I SA/Sz 455/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia N S A – Kazimiera Sobocińska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "H T" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności rat podatku od nieruchomości za [...] r. od stycznia do września oraz odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od nieruchomości za [...] rok p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy Skarżąca Spółka, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi w kwocie [...] ł, złożyła wniosek o zwolnienie od koszów sądowych, to jest wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że przedmiotem działalności jest zapewnienie krótkotrwałego zakwaterowania w ośrodkach wypoczynkowych, usługi związane z turystyką. Uzasadniając w/w wniosek podniesiono, że Spółka od kilku lat boryka się z trudnościami finansowymi; ostatni i poprzednie lata zamknęła stratą bilansową, a uzyskiwane dochody są niewystarczające do pokrycia niezbędnych kosztów działalności. Wyjaśniono dalej, że Spółka prowadzi działalność sezonową, uzależnioną od warunków pogodowych oraz że środki finansowe, które są na rachunkach bankowych Spółki w miesiącach letnich, nie pokrywają wydatków. Wskazano przy tym, że każdy nieprzewidziany wydatek jest zagrożeniem dla dalszego funkcjonowania firmy. Podano nadto we wniosku, że kapitał zakładowy Spółki stanowi wartość [...] zł, wartość środków trwałych to [...] zł, a, według bilansu za [...] rok, Spółka zakończyła ten rok stratą [...] zł. Spółka dysponowała na koniec [...] r., zgromadzonymi na rachunku bankowym, środkami pieniężnymi o wartości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S, sygn. akt I [...] odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie Spółka wniosła sprzeciw od tego postanowienia, podnosząc, iż Sąd nie wziął pod uwagę tego, że posiadanie środków finansowych na koncie nie jest adekwatne do faktycznej sytuacji finansowej Spółki. Zdaniem Spółki skoro jej zobowiązanie wobec gminy D wynosi [...] zł a na koncie posiada środki w wysokości [....] zł to oznacza to, iż Spółka nie ma wystarczających środków na zapłatę wymaganej kwoty. Wezwaniem z dnia [....] r. wezwano Spółkę do przedłożenia aktualnego stanu konta w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Mimo upływu zakreślonego terminu skarżąca nie wykonała zobowiązania do dnia dzisiejszego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy osób, które z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, a odmowa udzielenia im pomocy doprowadziłaby do zamknięcia przed nimi możliwości dochodzenia praw przed sądem. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 2 p.p.s.a. stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Art. 255 p.p.s.a. ustawy stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Spółka "[...] została wezwana w dniu [...] r. do przedłożenia aktualnego stanu konta, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Do dnia dzisiejszego dokumenty te nie zostały złożone w Sądzie. Nie sposób zatem ocenić rzeczywistą sytuację materialną skarżącej skoro brak jest dokumentów pozwalających na dokonanie takiej oceny. Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla płynności finansowej. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Wobec powyższego nie sposób także odnieść się o zarzutów Spółki, zawartych w sprzeciwie skoro Sąd nie miał możliwości przeanalizowania stanu posiadanego przez Nią rachunku bankowego wobec niewykonania wezwania Sądu. Z uwagi zatem na to, iż skarżący nie wykazał, zdaniem Sądu, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji