I SA/Sz 425/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący J. P., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 283 zł od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku J.P. wskazał, że uzyskuje niskie dochody z gospodarstwa rolnego, z których nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku dla egzystencji rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają: żona, dwóch synów oraz teść. W oświadczeniu o majątku wnioskodawca wpisał, dom o pow. 82 m kw., nieruchomość rolną o pow. 18,30 ha oraz budynki inwentarskie, a także, że nie posiada zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). W oświadczeniu o dochodach rodziny wnioskodawca wykazał, że dochody jego i żony z gospodarstwa rolnego to kwota ok. 600 zł, wyjaśniając, że są to dane przybliżone, pochodzące z urzędu Miasta i Gminy w D., dochody teścia z emerytury to kwota 687,19 zł. Synowie skarżącego nie uzyskują dochodów. Jako łączny dochód rodziny wpisano kwotę ok. 1287,19 zł. J. P., wykonując wezwanie Sądu z dnia 7 sierpnia 2008 r. nadesłał oświadczenie, że nie jest w stanie przedłożyć dokumentów potwierdzających wysokość uzyskanych w ostatnim czasie dochodów ze sprzedaży uprawianych roślin, których jeszcze nie sprzedał. Jednocześnie z powyższym oświadczeniem skarżący przedłożył: - faktury na zakup paliwa z okresu od maja do lipca 2008 r., w którym wydatkował kwotę 2571 zł, - dowód wpłaty w dniu 29 lipca 2008 r. składki KRUS za 3 kwartał 2008 r. w kwocie 538 zł, - odpis decyzji Burmistrza Urzędu Miasta w D. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008 w kwocie 465 zł, płatnego w IV ratach po 116 zł, - umowę z Bankiem BGŻ z dnia 22 lipca 2008 r. kredytu hipotecznego w kwocie do 10.000 zł wraz ze związaną z nim dokumentacją, - wyciąg z rachunku bankowego z 31 lipca 2008 r., z którego wynika saldo końcowe w kwocie ujemnej 8275,58 zł. - zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 18 sierpnia 2008 r. stwierdzające, że syn skarżącego A. P. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 29 sierpnia 2003 r., nie posiada prawa do zasiłku, - zaświadczenie Zespołu Szkół w K. z dnia 19 sierpnia 2008 r. zaświadczające, że syn skarżącego B. P. w roku szkolnym 2008/2009 jest uczniem klasy III 3-letniego Liceum Profilowanego, - odpisy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 stycznia 2008 r. i 20 lutego 2008 r. przyznających skarżącemu dopłaty do prowadzonego gospodarstwa za 2007 r. w łącznej wysokości 13.771,96 zł, - zaświadczenie Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 19 sierpnia 2008 r. zaświadczające, że J.P. nie korzysta z żadnych form finansowych tego Ośrodka. Wnioskodawca nie przedstawił natomiast, pomimo wezwania Sądu, wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie domu oraz zaspokojenie potrzeb życiowych rodziny, a przedłożony wyciąg z rachunku bankowego dotyczy jednego miesiąca zamiast trzech, przy czym skarżący wyjaśnił w tym zakresie, że brał kredyt, nie posiada stałych i regularnych wpływów na konto. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, oceniając wniosek J.P., który ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, (tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że zasługuje na dofinansowanie w całości lub części (we wnioskowanych zakresie) jego sprawy z budżetu państwa. Wnioskodawca, prowadzi wprawdzie pięcioosobowe gospodarstwo domowe, jego rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskanych z prowadzonego gospodarstwa rolnego o pow. 18,30 ha (wskazano dochód w kwocie 600 zł wyliczony na podstawie Obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 20.09.2007 r. – Dz.U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969) oraz z emerytury teścia w łącznej kwocie 1287,19 zł (syn skarżącego A. jest bezrobotny, a drugi – B. uczy się), co daje kwotę ok. 257 zł dochodu na osobę (rodzina nie korzysta z pomocy społecznej), to nie są to wystarczające przesłanki aby uznać, że wnioskodawcy nie jest stać na uiszczenie tytułem wpisy sądowego kwoty 283 zł. Jak wynika, ze złożonych oświadczeń i dokumentów wnioskodawca jest producentem rolnym, prowadzi gospodarstwo ekologiczne, korzysta z dopłat unijnych, spodziewa się w chwili obecnej dochodów ze sprzedaży uprawianych roślin. W miesiącu lipcu zaciągnął kredyt w banku (w kwocie 10.000 zł) co oznacza, że posiada zdolność kredytową i możliwość spłaty rat kredytu. Wykazuje, że ponosi znaczne wydatki na swoją działalność (przy czym nie przedstawia wydatków na utrzymanie swojej rodziny). W tej sytuacji należy uznać, że wnioskodawca posiadający środki na pokrycie znacznych kosztów działalności rolniczej, nie wykazał, że poniesienie ciężaru wpisu od skargi w kwocie 283 zł spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. Należy podkreślić, że niniejsze postępowanie sądowe dla producenta rolnego jakim jest skarżący jest elementem prowadzonej działalności (sprawa dotyczy bowiem przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych) i także w tym zakresie musi się on liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są koszty sądowe. Skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem każdej działalności w tym również rolniczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania (np. raty kredytu) - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 9 lipca 1992 roku sygn. akt I Acz 393/92, opubl. w Wokandzie 1993/2/32). W związku z powyższym brak jest podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku, o czym postanowiono w sentencji.