I SA/Sz 464/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie po rozpatrzeniu zażalenia D. K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2013 r. nr [...] uznającego za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne wobec D. K. (zobowiązanej) na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...], obejmujących należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami. Odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia organu egzekucyjnego z dnia 25 września 2012 r. znak: [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego doręczono zobowiązanej w dniu 18 października 2013 r. Zobowiązana w piśmie z dnia 25 października 2013 r. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, powołując się na art. 33 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2012.1015 ze zm.) zwanej dalej: "u.p.e.a.". Wnosząc o umorzenie egzekucji administracyjnej, zarzuciła: 1) wszczęcie i prowadzenie egzekucji mimo nieistnienia obowiązku, co bezspornie wynika z wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt [...]; 2) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne określenie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny w okolicznościach, gdy Sąd Okręgowy wyrokiem stwierdził, że decyzja z dnia 15 listopada 2002 r., którą organ powołał jako podstawę zobowiązania, została skutecznie uchylona decyzją ZUS z dnia 29 października 2009 r. (znak: [...]); 3) prowadzenie egzekucji pomimo przedawnienia należności wskazanych w decyzji z dnia 15 listopada 2002 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., oddalił zarzuty dotyczące: nieistnienia obowiązku, przedawnienia obowiązku i niespełnienia wymogów określonych w art. 27 pkt 3 u.p.e.a. Zobowiązana wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 20 grudnia 2013 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie, żądając jego uchylenia w całości oraz umorzenie wszczętej i prowadzonej egzekucji administracyjnej. Zdaniem zobowiązanej, stanowisko organu jest niewłaściwe, a rozstrzygnięcie niezgodne z prawem. W uzasadnieniu podała, że wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r. o sygn. akt [...] Sąd Okręgowy potwierdził, że decyzja z dnia 15 listopada 2002 r. (nr [...]), na podstawie której organ wystawił tytuł wykonawczy, nie istnieje w obrocie prawnym, gdyż została uchylona przez ZUS decyzją z dnia 29 października 2009 r. (znak: [...]). Podniosła, że błędnie określono w tytułach wykonawczych treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku, a poprzez stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny organ ten naruszył prawo w zakresie wymogów, jakie stawia tytułowi wykonawczemu art. 27 pkt 3 u.p.e.a. Zdaniem zobowiązanej doszło do przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Na rozstrzygnięcie to zobowiązana złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wskazując, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 10 lutego 2014 r. nr [...] zostało doręczone stronie z pominięciem pełnomocnika. Skarżonemu postanowieniu zarzuciła ponadto: 1) naruszenie art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skoro w sprawie formalnie nie występuje konieczność uzyskania stanowiska wierzyciela będącego organem egzekucyjnym, to również stanowisko wierzyciela nie podlega weryfikacji, co w konsekwencji pozbawiło skarżącą możliwości obrony przed bezprawnym działaniem wierzyciela i kontroli merytorycznej wierzyciela w zakresie istnienia lub nieistnienia zobowiązania po stronie skarżącej, 2) naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. wskutek uznania za prawidłowe wszczęcie i prowadzenie egzekucji mimo nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wobec powyższego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Stosownie do postanowień art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Pouczenie o tym uprawnieniu zawiera tytuł wykonawczy. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Jednakże, mając na uwadze treść uchwały NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. I FPS 4/06, wskazać należy, że w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot, rozstrzyganie w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. jest bezprzedmiotowe. Skoro w rozpatrywanej sprawie wierzycielem egzekwowanych należności jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, oznacza to, że nie wystąpiła potrzeba uzyskiwania odrębnego stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem zarzutów przez organ egzekucyjny na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z art. 23 § 1 i § 2 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej w stosunku do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprawuje on jedynie nadzór nad egzekucją administracyjną prowadzoną w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem w zakresie merytorycznej oceny zgłoszonych zarzutów, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., tj. istnienia i wymagalności egzekwowanego obowiązku oraz jego przedawnienia, Dyrektor Izby Skarbowej jest związany stanowiskiem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, występującego w sprawie w charakterze wierzyciela i jednocześnie organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska Dyrektora Oddziału ZUS. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. W tym przypadku organ odwoławczy nie posiada uprawnień do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Natomiast wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi ZUS, jako wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.), nie pozbawia sądu możliwości dokonania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej. W ocenie sądu nieuzasadniony jest zarzut pozbawienia skarżącej możliwości podnoszenia zarzutów co do zasadności stanowiska organu egzekucyjnego I instancji będącego wierzycielem w kwestii istnienia egzekwowanego obowiązku. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, w ocenie sądu słusznie Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, związany stanowiskiem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyrażonym w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2012 r. nr [...], uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony. Dyrektor Oddziału ZUS uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, wskazał, że decyzją z dnia 15 listopada 2002 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał D. D. (aktualnie K.) do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres 2000-2002 w wysokości [...] zł oraz odsetek naliczonych od 26 lutego 2000 r. w kwocie [...] zł. Następnie decyzją z dnia 29 października 2009 r. znak: [...] organ zobowiązał S. D. (syna) do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za ten sam okres i uchylił wcześniejszą swoją decyzję z dnia 15 listopada 2002 r. Kolejną zaś decyzją z dnia 27 listopada 2009 r. znak: [...] ZUS uchylił w całości decyzję z dnia 29 października 2009 r. Po rozpoznaniu odwołania D. K. od decyzji z dnia 27 listopada 2009 r., Sąd Okręgowy w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych prawomocnym wyrokiem z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt [...], zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż decyzja z dnia 29 października 2009 r. nie podlega uchyleniu w zakresie w jakim uchyla decyzję z dnia 15 listopada 2002 r. Zatem, prawidłowo organ uznał, że decyzja z dnia 15 listopada 2002 r., stanowiąca podstawę wystawienia tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...], nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a należność nią objęta istnieje, jest wymagalna i nie została przedawniona. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego doręczenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, które zostało doręczone D. K., co wynika z załączonego do akt administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru. Wskazać należy, że skierowanie korespondencji na adres zobowiązanej było wynikiem błędnego podania adresata przesyłki, pomimo, iż na druku "potwierdzenia odbioru" właściwie wskazano reprezentującą skarżącą – radcę prawnego M. M. Wprawdzie doręczenie orzeczenia z pominięciem pełnomocnika oznacza naruszenie przepisów art. 40 § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. jednakże, mając na uwadze to, że skarga do sądu została wniesiona przez pełnomocnika w terminie, zatem za nieuzasadnione należałoby uznać przerzucanie negatywnych konsekwencji naruszenia przepisów w zakresie doręczania pism na skarżącą. Ponadto nie było też zasadne doręczenie pełnomocnikowi kopii postanowienia, potwierdzonej za zgodność z oryginałem, oraz nakazanie ponowienia złożenia skargi do sądu, za pośrednictwem organu. Takie bowiem działanie naruszałoby słuszny interes skarżącej do rozpoznania sprawy i byłoby wyrazem nadmiernego formalizmu ze strony organu administracyjnego. Nadto stanowiłoby naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.