I SA/Sz 455/04
WyrokWSA w Szczecinie2005-05-25
Skład orzekający: Sędzia NSA K. S., Sędzia WSA M. K., Del. Sędzia WSA J. N.
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, odmawiając umorzenia zaległości podatkowej, prawidłowo ocenił, że nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności uzasadniające zastosowanie instytucji umorzenia, biorąc pod uwagę sytuację materialną podatników i fakt dysponowania przez nich środkami ze sprzedaży nieruchomości?Ratio decidendi
Organ podatkowy, odmawiając umorzenia zaległości podatkowej, nie przekroczył granic uznania administracyjnego ani swobodnej oceny dowodów. W ocenie sądu, podatnicy nie wykazali, aby do powstania zaległości miały wpływ zdarzenia losowe, a dysponowanie środkami ze sprzedaży nieruchomości, z których część powinna zostać zabezpieczona na poczet zobowiązania podatkowego, nie przemawia za umorzeniem ze względu na ważny interes strony lub interes publiczny.Stan faktyczny
Małżonkowie J. uzyskali przychód ze sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, który podlegał opodatkowaniu ryczałtem. Nie wydatkowali uzyskanej kwoty na cele ustawowo zwolnione od opodatkowania, w związku z czym powstała zaległość podatkowa. Po odmowie umorzenia przez organy podatkowe, strony wniosły skargę do sądu administracyjnego. Sąd uchylił poprzednie decyzje i nakazał ponowną ocenę sytuacji materialnej podatników. Po ponownym postępowaniu organy podatkowe ponownie odmówiły umorzenia, co zostało zaskarżone do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA K. S. Sędziowie: Sędzia WSA M. K. Del. Sędzia WSA J. N. [spr. ] Protokolant A.K. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...]r" sprawy ze skargi S. i W. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym za [...]r. oddala skargę
Małżonkowie S. i W. J. dnia [...] r; sprzedali spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ulicy R. uzyskując przychód w wysokości [...] zł , podlegający opodatkowaniu w formie ryczałtu w wysokości 10% przychodu., Korzystając / uprawnienia przewidzianego w art.28 ust,. 1 pkt.2 ustawy z dnia 26 lipca 991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U z 1993r , Nr 990, poz. 416 z późn.zm ),w dniu [...] r. złożyli oświadczenie, że uzyskaną ze sprzedaży kwotę przeznaczą w określonym czasie na remont i rozbudowę domu z przystosowaniem dla potrzeb niepełnosprawnego syna. Przychodu nie wydatkowali jednak na cele ustawowo zwolnione od opodatkowania zatem byli zobowiązani do zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego określonego decyzją Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r; w kwocie [...] zł, Wpłaty należnego zobowiązania nie dokonali. Zwrócili się natomiast do Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia [...] r. o umorzenie przedmiotowej należności podatkowej. Wniosek uzasadniony został trudną sytuacja finansową i materialną. Łączny miesięczny dochód rodzinny , na który składa się renta Pana W. J. i niepełnosprawnego syna oraz emerytura Pani S. J. wynosi łącznie ok [...] zł. Państwo J. wskazali , iż zamieszkują wraz z synem R. O. , będącym inwalidą I grupy, wymagającym stałej opieki (po urazie kręgosłupa szyjnego) w S. przy ul .S. Nie posiadają żadnego majątku trwałego, a przychód uzyskany ze sprzedaży przeznaczony został w części na remont - przystosowanie mieszkania pod wskazanym adresem dla potrzeb niepełnosprawnego syna, będącego jego właścicielem..
Pierwszy Urząd Skarbowy w S. nie znalazł w sprawie przesłanek uzasadniających zastosowanie wnioskowanej ulgi i decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej. Strony pismem z dnia [...] r.. odwołały się od odmownej decyzji do Izby Skarbowej w S. ,która po ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy , decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. W wyniku wniesionej przez Stronę skargi na decyzję ostateczną Izby , Naczelny Sad Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w S., wyrokiem z dnia [...] r. sygn.akt SA/Sz 2821/01 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. odmawiającą umorzenia zaległego podatku dochodowego w kwocie [...] zł od przychodu uzyskanego w [...] r. ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.. W uzasadnieniu wyroku Sąd polecił ponowną wnikliwą ocenę sytuacji materialnej podatników, z wykazaniem ponoszonych przez nich kosztów utrzymania, rozmiaru wydatków związanych z przystosowaniem domu do potrzeb niepełnosprawnego syna, partycypowania w kosztach zakupu leków i rehabilitacji syna.
Z akt sprawy wynika ,że w dniu [...] ., wskutek czynności egzekucyjnych podatnicy zapłacili zaległość wraz z odsetkami. Organ podatkowy I instancji wykonując zalecenie Sadu zawarte w powołanym wyroku przeprowadził ponownie postępowanie wyjaśniające okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy.
