powierzchni 0,11 ha, a od 2019 r. powierzchni 0,12 ha. Zdaniem skarżącego, organy obowiązane są do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, a skoro powstał spór co to powierzchni uprawianej działki nr [...], konieczne było przeprowadzenie oględzin na miejscu, celem ustalenia w jaki zakresie sporna działka jest uprawiana.
Mając na uwadze tak zarysowany spór przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie przed organami Agencji uregulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1199). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego (K.p.a.), z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zasadniczo więc w postępowaniu organy Agencji nie stosują tych przepisów K.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.
Co do zasady, w ww. postępowaniach inicjatywa dowodowa pozostawiona jest stronie. Zastosowanie jednak w pełni znajduje przepis art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto, przepis art. 10a ust. 1a ww. ustawy stanowi, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Według składu orzekającego w sprawie organy obu instancji sprostały wymogom określonym w ww. przepisach oraz w sposób czytelny wskazały dlaczego wykluczyły z płatności powierzchnię 0,03 ha z ww. działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna E), które to ustalenie jest kwestionowane przez skarżącego.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
2. Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych z produkcją do zwierząt, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, lub płatności dobrostanowej i złożył wniosek o ich przyznanie oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, jakie miałyby zostać przyznane w danym roku temu rolnikowi, przed zastosowaniem kar, w tym kar administracyjnych, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
Ponadto, zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172
Płatność redystrybucyjna, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha.
Płatność do praktyki - uproszczone systemy upraw, zgodnie z art. 32 ustawy o Planie Strategicznym jest przyznawana do powierzchni gruntów położonych na obszarze
zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów, posiadanych przez rolnika. Dodatkowo, zgodnie § 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, płatność do tej praktyki jest przyznawana do powierzchni gruntów ornych, z wyjątkiem gruntów ornych, na których jest prowadzona uprawa zerowa lub na których są uprawiane trawy lub inne zielne rośliny pastewne.
Powierzchnia referencyjna działki ewidencyjnej nr [...], jak wynika z akt sprawy, została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, Dz. Urz. UE L 29 z 10.02.2022, str. 45 oraz Dz. Urz. UE L 216 z 19.08.2022, str. 1), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 2021/2116.
System identyfikacji działek rolnych stanowi system informacji geograficznej ustanowiony i regularnie aktualizowany przez państwa członkowskie na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5 000.
Państwa członkowskie zapewniają, aby system identyfikacji działek rolnych: jednoznacznie identyfikował każdą działkę rolną i jednostki gruntów nierolniczych, które państwa członkowskie uznają za kwalifikujące się do otrzymywania pomocy w ramach interwencji, o których mowa w tytule III rozporządzenia (UE) 2021/2115; zawierał aktualne wartości dotyczące obszarów, które państwa członkowskie uznają za kwalifikujące się do otrzymywania pomocy w ramach interwencji, o których mowa w art. 65 ust. 2; umożliwiał prawidłową lokalizację działek rolnych i gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których występuje się z wnioskiem o płatność.
Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem delegowanym 2022/1172 z 4 maja 2022 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z 2 grudnia 2021 r. w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością, "działka referencyjna" oznacza wyznaczony obszar geograficzny z niepowtarzalnym numerem identyfikacyjnym, zarejestrowany w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia (UE) 2021/2116 z 2 grudnia 2021 r. Działka referencyjna zawiera jednostkę gruntu reprezentującą powierzchnię użytków rolnych, o których mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2021/2115 z 6 grudnia 2021 r. W stosownych przypadkach działka referencyjna zawiera również grunty nierolnicze uznane przez państwa członkowskie za kwalifikujące się do otrzymania wsparcia w ramach interwencji obszarowych, o których mowa w art. 65 ust. 2 i 3 Rozporządzenia 2021/2116. Działki referencyjne służą jako podstawa do wspierania beneficjentów w składaniu wniosków geoprzestrzennych w ramach interwencji obszarowych, o których mowa w art. 65 ust. 2 i 3 Rozporządzenia 2021/2116.
Stosownie do art. 100 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy (ust. 1).
Kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność (ust. 2). Kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność obejmują elementy, których sprawdzenie jest niezbędne w celu przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej, a których kontrola jest uzasadniona i możliwa w ramach kontroli administracyjnych, i mogą obejmować w szczególności weryfikację: 1) poprawności i kompletności informacji podanych w tych wnioskach; 2) terminowości złożenia tych wniosków; 3) zgodności z warunkami przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej; 4) kwalifikowalności kosztów; 5) racjonalności kosztów; 6) prawidłowości poniesionych kosztów i dokonanych płatności; 7) zrealizowania zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną (ust. 3).
Kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej (ust. 4).
Zgodnie z art. 59 ust. 2 zdanie pierwsze i drugie Rozporządzenia 2021/2116 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem Unii regulującym interwencje unijne oraz podejmują działania niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania swoich systemów zarządzania i kontroli oraz legalności i prawidłowości wydatków zadeklarowanych Komisji. Stosownie natomiast do art. 60 ust. 1 zdanie pierwsze tego Rozporządzenia systemy zarządzania i kontroli ustanowione przez państwa członkowskie, zgodnie z art. 59 ust. 2, obejmują systematyczne kontrole, ukierunkowane między innymi na obszary, w których ryzyko wystąpienia błędu jest największe.
W myśl art. 65 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2021/2116, każde z państw członkowskich ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli ("system zintegrowany"). System zintegrowany stosuje się do interwencji w formie płatności obszarowych i interwencji z tytułu zwierząt, wymienionych w tytule III rozdział II i IV Rozporządzenia (UE) 2021/2115, oraz do środków, o których mowa w rozdziale IV Rozporządzenia (UE) nr 228/2013 i rozdziale IV Rozporządzenia (UE) nr 229/2013.
Natomiast w myśl art. 65 ust. 4 lit. b) ww. Rozporządzenia, system monitorowania obszarów oznacza procedurę regularnych i systematycznych obserwacji, śledzenia i oceny działalności i praktyk rolniczych na użytkach rolnych na podstawie danych satelitarnych zebranych przez satelity Sentinel systemu Copernicus lub innych danych o co najmniej równoważnej wartości.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 Rozporządzenia 2021/2116, system zintegrowany obejmuje następujące elementy: a) system identyfikacji działek rolnych; b) system wniosków geoprzestrzennych oraz - w stosownych przypadkach – wniosków o przyznanie pomocy z tytułu zwierząt; c) system monitorowania obszarów; d) system identyfikacji beneficjentów interwencji i środków, o których mowa w art. 65 ust. 2; e) system kontroli i kar; f) w stosownych przypadkach, system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; g) w stosownych przypadkach, system identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Jak stanowi art. 68 ust. 1 Rozporządzenia 2021/2116, system identyfikacji działek rolnych stanowi system informacji geograficznej ustanowiony i regularnie aktualizowany przez państwa członkowskie na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5 000.
W ramach kontroli administracyjnej, w myśl art. 2 ust. 7 lit. a Rozporządzenia Delegowanego Komisji z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. U. z 2022 r. poz. 1172) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 2022/1172 - w oparciu o wskazany powyżej system identyfikacji działek rolnych na potrzeby płatności do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej określają maksymalny kwalifikujący się obszar - zwany dalej MKO do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego. W celu określenia MKO państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu MKO państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o Planie Strategicznym, przy ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich uwzględnia się powierzchnię działek, nie większą jednak niż MKO, o którym mowa art. 2 ust. 7 lit. a Rozporządzenia 2022/1172.
A zatem, kontrole administracyjne prowadzone są w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu identyfikacji działek rolnych, wyznaczone na podstawie ortofotomapy oraz w oparciu o wskazania beneficjenta dokonane w elektronicznej formie materiału graficznego, na którym rolnik zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej. Z powyższych względów ortofotomapa jest prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności, a definicja gruntów będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 4 ust. 4 Rozporządzenia nr 2021/2115 nie jest tożsama z powierzchnią użytków rolnych, które są definiowane w Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB). Z powyższego względu powierzchnie użytków rolnych określone w EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla płatności. System identyfikacji działek rolnych nie jest wprawdzie całkowicie oderwany od danych wskazanych w EGiB gdyż jednym z elementów bazy danych systemu identyfikacji działek rolnych są dane wektorowe granic działek ewidencyjnych pozyskane od starostów, organów prowadzących EGiB lub zostały opracowane przez wykonawców zewnętrznych, na podstawie map ewidencyjnych prowadzonych w formie analogowej, niemniej powierzchnia z EGiB, a tym bardziej zawarta w Księdze Wieczystej, nie stanowi powierzchni uprawnionej do przyznania płatności.
