I SA/Sz 445/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2011 r. wniosku M i Z R o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia [..] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I (k. 2) ustalono wpis od skargi w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia wniosku wynika, że Skarżący, zamieszkali w N, prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką uczących się dzieci, ([...] letnią córką – aplikantka adwokacka i [...] letnim synem – student ). Źródłem utrzymania rodziny jest renta Skarżącego (netto miesięcznie ok. [...] zł,) oraz wynagrodzenie ze stosunku pracy Skarżącej (netto [...] zł ) oraz dochód "z wynajmu pokoi" w okresie letnim (l, s) w wysokości [...] zł rocznie (brak dokumentów potwierdzających powyższe). Skarżący oświadczyli, że cały dochód z wynajmu pokoi przeznaczali dotychczas na spłatę kredytu. Całe wynagrodzenie skarżącej przeznaczane jest na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. We wniosku skarżący wskazali na zły stan zdrowia skarżącego i konieczność ponoszenia wydatków na leczenie pokrywanych w całości z renty Skarżącego. Skarżący podali, że posiadają obciążoną kredytem ([...] zł) nieruchomość w M (obiekt letni) zabudowaną o powierzchni [...] oraz udział do ½ części nieruchomości) o powierzchni [..] położonej w O (gmina W). Skarżący oświadczyli, że w prowadzeniu gospodarstwa domowego pomagają mieszkający oddzielnie inni członkowie rodziny (mama i brat). Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżących oraz mając na uwadze złożone przez Skarżących oświadczenia w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 999/10, referendarz sądowy zobowiązała ich do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, tj.: - zeznania/zeznań podatkowych Skarżących o wysokości dochodów uzyskanych w 2010 roku, - dokumentów potwierdzających wysokość dochodów otrzymanych przez Skarżących w okresie od [...] do [...] z uwzględnieniem zaliczek na poczet organizowanych przez Skarżących wczasów w M ( n.p. zaświadczenie pracodawcy, przelew bankowy/odcinek renty, przekazy pocztowe/wyciągi bankowe) - dokumentów dotyczących posiadanych przez Skarżących nieruchomości (w tym wykazanego w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 999/11 mieszkania we W) oraz nieruchomości w N ( ul.[...] ) wskazujących na tytuł prawny, powierzchnię gruntu, powierzchnię budynków, oraz dodatkowego oświadczenia czy nieruchomości te są przedmiotem najmu, i, ewentualnie, jaka jest wysokość miesięcznych dochodów z tego tytułu, - wykazu posiadanych przez Skarżących rachunków bankowych (w tym wskazanego w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 999/11) za okres od 1 marca do 20 maja 2011 r. albo zaświadczenia o likwidacji rachunku bankowego, - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie przez Skarżących wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny, w terminie 10 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. W odpowiedzi na powyższe Pełnomocnik Skarżących złożyła wniosek o dopuszczenie dowodów z dokumentów i oświadczeń Skarżących złożonych w sprawie I SA/Sz 999/10 za pismem z 2 lutego 2011 r. i 5 kwietnia 2011 r. a także oświadczeń i zeznań podatkowych złożonych do sprawy I SA/Sz 419/11 ( w odpowiedzi na wezwanie z 23 maja 2011 r.). Wskazać należy, że ocena w/w dokumentów przedłożonych w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 999/10 oraz I SA/Sz 419/11 doprowadziła do wydania przez Sąd ( I SA/Sz 999/10) oraz referendarza sądowego ( I SA/Sz 419/11) postanowień odmawiających przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze wskazanych przez Pełnomocnika dokumentów wynika, a Skarżący zadeklarowali za 2010 r. dochód w kwocie [...] zł ( Z ) oraz [...] zł (M R), aktualne stałe dochody Skarżących kształtują się na poziomie ok. [...] zł ( renta Skarżącego ok. [...] netto, wynagrodzenie Skarżącej w wysokości ok. [...] zł ), Skarżący przedstawili dowody potwierdzające ponoszenie wydatków związanych z leczeniem (zakupy w aptece). Skarżący podali, że posiadają ponad wykazane we wniosku nieruchomości w M i O, dwupokojowe mieszkanie we W o powierzchni [...] (częściowo kredytowane), wykorzystywane przez dwoje uczących się we W dzieci Skarżących, a posiadane uprzednio mieszkanie w N sprzedali. Skarżący podali dane dotyczące wpływających regularnie od [...]do [...] . na rachunek bankowy wpłat tytułem zaliczek od osób korzystających z organizowanego przez skarżącą letniego wypoczynku nad morzem (wraz z wydrukami z rachunku bankowego k. 42-44 akt I SA/Sz 419/11). We wskazanym wyżej okresie Skarżący otrzymali kwotę [...] zł oraz zaznaczyli jednocześnie, że kwotę tę przeznaczą na opłatę za wieczyste użytkowanie gruntów ([...] zł z terminem do [...] r. – pismo Urzędu Miejskiego w D k. 33 akt I SA/Sz 419/11, podnosząc, że należności tej jeszcze nie uiścili (wezwanie Urzędu Miejskiego