I SA/Sz 432/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca 2008 r. do grudnia 2011 r. p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2) ustanowić doradcę podatkowego. J.Z., pismem z dnia 4 marca 2015 r. złożył skargę na powołaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca 2008 r. do grudnia 2011 r. W dniu 23 kwietnia 2014 r., skarżący, wykonując wezwanie Sądu, uiścił w wyznaczonym siedmiodniowym terminie wpis od skargi w kwocie [...] zł. Następnie w dniu 27 kwietnia 2015 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie dysponuje żadnych dochodem, jest bezrobotny i nie posiada prawa do zasiłku. Mieszka w domu należącym do syna K.Z. i pozostaje na jego utrzymaniu. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, jest jedynie współwłaścicielem (wraz z synem) auta [...], rok produkcji [...] r.; syn ponosi wydatki związane z utrzymaniem samochodu. Skarżący wskazał, że cierpi na chorobę [...] i stale musi przyjmować leki, których nie może sam sfinansować. Środki pieniężne, którymi dysponuje syn K.Z. w całości są przeznaczane na bieżące wydatki, w tym na opłaty mieszkaniowe: tj. czynsz, energię elektryczną, zakup żywności. Skarżący oświadczył także, że część wydatków, związanych z zakupem leków finansuje drugi syn B.Z., który ma własną rodzinę na utrzymaniu i mieszka poza K. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący wpisał dochody syna K. Z. z umowy zlecenia w wysokości [...] zł brutto. Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, dotyczących możliwości finansowych i stanu rodzinnego przedłożył: 1) oświadczenie o stanie cywilnym, że skarżący jest rozwiedziony; 2) oświadczenie, że skarżący nie posiada żadnych rachunków bankowych; 3) zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] r., stwierdzające, że J. Z. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 24 lipca 2007 r. i nie posiada prawa do zasiłku; 4) oświadczenia K. Z., że jest kawalerem oraz że nie posiada żadnych rachunków bankowych; 5) kopie umowy o pracę oraz aneksu do umowy zawartej przez K. Z. na okres od 16.06.2014 r. do 16.06.2015 r., za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie [...] zł brutto; 6) kopię decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2015, z której wynika, że K.Z. jest właścicielem budynku mieszkalnego o pow. [...] m kw. oraz gruntu o pow. [...] m kw. wraz z pokwitowaniem wpłaty tytułem tego podatku kwoty [...] zł; 7) kopie faktur VAT za energię elektryczną, za gaz, za wodę i ścieki; 8) zaświadczenie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 27.05.2015 r. zaświadczające, że K. Z. nie składał zeznania podatkowego za rok 2013 r., zaś w zeznaniu za rok 2014 zadeklarował przychód brutto w kwocie [...] zł, dochód brutto w kwocie [...] zł, podatek należny w kwocie [...] zł; 9) zaświadczenie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 25.05.2015 r. zaświadczające, że J. Z. nie składał zeznań podatkowych za rok 2013 i 2014. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. ` Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie doradcy podatkowego, o co się ubiega skarżący w niniejszej sprawie, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Instytucja prawa pomocy nie powinna bowiem prowadzić do przyznawania pomocy państwa dla osób, które nie czyniąc oszczędności we własnych wydatkach oczekują zrekompensowania kosztów postępowania. Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wykazał bowiem, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie dysponuje środkami pieniężnymi, pozwalającym na partycypowanie w dalszych kosztach sądowych niniejszego postępowania sądowego ani na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący jest rozwiedziony, pozostaje na utrzymaniu syna, którego dochody z wynagrodzenia za pracę są niewielkie, w granicach minimalnego wynagrodzenia krajowego. Ze względu na bezrobocie, brak oszczędności, majątku i sytuację rodzinną, skarżącego można zaliczyć do osób ubogich. Nadmienić także należy, że skarżący uiścił wpis od skargi, a zatem przyznane w niniejszym postępowaniu zwolnienie od kosztów będzie obejmowało dalsze koszty sądowe, które mogą wynosić w sumie [...] zł (opłata kancelaryjna za doręczenie wyroku z uzasadnieniem – [...] zł, wpis od skargi kasacyjnej – [...] zł, ewentualnie opłata w postępowaniu zażaleniowym – [...] zł). W ocenie referendarza sądowego, zapłata wskazanej kwoty oraz zapłata wynagrodzenia doradcy podatkowego, przekraczają możliwości finansowe skarżącego. Sporządzenie w imieniu skarżącego ewentualnej skargi kasacyjnej przez fachowego pełnomocnika może bowiem oscylować w granicach [...] zł. Taką wysokość sugerują przepisy ustalające minimalne wynagrodzenie doradcy podatkowego, gdy spór w sprawie dotyczy należności pieniężnej powyżej [...] zł do [...] zł (w niniejszej sprawie jest to kwota [...] zł). Zaoszczędzenie tej kwoty w krótkim czasie w sytuacji skarżącego nie jest możliwe. Reasumując, nie sposób w sytuacji majątkowej skarżącego nie dostrzec potrzeby zastosowania instytucji prawa pomocy, pomimo tego, że uiścił on już kwotę [...] zł tytułem wpisu sądowego. Skarżący nie uzyskuje dochodów, jest zarejestrowany jako bezrobotny, zaś wykazane dochody jego syna nie pozwalają nie tylko w pełni na pokrycie bieżących i koniecznych wydatków związanych z opłatami za media oraz zakupem żywności i leków dla dwóch osób w gospodarstwie domowym, to tym bardziej nie pozwolą uczestniczyć w kosztach finansowych prowadzonego postępowania. Z tych względów, uznając że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.