I SA/Sz 428/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2009 r. wniosku "A." Spółki z o.o. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z 16 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za m-ce I-X 2005 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] zł Skarżąca A. Spółka z o.o., w związku ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 428/08 w sprawie ze skargi na wyżej opisaną decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z [...] ustalony został wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. W złożonym na urzędowym formularzu PPPR wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka wskazała, że działalność gospodarcza obejmuje wynajem nieruchomości na własny rachunek. Spółka w chwili obecnej nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie kosztów sądowych. W ostatnich miesiącach sytuacja Spółki uległa dalszemu pogorszeniu. Działalność gospodarcza w praktyce nie jest prowadzona z powodu braku kapitału, zablokowanych rachunków bankowych oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego związanego z zaskarżoną decyzją. Skarżąca nie zatrudnia w chwili obecnej żadnych pracowników, nie korzysta z usług księgowych, a wszystkimi sprawami związanymi z zaskarżaniem decyzji podatkowych zajmuje się członek zarządu W. G. Spółka nie dysponuje żadnym majątkiem trwałym jak i obrotowym. Na rachunku bankowym brak jest środków finansowych i jest on zablokowany przez egzekucje urzędu skarbowego. Obecnie działalność Spółki ogranicza się właściwie wyłącznie do walki o uchylenie, zdaniem strony, niesprawiedliwych decyzji podatkowych, wydanych przez Urząd Kontroli Skarbowej, utrzymanych następnie decyzją Dyrektora Izby Skarbowej. W oświadczeniu o stanie rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku skarżąca wpisała rachunek prowadzony w [...] banku i podała jego saldo ujemne w kwocie [...] zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów, skarżąca nadesłała między innymi wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca 2009 r. do 15 września 2009 r., wskazując, iż widniejący w wyciągu klient – W. G. jest członkiem zarządu i figuruje w systemie jako pełnomocnik do konta. Saldo na dzień 12 września 2009 r. konta to kwota [...] zł, brak operacji w tym okresie poza potrąceniem opłat za prowadzenie konta. Skarżąca przedłożyła odpis deklaracji CIT 2 za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 marca 2009 r., w którym wykazano jedynie koszty uzyskania przychodów w [...] zł i stratę w kwocie [...] zł, załączając oświadczenie, że deklaracja ta nie była składana w urzędzie skarbowym z powodu braku obowiązku ich składania, deklaracje za kolejne okresy 2009 r. nie były sporządzane. Z nadesłanego odpisu deklaracji CIT 8 za 2008 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, wynika, iż za ubiegły rok podatkowy Spółka zadeklarowała przychody w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł. Ponadto skarżąca złożyła oświadczenie w sprawie jej wydatków w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 15 września 2009 r., w którym wskazała, że w okresie tym ponoszone były wydatki związane z utrzymaniem powierzchni biurowej, z tego tytułu posiada zadłużenie u właściciela nieruchomości. Sporządzone przez Naczelnika Drugiego Urzędu w Szczecinie zestawienie tytułów i stanu zadłużenia Spółki wykazuje, iż na dzień 14 października 2009 r. skarżąca posiadała zaległości w kwocie [...] zł (należności główne i odsetki). Skarżąca przedłożyła także oświadczenie (nie zawierające daty), że do chwili obecnej nie był składany wniosek o upadłość bądź likwidację. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którymi osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej (czy brak tej opłacalności) nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości, jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. W związku z powyższym przyznane sądowi (referendarzowi sądowemu) prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego uznania osoby rozpatrującej wniosek, lecz podlega ściśle określonym regułom. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Spółka wykazała w sposób wystarczający, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się w chwili obecnej do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. Skarżąca wykazała w sposób przekonujący, że nie prowadzi aktywnej działalności gospodarczej, nie uzyskuje przychodów od początku bieżącego roku. Jednakże w okolicznościach tej konkretnej sprawy, zwolnienie skarżącej od całości należnego wpisu nie jest możliwe. Należy podkreślić, że skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą mającym status osoby prawnej, która prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, o czym świadczy wielkość przedmiotu sporu, tj. kwota[...] , zł. Jako podmiot tego rodzaju, powinna zatem w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania sądowego i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych (zob. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2002 r., sygn. akt I Acz 392/92, nieopubl.). W świetle powyższych rozważań, skarżąca nie może skutecznie domagać się zwolnienia od poniesienia pełnych kosztów sądowych, występujących w jej sprawie, w sytuacji, gdy podczas prowadzenia działalności gospodarczej, osiągała znaczne obroty - czego wyrazem była wartość przedmiotu sporu występująca w sprawie oraz wykazywane nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w znacznej wysokości, zmierzające do ewentualnego uzyskania zwrotu podatku od towarów i usług. W dobrze pojętym interesie jedynego członka zarządu Spółki powinno zatem leżeć zabezpieczenie możliwości obrony jej interesów przez sądami. Środki takie powinny być zebrane przez spółkę poprzez zarezerwowanie na ewentualne spory sądowe części osiąganych dochodów, natomiast konsekwencje niedochowania tego rodzaju staranności nie mogą obciążać budżetu sądu i budżetu państwa. Zauważyć zatem należy, że trudna sytuacja materialna Spółki, która w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu w kwocie ponad[...] zł, który został przewidziany przez ustawodawcę jako podstawowy wpis stały w sprawach podatkowych. Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, skarżąca reprezentowana przez członka zarządu będzie w stanie zdobyć taką kwotę, rozłożone w czasie postępowanie sądowe stwarzało bowiem możliwość zgromadzenia jakichkolwiek środków pieniężnych. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że na wcześniejszym etapie postępowania skarżąca, składając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych również twierdziła, że nie posiada środków pieniężnych, a jednak uiściła wpis od skargi w wysokości [...] zł. Mając na względzie powyższe, a także realizując postulat zapewnienia dostępu strony do Sądu, należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 §1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.