I SA/Sz 428/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Skarżący M.P. (27 lata), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do wniosku dołączył zaświadczenie z 31 maja 2012 r. z zakładu pracy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. W odpowiedzi na wezwanie przedłożył: - PIT-28 za 2011 rok z wykazanym przychodem z najmu w wysokości [...] zł, - PIT-36 o wysokości dochodu w 2011 r. z wykazanym dochodem [...], - PIT/B informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2011 z wykazanym przychodem w wysokości 0 zł, - wyciąg z rachunku bankowego za okres od 15 kwietnia do 10 czerwca 2012 r. - oświadczenie o tym, że właścicielem lokalu mieszkalnego w K., ul. [...] jest matka skarżącego, - oświadczenie o tym, nie skarżący nie osiąga dochodów z najmu ani z dzierżawy nieruchomości w R. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia majątkowego, o stanie rodzinnym, dochodach i wydatkach, oraz dodatkowych oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika, co następuje. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie ma na utrzymaniu innych osób. Skarżący podał, że do 18 lutego 2012 r. pracował w firmie U.w P., a od 29 marca 2012 r. podjął pracę w G. na okres próbny z najniższym wynagrodzeniem, które pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący podał we wniosku, że źródłem jego utrzymania jest tylko wynagrodzenie za pracę w wysokości brutto [...] zł, co potwierdza przedłożone zaświadczenie z 31 maja 2012 r. o średnim wynagrodzeniu "za ostatnie dwa miesiące". Natomiast z przedłożonego na wezwanie wyciągu bankowego wynika, że wynagrodzenie skarżącego od kwietnia b.r. wynosi netto [...] zł. Z przedłożonych dokumentów w odpowiedzi na wezwanie wynika nadto, że skarżący posiada dwa dodatkowe źródła dochodu w postaci wynajmu 88 metrowego mieszkania w P. oraz prowadzonej osobiście działalności gospodarczej "pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe". Z przedłożonej deklaracji PIT-28 wynika, że skarżący uzyskał w 2011 r. dochód z tytułu najmu w wysokości [...] zł średnio miesięcznie, oraz że zarejestrowana działalność gospodarcza "pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe" 2011 r. nie przyniosła żadnego dochodu ( przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, dochód/strata [...] zł). Skarżący nie podał aktualnej wysokości dochodów z tych dodatkowych źródeł utrzymania. Odnośnie do majątku skarżący oświadczył, że posiada: - spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w P. o powierzchni 88,13 m²w udziale do 50/100, - prawo wieczystego użytkowania nieruchomości nr [...] o powierzchni 227 m² wraz z domkami letniskowymi w R. w udziale 1/3, - dom letniskowy na działce o pow. 405 m² na gruncie dzierżawnym w udziale 1/3 Skarżący nie wykazał innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, czy też zgromadzonych oszczędności. Na rachunku bankowym, saldo środków na dzień 10 czerwca 2012 r. wynosiło -[...] zł. M.P. oświadczył, że na miesięczne koszty jego utrzymania składają się: wyżywienie [...] zł, dojazdy do pracy [...] zł, środki czystości [...] zł, ubrania [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata ( art. 245 § 2 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że złożony w tej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie, nie wykazał on bowiem, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący jest osoba młodą (27 lat), nie ma innych osób na utrzymaniu, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe mieszkając w mieszkaniu matki, nie ponosząc kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Skarżący posiada źródło utrzymania w postaci wynagrodzenia za pracę (w miesiącu kwietniu i maju otrzymał kwotę brutto [...] zł). Ponad wynagrodzenie ze stosunku pracy posiada dwa dodatkowe źródła utrzymania: najem mieszkania w P. oraz działalność gospodarcza. Poza tym, ponad mieszkanie w P., skarżący posiada opisany wyżej majątek w postaci udziału do nieruchomości w miejscowości wypoczynkowej R.(domki letniskowe). Wprawdzie z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący zadeklarował roczny dochód z najmu za 2011 r. w niewielkiej kwocie [...] zł, a z działalności gospodarczej nie zadeklarował żadnych przychodów i dochodów ( wartości [...] zł ), jednak brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek danych dotyczących aktualnych dochodów z tych źródeł, t.j. uzyskanych od początku 2012 roku. Przedłożone deklaracje (PIT-28 i PIT/B) dotyczące dochodów za 2011 r., nie mogą być podstawą do ustalenia aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że skarżący nie udokumentował należycie wysokości dochodów z wynajmu mieszkania w P., nie wyjaśnił czy i, ewentualnie w jakiej wysokości, otrzymuje aktualnie przychody z działalności gospodarczej. Dodać przy tym należy, że to dodatkowe źródło dochodu skarżący wykazał dopiero w odpowiedzi na wezwanie z 12 czerwca 2012 r. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia jasno swojej pełnej sytuacji finansowej, to nie ma podstaw do oceny zasadności złożonego wniosku, co skutkuje odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy. Dodatkowo wskazać należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, bądź nierozważne rozporządzanie nim, oceniane jest jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia postępowania sądowego. W takiej sytuacji strona powinna liczyć się z konsekwencjami swojego działania i z tym, że wpłynie to na ocenę jej zdolności do poniesienia kosztów sądowych. Jak wyżej wskazano to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania we wniosku przesłanek przyznania prawa pomocy, powinien także współdziałać przy wyjaśnianiu powstałych wątpliwości w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie tylko sam nie wykazał się chęcią ujawnienia wszystkich okoliczności dotyczącej swojej sytuacji, ale także nie wykonał w całości nałożonego na niego zobowiązania wezwaniem z dnia 12 czerwca 2012 r. co musi pociągnąć za sobą negatywną ocenę jego wniosku. Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.