I SA/Sz 423/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w B. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący H.K., składając skargę na wyżej powołaną interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w B., działającego z upoważnienia Ministra Finansów, w zakresie zastosowania przepisów prawa podatkowego, zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF, wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty od skargi bez uszczerbku w utrzymaniu dla siebie i swojej rodziny. Skarżący ponosi opłaty związane z lokalem mieszkalnym w kwocie [...] zł, opłaty za energię elektryczną co drugi miesiąc w kwocie [...] zł. Wnioskodawca jest jedynym żywicielem rodziny, gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną K.K. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wskazał mieszkanie o pow. [...] m kw. oraz samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...], zaś w oświadczeniu dotyczącym dochodów podał, że z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje kwotę ok. [...] zł brutto. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem z dnia 15 kwietnia 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał go do nadesłania dodatkowych dokumentów. Wezwanie to obejmowało: - dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny z ostatnich dwóch miesięcy; - roczne zeznania podatkowe skarżącego i jego żony za 2013 r. i za 2014 r. wraz z potwierdzeniem ich złożenia; - wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego żony, w tym związanych z działalnością gospodarczą, osobistych, oszczędnościowych, lokat, z kart kredytowych, z ich stanem za okres od 15 stycznia 2015 r. do 15 kwietnia 2015 r.; - zaświadczenie z właściwego urzędu pracy, czy żona skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; - wyciąg z prowadzonej księgi podatkowej z ostatnich trzech miesięcy, obrazujących przychody, koszty uzyskania przychodów i dochody/stratę z działalności gospodarczej skarżącego, a także wyciągu z rejestru zakupów i sprzedaży VAT za ostatnie trzy miesiące rozliczeniowe lub kopii deklaracji VAT za ten okres. Skarżący w zakreślonym dziesięciodniowym terminie ani dotychczas wymienionych dokumentów nie przedłożył, nie udzielił także żadnych wyjaśnień odnośnie przyczyn niewykonania ww. wezwania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Sąd (referendarz sądowy) nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego, który ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazał on, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego możliwości płatniczych. Natomiast skarżący, wezwany do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązał się należycie z nałożonego na niego zobowiązania, co sprawia, że jego oświadczenia są niepełne, bądź nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z wniosku wynika bowiem, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jest jedynym żywicielem rodziny, która utrzymuje się z kwoty ok. [...] zł brutto otrzymywanej z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Miesięczne wydatki to kwota [...] zł ponoszona na opłaty związane z lokalem mieszkalnym i energię elektryczną, zaś majątek to mieszkanie o pow. [...] m kw. i samochodów osobowy [...] rok prod. [...] r. Wobec tego, iż złożone na formularzu PPF oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych było niepełne i niewystarczające do oceny czy skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, pismem procesowym z dnia 15 kwietnia 2015 r. został wezwany do nadesłania dokumentów potwierdzających wykazany stan posiadania i sytuację finansową, w szczególności w zakresie potwierdzenia swoich dochodów, wydatków, stanu rachunków bankowych swoich i żony, rocznych zeznań podatkowych małżonków za 2013 r. i 2014 r. Należało również ustalić, rozmiar prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, w szczególności przychody i koszty uzyskania przychodów w bieżącym okresie, gdyż w przypadku przedsiębiorcy, te wartości przesądzają czy skarżący ma, a jeśli tak to jakie, możliwości płatnicze. Konieczne także było ustalenie, czy bezrobotna żona skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Oczywiste bowiem jest, że wskazane okoliczności mogą rzutować na sytuację skarżącego i jego zdolność do poniesienia kosztów postępowania. Skarżący nie wykonał powyższego zobowiązania ani też w żaden sposób nie ustosunkował się do niego. Niedostarczenie wymaganych dokumentów uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku. Dopiero bowiem po wyjaśnieniu wątpliwości co do stanu majątkowego, dochodów, wydatków, wysokości oszczędności, będzie można ustalić, czy skarżący ma realne możliwości aby samodzielnie (z własnych dochodów, oszczędności) czy przy pomocy najbliższych osób ponieść koszty sądowe. Powyższe oznacza, że dopóki skarżący nie przedstawi pełnej informacji o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, możliwościach płatniczych oraz uzasadnionych wydatkach i nie uzupełni wniosku o określone dokumenty, nie będzie możliwe uwzględnienie jego wniosku. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.