I SA/Sz 46/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. K.– T. i W. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł ([...]złotych) Skarżący małżonkowie F. K. – T. i W. T. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania (wpisu) bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Comiesięczne dochody nie pozwalają wyłożyć kwoty koniecznej do wniesienia wpisu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący wpisali, że we wspólnym gospodarstwie domowym z nimi pozostaje małoletnia córka W.. W oświadczeniu majątkowym skarżący wskazali, że nie posiadają nieruchomości, wartościowych ruchomości (o wartości powyżej [...] euro), zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Skarżący mieszkają w mieszkaniu będącym własnością Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Dochody skarżących to: - wynagrodzenie za pracę F. K. – T. w wysokości [...] zł brutto, z których potrąceniu komorniczemu podlega kwota [...] zł, do wypłaty pozostaje kwota [...] zł, a także dochody z działalności gospodarczej skarżącej w wysokości [...] zł miesięcznie, - emerytura W. T. w wysokości [...] zł brutto, po potrąceniu egzekucyjnym kwoty 2.184,60 zł wypłacana w kwocie [...] zł. Skarżący wskazali, że miesięczne dochody, które pozostają im do dyspozycji, po potrąceniach wynoszą [...] zł. Ponadto oświadczyli, że ciąży na nich zobowiązanie wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z tytułu nieopłaconego czynszu na kwotę ponad [...] tys. zł, które zgodnie z zawartą ugodą spłacane jest w miesięcznych ratach po [...] zł. Skarżący opłacają miesięczny czynsz najmu lokalu mieszkalnego w wysokości [...] zł. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wezwaniem z dnia [...] zobowiązano skarżących do nadesłania, w terminie 10 dni od doręczenia wezwania, dokumentów dotyczących sytuacji finansowej rodziny. Skarżący nadesłali: 1. wyciągi z posiadanych dwóch rachunków bankowych: 6 wyciągów z okresu od 29 października 2009 r. do 11 lutego 2010 r. z Banku Spółdzielczego w W. - związanego z działalnością gospodarczą skarżącej, którego saldo końcowe na dzień 11 lutego 2010 r. wynosiło [...] zł, rachunek ten podlega zajęciu komorniczemu oraz 3 wyciągi z konta osobistego w banku V. B. za miesiące listopad 2009 r., grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r., które są również wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej, saldo końcowe na dzień 31 stycznia 2010 r. na tym rachunku to kwota [...] zł. Skarżący dodatkowo oświadczyli, iż nie posiadają lokat oszczędnościowych. 2. dokumenty potwierdzające wysokość wydatków na utrzymanie rodziny w postaci: dwóch dowodów wpłat z tytułu czynszu za mieszkanie, trzech dowodów wpłat z tytułu ratalnej spłaty zadłużenia zaległego czynszu, dwie faktury za energię elektryczną. Ponadto załączono kserokopie umowy z WAM o spłacie ratalnej zaległego czynszu oraz dwie decyzje o wysokości miesięcznego czynszu za mieszkanie, a także rozliczenia dodatkowe za ogrzewanie, z wyjaśnieniem, że należność jest spłacana małymi ratami wraz z czynszem. 3. odpisy wspólnego rocznego zeznania małżonków za 2009 r. (PIT- 36) oraz informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2009 uzyskanego przez F. K. – T., w których skarżący zadeklarowali: przychód i dochód z emerytury w wysokości [...] zł, przychód ze stosunku pracy w wysokości [...] zł, koszty uzyskania tego przychodu w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł, przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, odliczenia od dochodu w wysokości [...] zł, nadpłatę w wysokości [...]zł. 4. zaświadczenie Starostwa Powiatowego w K. z dnia 1 marca 2010 r., o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia skarżącej brutto za ostanie 6 miesięcy wynoszącego [...] zł, średniego miesięcznego wynagrodzenia netto do wypłaty w kwocie [...] zł, a także o wysokości obciążenia wynagrodzenia skarżącej wynoszącego [...] zł z tytułu zajęcia komorniczego. 