I SA/Sz 425/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w 2004 roku wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: 1. Przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego w kwocie [...] zł 2. W pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana przez syna D. M. w związku ze skargą na wyżej opisaną decyzję złożyła w dniu 2 września 2010 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 29 czerwca 2010 r. pełnomocnik doprecyzował zakres żądania wskazując, że wnosi o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. W uzasadnienia wniosku A. M. wskazała, że jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "T" (k. 28) i oświadczyła, że otrzymuje rentę w wysokości [...] zł netto, a w utrzymaniu pomaga jej syn D,. Odnośnie posiadanego majątku skarżąca oświadczyła, że posiada mieszkanie w B. o powierzchni [...] mieszkanie w K. u o powierzchni [...] m², wskazała również na "działkę rolną w G.", nie podając jej powierzchni. Ponadto podała, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem dwóch mieszkań (czynsz za mieszkanie w K. w kwocie [...] zł, czynsz oraz opłaty za wodę i energię elektryczną w zajmowanym przez skarżącą mieszkaniu w B. w kwocie [...] zł ), wydatki na lekarstwa (ok. [...]zł miesięcznie). Z oświadczenia skarżącej wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Posiadania innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych skarżąca nie wykazała. W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z art. 255 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni do przedłożenia: - zeznania podatkowego skarżącej za 2009 r. o wysokości osiągniętego przychodu (straty), - deklaracji podatkowej skarżącej o wysokości osiągniętego przychodu (straty) za miesiąc lipiec 2010 r., ewentualnie dokumentów potwierdzających zaprzestanie prowadzonej działalności gospodarczej ( "T."), - dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem (czynsz, energia elektryczna, woda, lekarstwa) z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dodatkowych informacji o powierzchni nieruchomości w G. oraz oświadczenia czy, i jakim zakresie, przedmiotowa nieruchomość oraz mieszkanie w Kołobrzegu, stanowiące własność skarżącej są wykorzystywane w celu uzyskania dochodu, - wykazu rachunków bankowych skarżącej i wyciągów z rachunków bankowych z okresu od 1 lipca do 31 sierpnia 2010 r. W odpowiedzi na powyższe przedłożono odcinek renty za marzec i październik 2010 r. z wykazaną kwotą netto odpowiednio [...] zł i [...] zł, dowody wpłaty za energię elektryczną (średnio ok. [...]zł miesięcznie), dowód wpłaty kwoty [...] zł tytułem czynszu za miesiąc wrzesień 2010 r. (mieszkanie w B.) paragony potwierdzające zakupy w aptece w okresie od marca do września 2010 r. na kwotę [...]zł. Skarżąca przedłożyła nadto swoje zeznanie podatkowe za 2009 rok (PIT-36L) z wykazaną stratą o wartości [...]zł (przychód [...] zł, koszty uzyskania w wysokości [...] zł), dane z rozliczenia podatkowego za miesiąc maj 2010 r., z wykazaną kwotą dochodu od stycznia do maja 2010 r. w wysokości [...] zł (przychody[...] , koszty uzyskania przychodu [...] zł) oraz dokumenty potwierdzające likwidację prowadzonej działalności gospodarczej z dniem 15 maja 2010 r. Postanowieniem z dnia 12 października 2010 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie wskazując, że wobec braku informacji dotyczących powierzchni posiadanej przez nią nieruchomości ("działki rolnej") w nadmorskiej miejscowości G. oraz niezłożenia wyjaśnień czy, i jakim zakresie, przedmiotowa nieruchomość oraz mieszkanie w K. (o pow. [...]m²), stanowiące własność skarżącej są wykorzystywane w celu uzyskania dochodu., a także wyjaśnień dotyczących stanu środków na rachunku bankowym, skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pismem z dnia 25 października 2010 r. pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł sprzeciw, wskazując w nim, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca jednoznacznie wskazała, że jedynie jej źródło dochodu stanowi renta, co jest równoznaczne z tym, że nie osiąga dochodów z działki w G., ani z mieszkania w K.. Dodał, ze działka w G. o powierzchni [...] m2 nie jest wykorzystywana gospodarczo i nie przynosi dochodu, zaś mieszkanie w K. jest niewykończone i nie nadaje się do zamieszkania. Odnośnie posiadanych przez wnioskodawczynię zasobów pieniężnych wskazał, że przekreślenie tej rubryki w formularzu PPF oznacza, iż wnioskodawczyni środków takich nie posiada, a tym samym nie posiada również rachunków bankowych, na których takowe środki miałyby być zgromadzone. Dodatkowo wyjaśnił, ze wnioskodawczyni nie podała wszystkich wydatków , które stale ponosi, a których istnienie jest oczywiste (jedzenie, zakup środków czystości) i że bez pomocy finansowej syna, nie byłaby w stanie się utrzymać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustalił, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że prawidłowe wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia kwestii prawa pomocy przez sąd, który powinien w tym zakresie samodzielnie poczynić ustalenia i ocenić je pod kątem przesłanek wskazanych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, o co wnosi skarżąca, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i § 4 ww. ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Oznacza to, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając na uwadze, aktualne dochody wnioskodawczyni (dowód: odcinek renty za październik 2010 r. k. 42) w kwocie [...] zł należało uznać, iż nie będzie ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na tym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego w kwocie [...] zł. A. M. we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła bowiem, że ponosi stałe miesięczne wydatki na czynsz, energię i leki w kwocie, które według załączonych rachunków wynoszą średnio[...] zł miesięcznie. Jak wynika z dołączonego do akt sądowych informacji z dnia 17 maja 2010 r. (decyzja administracyjna k. 51) z dniem 15 maja 2010 r. wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i według jej wyjaśnień nie osiąga żadnych innych dochodów poza rentą (nie są wykorzystywane gospodarczo posiadane przez nią nieruchomości, tj. mieszkanie w K. oraz działka w G.). Ponadto wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności finansowych. Ponieważ posiadane przez nią dochody nie wystarczają na pokrycie wszystkich bieżących kosztów utrzymania, korzysta z pomocy syna. W ocenie Sądu wielkość zatem posiadanych i zadeklarowanych przez nią dochodów nie pozwala na poczynienie oszczędności, w kwocie wystarczającej na uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości. Nie mniej jednak skoro skarżąca nie jest zupełnie pozbawiona środków utrzymania, posiada majątek w postaci nieruchomości (dwa mieszkania i grunt) oraz ze uzyskuje pomoc finansową od syna na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, to w ocenie Sądu należało przyjąć, iż przy obecnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni należało zwolnić ją częściowo od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowią wpis sądowy w kwocie [...] zł, z uwagi na to, że jej sytuacja materialna może ulec poprawie (przykładowo sprzedaż nieruchomości). Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., należało orzec jak we wstępie, tj. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie [...] zł, a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.