Organ podatkowy w postępowaniu dowodowym umożliwił podatnikom przedłożenie wszelkich dokumentów na okoliczność odzwierciedlenia sytuacji materialnej, majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej członków rodziny oraz mogących mieć wpływ na rodzaj dokonanego rozstrzygnięcia. Po analizie zebranych dowodów i ocenie wyjaśnień Stron, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. nie dopatrzył się w sprawie zasadności uwzględnienia wniosku i decyzją z dnia [...] r. nr I [...] odmówił ponownie umorzenia zaległości podatkowej w kwocie [...] zł w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu uzyskanego w [...] r" ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, Od decyzji tej Strony pismem z dnia [...] " odwołały się do Dyrektora Izby Skarbowej w S. Organ odwoławczy po ponownej ocenie sprawy -mając w szczególności na uwadze, iż źródłem opodatkowania jest przychód ze sprzedaży prawa do lokalu mieszkalnego , a więc dochód ( a w konsekwencji podatek) wykreowany przez podatników - nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] .. Nr [...] utrzymał w mocy odmowne rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji.. Organ uznał , iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności , które i uzasadniałyby zastosowanie wnioskowanej ulgi, będącej nadzwyczajną- na tle obowiązującego systemu podatkowego-instytucją podatkową realizowana w postępowaniu uznaniowym.. Strony nie wykazały, że do powstania zaległości podatkowej miały wpływ zdarzenia losowe , niezależne od Ich sposobu postępowania,. Dokonana ocena okoliczności sprawy ( w szczególności mając na uwadze fakt, ze Strony dysponowały środkami ze sprzedaży, z których część winny były zabezpieczyć na wykonanie zobowiązania podatkowego), nie wskazuje , by za umorzeniem przedmiotowej zaległości przemawiały przesłanki ważnego interesu stron lub ważny interes publiczny.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Skarżący zarzucili powyższej decyzji naruszenie przepisów:
□ prawa polskiego poprzez nieprzestrzeganie wyroku NSA O/Z
w S. z dnia [...] . sygn.akt SA/Sz 2821/01, co jest niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a art.72§ 1 i art. 77 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie zwrócenie nadpłaty wynikającej z pobrania podatku wraz z odsetkami na podstawie decyzji uchylonych wyżej wymienionym wyrokiem NSA O/Z w S.,
□ art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zinterpretowanie: ważnego interesu podatnika,
□ art.,122,180 § 1, 181,187 §1 Ordynacji podatkowej przez brak podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego zbadania stanu faktycznego w sprawie oraz nie przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełnym zakresie (nie formułując jednak zarzutów w przedmiocie oczekiwanego zakresu wyjaśnienia konkretnie wskazanych okoliczności w sprawie),
* art.7 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego ,
* art 121§ 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w duchu udowodnienia winy podatnikowi,
* art. 69 , 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez nieuwzględnienie przy podejmowaniu decyzji unormowań w nich zawartych,
□ Ordynacji podatkowej poprzez przekazanie wszelkich terminów z niej wynikających , a mianowicie wydanie decyzji przez Pierwszy Urząd Skarbowy w S. cztery miesiące po otrzymaniu wyroku z NSA , wskutek czego decyzja organu I i II instancji jest bezprawna.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art.. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r.. Ordynacja podatkowa /Dz..U Nr 137, poz, 926 ze zm../ w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy , na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Ocena , czy w danej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego , przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę
Dokonywana przez Sąd kontrola legalności -zgodności z prawem- decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny , czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów, czy ocena ta nie jest dowolna.
Ocenie Sądu podlega nie samo uznanie , lecz uzasadnienie stanowiska organu,,
Ważny interes podatnika to taka sytuacja , kiedy z powodu nadzwyczajnych okoliczności -przypadków losowych- podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych.
Sąd nie dopatrzył się , aby w niniejszej sprawie , organy podatkowe obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego oraz swobodnej oceny dowodów
W ocenie Sądu organy podatkowe przeprowadziły postępowanie zgodnie z ait,122 Ordynacji podatkowej - podejmując wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Dokonana przez organy podatkowe ocena zebranych w sprawie dowodów jest właściwa, spójna, a wyprowadzone z niej wnioski logiczne..
Należy wskazać , że zarzuty skarżących dotyczące nie przestrzegania przez organy podatkowe wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia[...] . sygn.akt SA/Sz 2821/01 są całkowicie błędne , ponieważ Sąd uchylając tym wyrokiem decyzje organów obu instancji spowodował, iż organy podatkowe ponownie zostały zobowiązane do rozpatrzenia wniosku skarżących o umorzenie zaległości z uwzględnieniem zaleceń zawartych w tym wyroku, Sąd nie polecił organom skarbowym , wobec twierdzeniom skarżących, aby dokonały one zwrotu pobranych kwot.
Organy podatkowe miały jedynie przeprowadzić ponownie postępowanie , dokonać wszechstronnej analizy stanu majątkowego skarżących. Ta ponowna analiza uwzględniała wskazania Sądu.
Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002r., -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153 ,
I poz,. 1270 ze zm/ orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło