I SA/Sz 44/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych p o s t a n a w i a: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 24 kwietnia 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) J.G., w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2009 r. złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej, który uzupełnił w dniu 12 maja 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) składając urzędowy formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy, zakreślając w nim, że ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu swojego wniosku J.G. wskazał, że od 28 lutego 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje ze względu na zakaz wykonywania zawodu orzeczony na okres 3 lat, jest w wieku przedemerytalnym (ma ok. 60 lat). Z wniosku wynika ponadto, że gospodarstwo domowe wnioskodawca prowadzi wraz z małżonką – K.G., która jest osobą bezrobotną, nie ma żadnych środków do życia. Oboje utrzymują się z dochodów z prac dorywczych wykonywanych przez skarżącego w wysokości około [...] miesięcznie, bez pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie przeżyć. W oświadczeniu majątkowym wnioskodawca podał, że posiada jedynie mieszkanie o pow. 50 m kw., żadnego innego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papiery wartościowe, itp.) nie posiada. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Skarżący J.G. swoim wnioskiem objął w przedmiotowej sprawie zwolnienie od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej i ustanowienie adwokata, żądając tym samym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Uwzględniając to, że ze względu na przedmiot skargi (decyzja w sprawie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne) zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. skarżący jest zwolniony z mocy prawa z ponoszenia kosztów postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji jak i sądem drugiej instancji, ocenę zasadności wniosku w pozostałym zakresie tj. ustanowienia pomocy prawnej z urzędu oprzeć należało o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy składający wniosek wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymanie siebie i rodziny. Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanego wniosku o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie, skarżący wykazał bowiem, że nie jest możliwe poniesienie przez skarżącego samodzielnie kosztu wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Ze złożonego oświadczenia wynika, że dwuosobowa rodzina: skarżący i jego małżonka, utrzymuje się wyłącznie z prac dorywczych skarżącego w wysokości [...], strona nie posiada majątku poza mieszkaniem o pow. 50 m kw., ani oszczędności. W utrzymaniu (w przeżyciu) pomaga im rodzina. Przedstawiona w oświadczeniu sytuacja majątkowa skarżącego nie budzi wątpliwości, iż faktycznie skarżącego nie stać na opłacenie pełnomocnika, a odmowa ustanowienia takiego pełnomocnika z urzędu i opłacenie jego wynagrodzenia przez Skarb Państwa w sytuacji gdy skarżący zamierza złożyć skargę, przy której obowiązuje tzw. "przymus adwokacki", stanowiłaby odebranie zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu. Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności, uznano, iż skarżący wykazał, że na dzień wydania niniejszego postanowienia poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W związku z tym, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy, dlatego w tym zakresie również odmówiono przyznania prawa pomocy.