I SA/Sz 426/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 19 listopada 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi P.Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Decyzją z [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych określił wysokość należności z tytułu nieopłaconych składek płatnika P. Ż na kontach: ubezpieczenia społecznego za okres 06/1999, od 08/1999 do 03/2002 w kwocie [...] zł, ubezpieczenia zdrowotnego za okres 12/1999, od 02/2000 do 03/2002 w kwocie [...] zł, funduszu pracy za okres od 12/1999 do 03/2002 w kwocie [...]zł oraz z tytułu odsetek na dzień 9 grudnia 2008 r. w kwocie [...] zł. Pismem z 16 stycznia 2009 r. P. Ż wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż wnosi o zmianę decyzji poprzez umorzenie w całości nieopłaconych składek wraz odsetkami. W uzasadnieniu pisma podniósł, iż prowadził on działalność gospodarczą w okresie od 13 marca 1997 r. do marca 2002 r. w zakresie usług fryzjerskich i początkowo regularnie uiszczał należne zobowiązania, jednakże z uwagi na pogarszającą się sytuację rodzinną, materialną oraz potęgujące się uzależnienie alkoholowe zaniedbał prowadzenie firmy i tym samym doprowadziło to do zaprzestania opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Oświadczył również, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie został zobowiązany do płacenia alimentów na dziecko, które opłacał ze środków uzyskiwanych za wykonywane różne dorywcze prace. Ponadto wskazał, że wielokrotnie był pensjonariuszem schroniska dla bezdomnych, a obecnie mieszka wraz z rodzicami i nie posiada żadnego majątku ruchomego, nieruchomości ani oszczędności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż traktuje pismo P. Ż jako wniosek o umorzenie w całości lub w części należności z tytułu składek złożony w trybie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., nr 11 poz. 74 ze zm.), w związku z czym przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy zachodzą przestanki do umorzenie zaległości. W wyniku tego postępowania organ ustalił, iż działalność płatnika P. Ż została wykreślona z ewidencji bieżącej osób prowadzących działalność gospodarczą Urzędu Miejskiego z dniem 22 marca 2002 r. Ponadto z informacji uzyskanych z Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. wynikało, iż płatnik nie posiada żadnych nieruchomości. Centralna Ewidencji Pojazdów Mechanicznych udzieliła odpowiedzi, iż P. Ż jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] z 1996 r. Z danych uzyskanych z Urzędu Skarbowego wynikało, iż według zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2006 podatnik wykazał przychód w wysokości [...] zł i dochód w wysokości [...]zł, natomiast za rok 2007 osiągnął przychód w wysokości [...] zł i dochód w wysokości [...] zł. Organ ustalił także, iż P. Ż aktualnie jest zatrudniony w zakładzie fryzjerskim w S., gdzie otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w kwocie [...] zł, z którego potrącana jest kwota [...] zł na zaległe zobowiązania alimentacyjne wobec córki. P. Ż zamieszkuje z rodzicami, którzy udzielają mu pomocy. Rodzice wnioskodawcy uzyskują świadczenia emerytalne: matka w wysokości [...] zł, a ojciec w wysokości [...] zł. Wnioskodawca jest po przebytej chorobie alkoholowej. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] nr [...] odmówił umorzenia należności od skarżącego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż organ może podjąć decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek tylko w wypadkach określonych przepisami prawa. Postępowanie wyjaśniające prowadzone w sprawie doprowadziło organ do przekonania, iż P. Ż jest dłużnikiem wobec którego zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dłużnik mimo posiadania zatrudnienia nie jest w stanie spłacać swojego zadłużenia. Sytuacji finansowej dłużnika nie zmienił fakt podjęcia zatrudnienia, gdyż z uwagi na wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia, jak i istniejące zobowiązania alimentacyjne, nie ma możliwości spłaty zadłużenia bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednocześnie Zakład stwierdził, iż chociaż nie kwestionuje sytuacji materialnej i zdrowotnej przedstawionej przez zobowiązanego, jego długotrwałego leczenia z choroby alkoholowej, które wywarła znaczący wpływ na jego życie, ani także przebywania w schroniskach dla bezdomnych, to przy wydawania decyzji kierował się obecną sytuacją zobowiązanego. Jak przedstawił organ, obecna sytuacja zobowiązanego, a mianowicie zamieszkiwanie wraz z rodzicami pobierającymi świadczenie emerytalne oraz udzielającymi mu pomocy, a także brak problemów alkoholowych od 2006 roku do chwili obecnej, rokują nadzieję na utrzymanie stanu zdrowia pozwalającego mu na normalną egzystencję, kontynuowanie pracy zawodowej i uzyskiwanie z niej dochodów. Dodatkowo organ wskazał, iż zobowiązany jest osobą stosunkowo młodą (33 lata), w okresie aktywności zawodowej i ma możliwość uzyskiwania dochodów z racji wykonywanego zawodu, których wysokość w przyszłości może ulec zwiększeniu, a tym samym umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek uznał za przedwczesne i niecelowe. Z powyższą decyzją nie zgodził się wnioskodawca i 22 kwietnia 2009 r. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie jego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Z uwagi na fakt, iż wnioskodawca otrzymał decyzję z 31 marca 2009 r. odmawiającą umorzenia zaległych składek w dniu 3 kwietnia 2009 r., termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy upłynął 17 kwietnia 2009 r. W związku z powyższym Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w myśl art. 134 k.p.a., w dniu 27 kwietnia 2009 r. wydał postanowienie nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z 20 maja 2009 r. P. Ż wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o zmianę decyzji poprzez orzeczenie o umorzeniu należności składkowych ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Oddziałowi ZUS. W uzasadnieniu skarżący powtórzył dotychczasową argumentacją uzasadniającą jego wniosek o umorzenie zaległych składek. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi. Organ podkreślił, że przedmiotowa decyzja wraz z pouczeniem została doręczona skarżącemu w dniu 3 kwietnia 2009 r., a P. Ż wniósł wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w dniu 22 kwietnia 2009 r., czyli po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. W związku z powyższym, zdaniem organu, skarga powinna zostać oddalona, ponieważ zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji w sprawach umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpoznanie sprawy, a do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. dotyczące odwołań od decyzji. Tym samym, postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest jak najbardziej prawidłowe. Z uwagi na niejasne określenie przedmiotu skargi, zarządzeniem sędziego z 26 czerwca 2009 r. zobowiązano P. Ż do jego sprecyzowania poprzez wskazanie, czy pismo z 25 maja 2009 r. należy traktować jako skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 marca 2009 r. o odmowie umorzenia zaległości, czy też jako skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 27 kwietnia 2009 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Odpowiadając na zarządzenie, skarżący wskazał, iż pismo jego należy traktować jako "pozew (wniosek) o rozpoznanie sprawy o umorzenie składek". W związku z tym, Sąd pismem z 21 lipca 2009 r. poinformował skarżącego, że jego skarga została uznana za skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2009r. nr [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W odpowiedzi na pismo Sądu, skarżący pismem z 19 listopada 2009 r. wniósł o "uwzględnienie skargi i zmianę decyzji ZUS poprzez orzeczenie o umorzeniu należności", ewentualnie o przekazanie sprawy do Oddziału ZUS do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się niedopuszczalna. Na wstępie wskazać należy na podstawowe wymogi formalne umożliwiające rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w tym na wymóg przewidziany w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm. – dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W myśl § 2 tegoż artykułu: "Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie". Kolejną przesłanką dopuszczalności rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zachowanie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. Termin ten, zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. biegnie od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto skarga powinno czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a także - zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. - zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy; określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Podstawą braku badania merytorycznych zagadnień skargi stanowić może także brak jej prawidłowego opłacenia, o czym stanowi art. 220 ustawy p.p.s.a. Rozpoznając niniejszą sprawę w kontekście przytoczonych przepisów p.p.s.a., należy stwierdzić, że od decyzji odmawiającej umorzenia należności ZUS z tytułu nieopłaconych składek przysługiwał skarżącemu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym strona została pouczona w tejże decyzji. Skarżący wniósł wprawdzie taki wniosek, jednak z uchybieniem terminu do jego złożenia, co stwierdził Prezes ZUS postanowieniem z 27 kwietnia 2009 r. Wobec sprecyzowania żądania skarżącego, iż wnosi o "rozpoznanie sprawy o umorzenie składek", Sąd uznał, iż przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2009 r. odmawiająca umorzenia należności Zakładu. W związku z tym należało stwierdzić, że skarżący nie dopełnił ww. formalnych wymogów skargi, bowiem przed jej złożeniem nie wyczerpał przysługującego środka zaskarżenia od tej decyzji, gdyż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożony został po upływie terminu, a zatem nie był wnioskiem skutecznym. Nie doszło więc do ponownego rozpoznania sprawy przez Prezesa ZUS. W takiej sytuacji należało uznać wniesioną skargę za niedopuszczalną i dlatego - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. - skargę należało odrzucić. Niezależnie od tego, skarga została wniesiona z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia, bowiem P. Ż otrzymał przedmiotową decyzję w dniu 3 kwietnia 2009 r., natomiast skarga wpłynęła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 maja 2009 r. - co również stanowi podstawę do jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a.