I SA/Sz 423/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] rok postanawia: I. ustanowić doradcę podatkowego, II w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić. S. W. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie [...] zł, w dniu [...] roku złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż prowadzone gospodarstwo rolne (na gruncie dzierżawionym od agencji rynku rolnego) ze względu na klasę uprawianych gruntów, nie przynosi spodziewanych dochodów, które nie wystarczają na poniesienie podstawowych opłat (światło, woda, telefon, podatek i inne). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach S. W. wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim żona – E. W. oraz syn Marek W.. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] hektarów oraz traktor [...]. Natomiast nie posiada oszczędności ani papierów wartościowych. Dochody z gospodarstwa rolnego to kwota [...] zł brutto miesięcznie. Zarządzeniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wezwał skarżącego do przedłożenia: - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie rodziny skarżącego (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, czynsz) z ostatnich trzech miesięcy; - oświadczenia z jakiego tytułu skarżący otrzymuje dochód z gospodarstwa rolnego, czy stanowią je np. dopłaty do gospodarstwa rolnego – jeżeli tak, to skarżący powinien przedłożyć decyzje właściwych organów, czy sprzedaż płodów rolnych lub żywego inwentarza, - zaświadczenia z urzędu gminy o dochodach uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego brutto i netto za [...] r., - odpis zeznania podatkowego za [...] r. skarżącego i żony wraz z potwierdzeniem jego złożenia, jeżeli zostało złożone, - wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich [...]miesięcy, - wyciągów z posiadanych przez skarżącego i pozostałych członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (tj. żony oraz syna) rachunków bankowych z ich stanem za okres ostatnich trzech miesięcy. Odpowiadając na wezwanie Sądu, S. W. przesłał decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku, na podstawie której przyznano skarżącemu płatności na rok [...] w wysokości [...] zł oraz odmówiono przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz decyzję z dnia [...] roku, którą przyznano S. W. płatność ONW na rok [...]w łącznej wysokości [...] zł. Skarżący przekazał także wyciągi z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy. Z wyciągu z dnia [...] roku nr [...] wynika, iż saldo początkowe wynosiło [...] zł, a saldo - w wysokości [...], wskutek przekazania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] r. kwoty [...] zł z. Z wyciągu z dnia [...] r. nr [...] wynika, iż w tym dniu S. W. pobrał [...] zł, a saldo końcowe wynosiło [...] zł. W wyciągu z dnia [...] r. nr [...] saldo początkowe wynosiło [...] zł, a saldo końcowe [...] zł – z rachunku pobrano prowizję w kwocie [...] zł za prowadzenie konta. Wnioskodawca udokumentował ponoszone miesięczne wydatki, przedstawiając fakturę VAT za wodę z dnia [...] r. na kwotę [...] zł, fakturę VAT z dnia [...] r. za usługi telekomunikacyjne, za którą należy uiścić kwotę [...] zł, dwie faktury VAT z dnia [...] r. za energię elektryczną i świadczenie usług dystrybucji - jedna opiewa na kwotę [...] zł, a druga na kwotę [...] (dotyczy gospodarstwa domowego). S. W. przedłożył także zaświadczenie z dnia [...] r. wydane przez Wójta Gminy R., który potwierdził, iż skarżący jest podatnikiem łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego położonego na terenie gminy R. o powierzchni [...] ha przeliczeniowych ogółem i jest podatnikiem łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu współposiadania z żoną gospodarstwa rolnego położonego na terenie wyżej wymienionej gminy o powierzchni [...] ha przeliczeniowych ogółem. Skarżący nadesłał również kserokopię polecenia przelewu na kwotę [...] zł wraz z informacją z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w G., iż składka za [...] r. za każdą osobę podlegającą: ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu została ustalona w wysokości [...]zł, a emerytalno – rentowemu wynosi [...] zł. Ustawowy termin uregulowania składek upływa w dniu [...] r. Jako osoby ubezpieczone wymieniono: E., S. i M.W.. Wnioskodawca przekazał także wydruk z internetu, zawierający wyliczenie wysokości przeciętnego dochodu z gospodarstwa rolnego z [...] ha przeliczeniowego w [...] r. – w kwocie [...] zł (Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] roku). Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 powołanej ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - art. 245 § 2 wyżej wymienionej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Ciężar dowodu spoczywa na skarżącym, albowiem zwrot "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, sytuacja, w której poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, spowoduje uszczerbek konieczny dla strony i jej rodziny, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd uznał, iż wnioskodawca w nadesłanym urzędowym formularzu PPF oraz w przekazanych dokumentach nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek wydatków, ponoszonych w związku z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnymi. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z tą zasadą, każdy skarżący, który wszczyna postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jest zobligowany z mocy ustawy do ponoszenia kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu, S. W. nie jest jednak w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, albowiem prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnim synem, do dyspozycji ma [...]zł (brutto) miesięcznie. Z powyższych środków pieniężnych ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania tj. opłaty za prąd, telefon oraz zużytą wodę w wysokości około [...] zł miesięcznie. Skarżący posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m kw. oraz traktor [...] i otrzymuje w związku z tym dopłaty do rolnictwa. Ponadto wskazał, że nie posiada innych nieruchomości, nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, ani papierami wartościowymi. Po przeanalizowaniu operacji na rachunkach bankowych skarżącego, w okresie zbliżonym do złożenia skargi (wyciągi z dnia [...] r., [...] r. oraz [...] r.) należało stwierdzić, iż skarżący dysponował wystarczającymi środkami, aby partycypować w kosztach wszczętego postępowania, choćby w stopniu minimalnym tj. poprzez uiszczenie minimalnego wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Skarżący wykazał bowiem w tym czasie kwotę [...] zł tytułem dopłat rolnych na rok [...]. Wobec powyższego uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, należało przyjąć, iż skarżący będzie w stanie opłacić kwotę [...] zł tytułem wpisu od skargi, natomiast w pozostałym zakresie skorzysta z prawa pomocy. W ocenie Sądu nie będzie stać S. W. na opłacenie pełnomocnika procesowego w związku z ponoszonymi wydatkami (m. in. do dnia [...] r. skarżący musi zapłacić obowiązkowe ubezpieczenie społeczne wszystkich członków swojej rodziny w łącznej kwocie [...] zł). Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak na wstępie, tj. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie doradcy podatkowego.