I SA/Sz 436/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2001 r. do grudnia 2003 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie [...] zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący M. P., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 500 zł od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jest schorowanym człowiekiem, który nie posiada środków do normalnej egzystencji. Utrzymuje się z renty w wysokości ok. 500 zł miesięcznie, a jego żona jest osobą bezrobotną i do września otrzymuje zasiłek w wysokości ok. 400 zł. Wnioskodawca nie ma środków pieniężnych na lekarstwa i opłaty. Wskazał również, że trudno jest mu uwierzyć, że bez pomocy prawnej jego skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej będzie skuteczna pomimo oczywistych faktów, że zaległości podatkowe powstały w wyniku tragicznych wydarzeń związanych z jego firmą. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe skarżący wymienił małżonkę – E. P. Skarżący w oświadczeniu majątkowym nie wykazał posiadania żadnego majątku nieruchomego, ruchomości, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) ani przedmiotów wartościowych, poza udziałami w spółce z o.o. na kwotę 45 tys. zł. (jak wynika z akt sprawy, skarżący jest prezesem tej spółki, ale nie pełni funkcji ze względu na stan zdrowia, udziały te są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, Spółka przynosi straty). Strona wskazała też, że zaciągnęła kredyt po ogłoszeniu upadłości na uzupełnienie kapitału spółki, który musi spłacić. W oświadczeniu o dochodach wnioskodawca wskazał dochody z tytułu renty w wysokości ok. 700 zł brutto oraz zasiłek żony w kwocie ok. 500 zł. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Wnioskodawca ubiega się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W stanie faktycznym sprawy nie można uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego dofinansowania wniesionej do Sądu przez skarżącego sprawy, a więc dotowania przez budżet państwa opłaty sądowej i pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Oceniając złożony przez M. P. wniosek, biorąc także pod uwagę dokumenty i oświadczenia znajdujące się w aktach postępowania podatkowego dotyczące przyznania ulgi w spłacie zaległości podatkowych, stwierdzić jednak należy, że skarżący obecnie nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Wpływ na taką ocenę miało to, że wnioskodawca w chwili obecnej prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się wraz z żoną z renty i zasiłku dla bezrobotnych (przyznanego małżonce do września 2008 r.) w kwocie 900 zł, nie posiada majątku (mieszka w trzypokojowym spółdzielczym lokatorskim mieszkaniu), a uzyskiwane dochody nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb związanych z utrzymaniem oraz leczeniem (w postępowaniu podatkowym strona wykazała, iż konieczne wydatki na utrzymanie to kwota ok. 800 zł). Brak jest natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie tj. dotyczącym ustanowienia zawodowego pełnomocnika do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, co nie będzie stanowić pozbawienia strony prawa do sądu. Skarżący bowiem prawidłowo sformułował skargę, w szczególności zawarł w niej wszystkie elementy wymagane w art. 46 § 1 oraz art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , a przede wszystkim określił, na czym – jego zdaniem – polega naruszenie prawa przez organy podatkowe w zaskarżonej decyzji. Świadczy to o umiejętności samodzielnej obrony swoich racji przed sądem, który – zgodnie z art. 134 § wspomnianej ustawy – nie jest związany granicami skargi. Wynika z tego, że sąd administracyjny pierwszej instancji, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) ma obowiązek z urzędu dokonać wszechstronnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, na postawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.