Wobec powyższego należało dokonać oceny prawidłowości stanowiska organów, zgodnie z którym powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego do płatności jest większa od powierzchni stwierdzonej w wyniku analizy ortofotomapy.
Ortofotomapy cyfrowe stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania. Stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1229/15). Trzeba również wskazać na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 kwietnia 2014 r., C-485/12 w sprawie Maatschap T. van Oosterom en A. van Oosterom-Boelhouwer przeciwko Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, w którym Trybunał nie zakwestionował możliwości weryfikacji danych zawartych we wniosku wyłącznie w oparciu o dane informatyczne oparte na zdjęciach lotniczych. W uzasadnieniu Trybunał stwierdził, że fotointerpretacja obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych również może służyć do ustalenia powierzchni kwalifikującej się do pomocy w ramach kontroli administracyjnych. Ze względu na złożoność zintegrowanego systemu i na fakt, że kontrole administracyjne w odróżnieniu od kontroli na miejscu, które mogą być przeprowadzone za pomocą prób kontrolnych, muszą dotyczyć wszystkich wniosków o pomoc, korzystanie ze środków technicznych i odpowiednich metod kontrolnych jest bowiem niezbędne, aby móc skutecznie rozpatrywać dużą liczbę wniosków.
Stąd trafnie w orzecznictwie przyjmuje się, że zazwyczaj ustalenie powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomap jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Pomiar na podstawie ortofotomap jest aktualny i precyzyjny. Dlatego też dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych na podstawie ortopfotomapy konieczne jest wskazanie przez rolnika konkretnych i racjonalnych zastrzeżeń oraz dowodów.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w rozpoznawanej sprawie taki zastrzeżeń skarżący nie podniósł, a zatem nie podważył ustaleń dokonanych na podstawie dowodu jakim są ortoobrazy. Mając na uwadze powyższe, wywody oparte na danych o powierzchni działki nr [...] z Księgi Wieczystej i z EGiB nie mogły okazać się skuteczne.
Załączone do akt postępowania administracyjnego obrazy (wydruki z systemu ARiMIR IACS plus) są jasne i czytelne. Obrazują one cały obszar działki nr [...], tj. 012 ha oraz powierzchnię stwierdzoną, tj. 0,09 ha – maksymalny kwalifikowalny obszar. Wyłączenia widoczne na wydruku obrazującym maksymalny kwalifikowalny obszar widoczne są także na wydrukach graficznych załączonych do wniosku o przyznanie płatności na 2024 r., gdzie zostały nadto zakreślone w sposób wyraźny wyłączenia w południowej i południowo-wschodniej części działki. Pomimo tego skarżący uznał za zasadne wskazanie do płatności całej działki o powierzchni wynikającej z EGiB.
Mając na względzie argumentację odwołania i skargi wskazać należy, że analiza załączony wydruków nie potwierdza, że wykluczone z płatności zostały zacienienie lub pojedyncze zadrzewienia (drzewa i krzewy owocowe).
Zasadnie natomiast. W ocenie Sądu, wyłączono nieużytek (w południowej części działki) oraz uprawę innego producenta w południowo wschodniej części, na co wskazał organ w odpowiedzi na skargę.
A zatem, odnosząc się do skargi podkreślić należy, że organy ARiMR nie są zobowiązane do obligatoryjnego przeprowadzania pomiarów deklarowanych powierzchni w terenie. Twierdzenie strony zawarte w treści skargi, że w roku 2019 czy też 2018 system zaciągał te same dane jest chybione, gdyż to strona zawsze deklaruje we wniosku powierzchnię użytkowaną rolniczo, ale nie może tego dokonywać na podstawie powierzchni działki ewidencyjnej czy też danych z Księgi Wieczystej.
Tak więc, nie było możliwości wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem skarżącego.