5. potwierdzenie pocztowe wypłaty emerytury W. T. w kwocie[...] zł za miesiąc luty 2010 r., a także odpis decyzji organu emerytalnego z 9 marca 2009 r. o waloryzacji świadczenia, z którego wynika kwota obciążenia komorniczego wynosząca [...] zł oraz kserokopia pisma organu emerytalnego do komornika sądowego z dnia 2 lutego 2010 r., z którego wynika, iż świadczenie emerytalne podlega zajęciu z tytułu alimentów, a na realizację oczekują w sumie 24 zajęcia niealimentacyjne. Ponadto przedłożono kserokopię planu podziału sumy [...] zł uzyskanej z egzekucji z emerytury sporządzony w dniu 7 stycznia 2009 r. Ponadto, w aktach spawy znajdują się trzy postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie XVII Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 12 stycznia 2005 r., 29 maja 2008 r. i 10 lipca 2008 r. o wpisie skarżących do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ww. ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej ustawy). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wykazanie okoliczności, uzasadniających przyznanie prawa pomocy, należy do obowiązku osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków pieniężnych ani także realnych możliwości zdobycia takich środków wobec braku zdolności zarobkowych i braku możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, spowodowanych takimi nadzwyczajnymi okolicznościami jak przykładowo podeszły wiek, zły stan zdrowia, wyjątkowo trudna sytuacja rodzinna, czy osobista. Koszty sądowe w rozpoznawanej sprawie prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego [...] złotych (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, wynoszącego 250 złotych (§ 3 w związku z § 2 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.) każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Na podstawie oświadczeń skarżących i nadesłanych dokumentów referendarz sądowy ustalił, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, na ich utrzymaniu pozostaje małoletnia córka. Na dochód gospodarstwa domowego skarżących składają się emerytura skarżącego w kwocie [...] zł brutto –[...] zł netto, wynagrodzenie za pracę skarżącej w kwocie [...] zł brutto –[...] zł netto. Skarżąca F. K. – T. uzyskuje także dochody z dwóch prowadzonych przez siebie działalności gospodarczych, których wysokość wykazała w kwocie [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu potrąceń wynosi zatem ok. [...] zł netto. Miesięczne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem mieszkania, tj. czynsz i opłaty za energię elektryczną wynoszą ok. [...] zł (ustalone na podstawie przedłożonych faktur i dowodów wpłat). W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Skarżący posiadają bowiem stałe dochody z wynagrodzenia za pracę, emerytury i dwóch działalności gospodarczych, nie można zatem stwierdzić obiektywnie, iż nie mają możliwości zdobycia i zaoszczędzenia choćby minimalnych środków pieniężnych na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Brak podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych nie uniemożliwia rozważenia zasadności przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowego ich zwolnienia. Skarżący nie posiadają majątku w postaci nieruchomości i wartościowych rzeczy ruchomych, mieszkają w zadłużonym lokalu służbowym, spłacają także inne zaległe zobowiązania (także w drodze egzekucji), w tym alimentacyjne. Wprawdzie fakt konieczności spłaty innych zobowiązań nie może stanowić samodzielnej przesłanki uzasadniającej skorzystanie z prawa pomocy, nie można bowiem traktować ich z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi. Jednakże w okolicznościach tej konkretnej sprawy, ze względu na rozmiar tych zaległości (skarżący znajdują się Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych), brak majątku, oszczędności, utrzymywanie małoletniego dziecka są podstawy, aby udzielić skarżącym nawet niewielkiej pomocy. Wobec powyższego referendarz sądowy stwierdził, iż skarżący będą w stanie zdobyć środki pieniężne w kwocie [...] zł, choćby z prowadzonej działalności gospodarczej i przeznaczyć je na koszty sądowe, a w pozostałym zakresie będą korzystać ze zwolnienia od kosztów sądowych, co w ocenie referendarza sądowego nie przyczyni się do powstania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego skarżących i ich córce. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.