w D z [...] r. do zapłaty kwoty [...] zł k. 32 akt I SA/Sz 419/11). Skarżący mieszkają obecnie w użyczonym mieszkaniu i nie mogą przedstawić dowodów na ponoszone koszty utrzymania. Skarżący zamierzają osiedlić się w M ( I SA/Sz 999/10 k. 24 ), prowadzone inwestycje w nieruchomości opłacali środkami z kredytów. Jak wskazali, brak zdolności do ich spłaty skłoniła ich do sprzedaży mieszkania w N. W [...] r. uzyskali z tego tytułu kwotę[...] . Środki uzyskane z tego tytułu przeznaczyli w części na spłatę kredytu ([....] tys. zł), kwotę[...] . zł zainwestowano jako wkład własny w zakup mieszkania we W (akt notarialny z 27 stycznia 2011r. - k.30 i n. I SA/Sz 999/10.), natomiast kwotę[...] . zł przeznaczyli na podwyższenie kwalifikacji zawodowych córki (ok. [...] zł – koszty aplikacji adwokackiej) i edukację syna oraz utrzymanie niepracujących dzieci. W związku z zakupem kolejnego mieszkania, skarżąca zaciągnęła w dniu 24 stycznia 2011 r. kolejny kredyt na kwotę prawie[...] . zł. (I SA/Sz 999/10 k.31). Rozpoznając wniosek należało stwierdzić, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane w sytuacji, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04 dostępne w internetowej bazie orzeczeń orzeczenia.nsa.gov.pl), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia Skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Mając na uwadze wszystko powyższe, należy wskazać, że Skarżący nie wykazali, że znajdują się w sytuacji uprawniającej ich do otrzymania pomocy prawnej. Zaznaczyć należy, że stałe dochody Skarżących (renta i wynagrodzenie) są niewielkie, jednak sytuacja finansowa i majątkowa Skarżących, z uwzględnieniem dodatkowego źródła dochodu (zaliczki i należności za wczasy) jest dobra; z pewnością nie można ich zaliczyć do osób ubogich. Skarżący inwestują w nieruchomości, planują zamieszkać w nadmorskiej miejscowości M, tam też posiadają, na terenie swojego ośrodka wypoczynkowego o powierzchni[...] , mieszkanie o pow. [...] W swoich zasobach posiadają też (na terenie G W) nieruchomość gruntową w O o powierzchni [...] Pomimo korzystania z pomocy innych członków rodziny ( mama i brat), część wolnych środków ze sprzedaży mieszkania w N w kwocie [....] zł ([...]. zł –[...] tys. zł spłata kredytu) przeznaczyli w [...]r. na zakup kolejnej nieruchomości (dwupokojowe mieszkanie we W, wpłata[...] . zł tytułem wkładu własnego). Pozostałą kwotę, tj.[...] . zł, przeznaczyli na bieżące wydatki. Podkreślić należy, że Skarżąca nadal posiada zdolność kredytową, oboje wraz z mężem otrzymują dodatkowe dochody w związku z posiadaniem nieruchomości. Aktualnie, jak wynika z przedłożonego wyciągu, na rachunek bankowy będący w dyspozycji Skarżącej wpływają systematycznie wpłaty tytułem zaliczki na organizowany przez skarżącą letni wypoczynek w M. Od [...] do[...] . wpłynęła kwota [...] Nadto, należy przypuszczać, że w związku z rozpoczętym sezonem letnim, sytuacja finansowa Skarżących i możliwości płatnicze poprawiły się. Jak bowiem wynika z ilości osób wpłacających zaliczki (dane od [..] r.), zainteresowanie letnim wypoczynkiem w ośrodku wypoczynkowym M i Z R jest duże. W tym miejscu należy podkreślić, że Skarżący nie podali na urzędowym formularzu PPF pełnej informacji o stanie majątkowym i swoich możliwościach płatniczych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza, sporządzone w oparciu o dane wynikające z akt sprawy I SA/Sz 999/10, nie przedstawili dodatkowych dokumentów i oświadczeń, odsyłając do akt innych spraw zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w S. Dopiero z analizy wskazanych dokumentów, na skutek wezwania referendarza sądowego, wynika, że stan majątkowy i finansowy jest inny, niż opisany we wniosku o prawo pomocy w sprawie (dane dotyczące mieszkania we W i wysokości otrzymywanych systematycznie wpłat tytułem zaliczek na letni wypoczynek). Powyższe może poddawać pod wątpliwość prawdziwość oświadczeń Skarżących co do sytuacji finansowej i majątkowej, w jakiej się aktualnie znajdują. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że stan wykazanego majątku oraz wskazane przez Skarżących dodatkowe źródło dochodu, stan środków finansowych, jakie pozostają w dyspozycji Skarżących nie pozwala uznać, że znajdują się w sytuacji uprawniającej ich do skorzystania z prawa pomocy. Oceny tej nie może zmienić ciążący na Skarżących, związany z posiadanym majątkiem, obowiązek zapłaty opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżący uiścili w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 999/10 w dniu 12 maja 2011 r. wpis sądowy w kwocie [...] a zaznaczyć należy, że z akt sprawy nie wynika, iżby ich możliwości płatnicze uległy od tego czasu pogorszeniu. Wszystko powyższe pozwala stwierdzić, że Skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie 395 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy orzeczono, jak w sentencji.