Ponadto, sumując jeszcze raz, w sposób maksymalnie jasny, wskazać należy, że grunty zgłaszane do płatności winny być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Składając wniosek skarżący winien corocznie dokonać weryfikacji w terenie i zgłosić do płatności teren faktycznie uprawiany. Pomniejszenia związane z zaistnieniem na deklarowanej działce włączeń obszaru kwalifikującego się do przyznania płatności były możliwe do wykrycia przez stronę podczas składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2024. Skarżący powinien podczas składania wniosku wyrysować powierzchnię uprawioną zgodnie ze stanem faktycznym. Jednocześnie błąd (zawyżenie powierzchni), nie jest błędem, którego skarżący nie mógł wykryć w zwykłych okolicznościach, trzeba bowiem pamiętać, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada każdy rolnik. A zatem powinien on, jako beneficjent i osoba bezpośrednio zaangażowana w prowadzenie działalności rolniczej na deklarowanym do wsparcia gruncie, być najlepiej zorientowanym co do zakresu w jakim grunt ten jest użytkowany rolniczo zgodnie z normami (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09).
Jak już wskazano powyżej strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne, a w niniejszym postępowaniu ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i stosowania do obowiązujących przepisów proceduralnych.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zastosowały się w niniejszej sprawie do obowiązujących regulacji. W decyzji organy w sposób jasny przedstawiły przepisy, na których oparły swoje rozstrzygnięcie wskazując przy tym powierzchnię wykluczeń. Na zdjęciach ortofotomapy widoczne były tereny wyłączone z użytkowania. Zaskarżona decyzja zawiera stosowne uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa - art. 107 § 3 K.p.a., nawet w sytuacji gdy przepisy te są skomplikowane czy niezrozumiałe dla strony.
Jednocześnie podkreślić należy, że nawet gdyby przyjąć, że uzasadnienie organu jest niewystarczające, jak podnosi strona, to uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, a zaskarżona decyzja poddaje się weryfikacji. Skarżący w żaden sposób ustaleń organów nie podważył, nie odniósł się do zgromadzonych dowodów (ortofotomapy) lecz powołał argumenty, które są z gruntu wadliwe i wskazują na nieznajomość zasad przyznawania płatności do gruntów.
W ocenie Sądu, podkreślić w tym miejscu należy, że producent rolny nie ma obowiązku ubiegania się o płatności. Płatności przyznawane są wyłącznie na wniosek zainteresowanego producenta rolnego. Rolnik w pełni odpowiada za treść składanego wniosku o przyznanie płatności oraz zrealizowanie podjętego zobowiązania. Składając wniosek o przyznanie płatności każdy producent rolny podpisuje oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności, w tym i terminy składania odpowiednich wniosków oraz wymaganych załączników, a zatem obowiązany jest dołożyć należytej i wymaganej staranności w celu sprostania wynikającym z tych zasad wymogom. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że przyznawane płatności jest pomocą publiczną przyznawaną w oparciu o określone kryteria, których spełnienie obciąża wnioskującego. Jednocześnie organ jest bezwzględnie związany treścią wniosku i nie jest uprawniony do samodzielnego korygowania przedkładanych mu dokumentów lub dokonywania czynności, które obciążają beneficjenta płatności.
Zaznaczyć trzeba, że każde wykorzystanie środków finansowych Unii opiera się na zasadzie gospodarności, wydajności i skuteczności, co wynika z art. 317 TFUE i jest także utrwalone w orzecznictwie TSUE. Według art. 274 WE Komisja wykonuje budżet na własną odpowiedzialność i w granicach przyznanych środków, zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, zaś Państwa Członkowskie współpracują z Komisją w celu zapewnienia, aby środki były wykorzystywane zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami (wyrok TSUE z 15 września 2005 r. w sprawie C-199/03 Irlandia przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich., ECLI:EU:C:2005:548).
Raz jeszcze podkreślić należy, że w postępowaniach prowadzonych przed organami ARiMR nie obowiązuje zasada ogólna prawdy obiektywnej, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy.
A zatem, zarzut dotyczący kwestionowania przez Agencję powierzchni działki nr [...] zapisanej w księgach wieczystych czy w EGiB jest bezpodstawny, gdyż powierzchnia uprawniona do płatności nie wynika z zapisów w księgach wieczystych i EGiB lecz z powierzchni działki rolnej użytkowanej rolniczo.
W świetle powyższego, niezasadne było też domaganie się przez skarżącego przeprowadzenia kontroli na miejscu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd zaakceptował weryfikowane rozstrzygnięcie w całej rozciągłości, także w kwestiach nie zaskarżonych przez stronę, nie dopatrując się w działaniu organów naruszenia obowiązujących przepisów prawa.
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło