I SA/Sz 446/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (teks jednolity z 2000 r., nr 98, poz. 1071, z późno zm.), oraz art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968, z późno zm.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec S.K. Z uzasadnienia powołanego na wstępie rozstrzygnięcia wynika, iż Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego, prowadzi egzekucję administracyjną należności pieniężnych do majątku S. K. zam. w S. przy. ul. [...] na podstawie wystawionego przez Urząd Celny w dniu [...] tytułu wykonawczego nr [...]. Obowiązek objęty wymienionym tytułem wykonawczym dotyczy cła za 1993 r. wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego nr [...],[...],[...],[...], utrzymanych w mocy decyzjami Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] o nr [...],[...],[...] i [...]. Następnie wyrokami z dnia 20 listopada 1997 r., Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie - na skutek wniesionej skargi uchylił ww. decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] i w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w dniu 25 maja 1999 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł wydał nowe decyzje [...],[...],[...],[...]utrzymujące w mocy decyzje wymierzające należności celne z dnia [...] Przedmiotowe decyzje zostały doręczone S.K. w dniu 23 lipca 1999 r. W dniu 17 września 1999 r. skierowano do zobowiązanego upomnienie nr [...]. W związku z brakiem wpłaty w dniu [...] wystawiono i skierowano do egzekucji w trybie administracyjnym tytuł wykonawczy nr [...]. Z uwagi na trudności związane z ustaleniem faktycznego miejsca pobytu zobowiązanego tytuł wykonawczy doręczono Stronie w dniu 21 maja 2001 r. Następnie w dniu 25 maja 2001r. organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, dokonując zajęcia: świadczenia rentowego S. K. S. K. pismem z dnia 24 listopada 2004 r. - skierowanym do ZUS w S. - zatytułowanym "zarzut na prowadzenie egzekucji" wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na przedawnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] na podstawie przepisu art. 83 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1998 r. nr 75, poz. 445 z późno zm.). W uzasadnieniu wniosku zobowiązany podał, iż wniesienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia należności celnej, stosownie do uregulowań art. 83 ust 4 pkt 2 Prawa celnego i ponowny jego bieg rozpoczął się po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w dniu 20 listopada 1997 r. wyroków w przedmiotowej sprawie, które uprawomocniły się z dniem ich wydania. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego prowadzący egzekucję przedmiotowej należności, po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] wydał na podstawie art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], stwierdzając brak przesłanek do umorzenia postępowania z uwagi na to, iż należności celne nie uległy przedawnieniu. Pismem z dnia 19 stycznia 2005 r. zobowiązany wniósł zażalenie na wyżej wymienione postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z [...], żądając jego uchylenia zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, powołując się na tryb postępowania przy rozpatrywaniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - uregulowany przepisem art. 34 ustawy egzekucyjnej. Podniósł, że postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane przedwcześnie, tj. bez uzyskania ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Wskazał również, że powołane w postanowieniu organu egzekucyjnego przepisy art. 59 nie uzasadniają rozstrzygnięcia, gdyż mogą mieć zastosowanie tylko w przypadku uznania zarzutów za uzasadnione i wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Skarżący podał, że złożył zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...], mimo iż nie zawierało ono pouczenia o środkach zaskarżenia. W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w związku z tym, że tytuł wykonawczy doręczono zobowiązanemu w dniu 21 maja 2001 r., to jego pismo z dnia 24 listopada 2004 r. zatytułowane "zarzut na prowadzenie egzekucji" nie mogło zostać rozpatrzone w trybie przepisów art. 33-35 ustawy egzekucyjnej, bowiem przewidziany ww. przepisami środek prawnej ochrony można wnosić we wstępnej fazie postępowania egzekucyjnego. Skoro jednak, podniesiona w piśmie okoliczność przedawnienia należności jest przesłanką wymienioną w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej - do umorzenia postępowania egzekucyjnego, to żądanie strony zasadnie zostało rozpoznane w trybie przepisów art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu zażalenia, iż organ egzekucyjny wydał postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego bez uzyskania ostatecznego postanowienia wierzyciela. Uznał bowiem, iż kwestia sposobu załatwienia zażalenia wniesionego na postanowienie wierzyciela nie leży w gestii tutejszego organu, ale Dyrektora Izby Celnej. Odnosząc się merytorycznie do kwestii przedawnienia należności celnych objętych tytułem wykonawczym nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 83 ust 3 Prawa celnego należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od, dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Z art. 83 ust. 4 pkt 2 wynika, że bieg przedawnienia przerywa: 1- wszczęcie egzekucji, 2- wszczęcie postępowania karnego lub postępowania przed sądem administracyjnym. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż bieg terminu przedawnienia został przerwany wszczęciem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie na podstawie skargi S. K. z dnia 1 sierpnia 1996 r. Przedmiotem sporu jest natomiast ustalenie daty, od której przedawnienie biegnie na nowo na następne trzy lata. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że zgodnie z powołaną wyżej regulacją art. 83 ust 4 Prawa Celnego okolicznością powodującą przerwanie biegu przedawnienia należności jest również wszczęcie egzekucji. Wskazano także, iż na podstawie obowiązujących w stanie prawnym sprawy przepisów (kpa) oraz orzecznictwa , jeżeli organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego był dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym - art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że wierzyciel wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym na tę należność skierował do właściwego organu egzekucyjnego - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w dniu 8 maja 2000 r. natomiast podjęcie faktycznych czynności egzekucyjnych do majątku zobowiązanego, poprzez doręczenie tytułu wykonawczego i zastosowanie środka egzekucyjnego miało miejsce dopiero w dniu [...], bowiem wynikało to z konieczności ustalenia faktycznego miejsca pobytu zobowiązanego. W związku z tym, iż egzekucja nie została zakończona do dnia dzisiejszego, termin przedawnienia należności nie biegnie na nowo. Skoro zatem należności celne nie uległy przedawnieniu, tym samym nie zachodzi przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dająca podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził także w przedmiotowej sprawie zaistnienia innych przesłanek z art. 59 § 1 uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. S. K. nie zgadzając się z dokonanymi przez organ egzekucyjny ustaleniami faktycznymi złożył skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zarzucając organowi egzekucyjnemu rażące naruszenie art. 83 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący w skardze podtrzymał argumentację dotyczącą przedawnienia dochodzonej należności analogiczną do zawartej we wniosku o umorzenie z dnia 24 listopada 2004 r. oraz w zażaleniu z dnia 19 stycznia 2005 r., iż przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło w dniu uprawomocnienia się wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. Jego zdaniem Dyrektor Izby Skarbowej nie zajął stanowiska w kwestii ustalenia dnia, od którego na nowo biegnie przedawnienie należności celnych, pomimo, iż organ stwierdził, że właśnie tej kwestii dotyczy spór z Dyrektorem Izby Celnej. Strona twierdzi, iż ustalenie tego dnia, może odbyć się jedynie zgodnie z art. 85 ust. 5 pkt 3 Prawa celnego. Skarżący nie zgadza się również ze wskazaną przez organ egzekucyjny w swoim rozstrzygnięciu datą wszczęcia egzekucji, ustaloną na dzień [...]. Podniósł, iż tytuł wykonawczy wprawdzie wpłynął do organu egzekucyjnego w tym dniu, ale był zwracany i kilkakrotnie przesyłany pomiędzy Pierwszym i Drugim Urzędem Skarbowym według właściwości miejscowej (pomimo tego, iż skarżący informował wierzyciela o miejscu pobytu), co spowodowało, iż ostatecznie został przyjęty do egzekucji dopiero w dniu 14 maja 2001 r., zatem po upływie 3 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się wyroków NSA. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Spór pomiędzy skarżącym a organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia daty ewentualnego przedawnienia prawa do dochodzenia należności celnych z 1993 r. i w związku z tym istnienia podstaw do umorzenia prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991 r., Nr 36, poz. 161, z późn. zm.). Kwestia przedawnienia w niniejszej sprawie podlegała ocenie na podstawie art. 83 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia z dnia 28.12.1989 r. Prawo celne (Dz.U. z 1998 r., Nr 75, poz. 445, ze zm.). Zgodnie z powyższymi przepisami należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna (ust. 3). Bieg przedawnienia, przerywa wszczęcie egzekucji, wszczęcie postępowania karnego lub postępowania przed sądem administracyjnym (ust. 4). Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od, między innymi, terminu uprawomocnienia się wyroku, lub postanowienia sądu administracyjnego (ust.5). Z akt sprawy wynika, iż decyzja ostateczna wymierzająca S. K. należności celne za 1993 r. została wydana w dniu [...] i z tą datą rozpoczął bieg 3 letni termin przedawnienia. Termin ten, po raz pierwszy uległ przerwaniu wniesieniem skargi do sądu administracyjnego w dniu [...], przerwa trwała do zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wydaniem prawomocnego wyroku z dnia 20 listopada 1997 r. Bezspornym zatem jest, iż z tą datą, zgodnie z wyżej omówionymi przepisami, nastąpiło wznowienie 3 letniego terminu przedawnienia. W dniu [...] tytuł wykonawczy nr [...] wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji trafił do organu egzekucyjnego, co w stanie prawnym sprawy (tj. w 2000 r.) oznaczało formalne wszczęcie egzekucji. Należy zatem zgodzić z organem egzekucyjnym, iż fakt podjęcia czynności egzekucyjnych dopiero w dniu [...] (zastosowanie środka egzekucyjnego, doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu), pozostaje bez znaczenia dla ustalenia przerwy w biegu przedawnienia. Z akt sprawy wynika, iż do czasu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, nie zaistniało także żadne inne zdarzenie, które w rozumieniu art. 83 ust. 5 Prawa celnego skutkowałoby rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia na nowo. Zasadnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że do przedawnienia należności celnych za 1993 rok nie doszło. Wobec powyższego, zarzut skargi dokonania w tej kwestii błędnych ustaleń faktycznych, i nie zajęcia stanowiska w kwestii ustalenia dnia, od którego na nowo biegnie przedawnienie należności celnych, jest bezpodstawny. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził naruszenia przez organy egzekucyjne art. 83 Prawa celnego, ani też, w konsekwencji, będącego podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia, przepisu art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia, organ zbadał też z urzędu, czy w niniejszej sprawie nie zachodzą inne przesłanki do umorzenia egzekucji, niezależnie od tego, że podstawę żądania zobowiązanego stanowiła przesłanka przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej). Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).