I SA/Sz 429/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący P.P., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do wniosku dołączył kserokopię decyzji ZUS w sprawie renty rodzinnej, kopię decyzji z ZUS matki skarżącego – J.P., kopię faktur za energię (szt.4) wraz z dowodami wpłat (szt. 5), kopie rozliczenia ze Spółdzielnią Mieszkaniową wraz z dowodami wpłat. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest studentem II roku na Uniwersytecie w P., utrzymuje się z renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Otrzymywana renta pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb skarżącego. Dodatkowo skarżący wskazał na dochód z wynajmu jednego pokoju w mieszkaniu , którego jest współwłaścicielem. Wyjaśnił dalej, że jego matka, otrzymująca rentę w wysokości [...] zł brutto nie jest w stanie wspierać go finansowo. Podnosząc nadto, że brat stracił pracę i został zatrudniony na okres próbny z najniższym wynagrodzeniem, koszty utrzymania mieszkania ponosi sam skarżący. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Skarżący podał, że źródłem jego utrzymania jest renta rodzinna w wysokości [...] zł oraz dochód z wynajmu pokoju w wysokości [...] zł. Odnośnie do majątku oświadczył, że posiada: - spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w P. o powierzchni 88,13 m²w udziale do 50/100, - prawo wieczystego użytkowania nieruchomości nr [...] o powierzchni 227 m² wraz z domkami letniskowymi w R. w udziale 1/3, - dom letniskowy na działce o pow. 405 m². Skarżący nie wykazał innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, czy też zgromadzonych oszczędności. Nie wskazał też innych źródeł przychodu. Podniósł nadto, że na miesięczne koszty utrzymania składają się: opłaty do spółdzielni (ok. [...] zł), energia elektryczna [...] zł, wyżywienie ok. [...] zł, środki czystości [...] zł, ubrania [...] zł. Mając na uwadze powyższe, a szczególności wysokość ponoszonych kosztów związanych z opłatą czynszu za mieszkanie w P. (od stycznia 2012 r. [...] zł miesięcznie) i energii (średnia opłata za miesiąc [...] zł) na podstawie przedłożonych wyciągów bankowych oraz oświadczenie skarżacego o ponoszonych kosztach utrzymania w wysokości [...] zł, a także udokumentowaną wysokość renty rodzinnej ([...] zł) , referendarz sądowy uznał złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych strony i pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznanie podatkowe skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2011 roku, wyciągi z rachunków bankowych skarżącego za okres od 15 kwietnia do 10 czerwca b.r., oświadczenie o tytule prawnym do nieruchomości/ lokalu mieszkalnego w K. (ul. [...]) wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe (np. akty notarialne – umowy kupna – sprzedaży, umowa najmu, lub inne dokumenty); dodatkowe oświadczenie o tym, czy posiadane składniki majątkowe (pkt 7 wniosku ppf) stanowią dla skarżącego źródło przychodu, np. na podstawie stosunku, najmu, dzierżawy, itp., wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość otrzymywanych dochodów, w szczególności umowy najmu pokoju w mieszkaniu w P. ( o pow. 88,13 m²); zaświadczenie z Uniwersytetu w P. o tym, że skarżący jest studentem oraz czy pobiera stypendium. Ww. wezwanie doręczono skarżącemu 19 czerwca 2012 r. na wskazany adres w K., a wyznaczony wezwaniem 7 – dniowy termin upłynął bezskutecznie 26 czerwca 2012 r. (wtorek); skarżący we wskazanym terminie, ani dotychczas, nie nadesłał żadnych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata ( art. 245 § 2 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że złożony w tej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie, nie wykazał on bowiem, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W formularzu skarżący podał, że jest studentem, źródłem jego utrzymania jest renta rodzinna w wysokości [...] zł oraz dochód z wynajmu jednego pokoju w mieszkaniu w P. w wysokości [...] zł, a miesięczne wydatki na utrzymanie stanowią kwotę [...] zł ( koszty utrzymania tego mieszkania [...] zł, koszty utrzymania skarżącego [...] zł). Powyższe oświadczenia były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, dlatego został wezwany pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić i zaktualizować dotychczasowe dane. Skarżący nie wykonał nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania wezwania. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że skarżący nie udokumentował w szczególności wysokości dochodów z wynajmu mieszkania w P. (1 pokoju), nie wyjaśnił czy i, ewentualnie w jakiej wysokości, otrzymuje przychody z pozostałych składników swego majątku. Nie przedłożył też wyciągów z rachunków bankowych, które mogłyby pomóc ustalić jakie są możliwości płatnicze skarżącego. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia jasno swojej pełnej sytuacji finansowej, to nie ma podstaw do oceny zasadności złożonego wniosku, co skutkuje odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wskazać w tym miejscu należy, jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 niepubl., że celem podjęcia działań wynikających z art. 255 ustawy było możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 2 pkt 2 ustawy formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 ustawy jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawę prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.