I SA/Sz 468/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-08-14
Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Kazimierz Maczewski, Anna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy H. L. jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako posiadacz samoistny lokalu powstałego w wyniku zabudowy podcienia budynku, który znajduje się na gruncie stanowiącym własność gminy, a jeśli tak, to czy jego posiadanie jest posiadaniem bez tytułu prawnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe nie wyjaśniły należycie kwestii przedmiotu opodatkowania i podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku. Nie wykazały w przekonujący sposób, że H. L. jest posiadaczem gruntu gminy bez tytułu prawnego i posiadaczem samoistnym przedmiotowego lokalu. Wobec złożoności stanu faktycznego i prawnego, dla oceny prawidłowości ustalenia zobowiązania niezbędne jest sporządzenie szkiców i fotografii obrazujących lokal, jego umiejscowienie w budynku oraz zajętą powierzchnię gruntu. Należy również wyjaśnić, czy właściciele mieszkań uiszczają podatek od udziału we własności gruntu, co mogłoby wykluczyć pobieranie podatku od gruntu od H. L.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 rok dla H. L. Organ pierwszej instancji ustalił zobowiązanie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało je w mocy. H. L. zarzucił organom nieuwzględnienie innych osób korzystających z gruntu oraz błędne ustalenie jego statusu jako posiadacza gruntu bez tytułu prawnego i posiadacza samoistnego lokalu. Skarżący twierdził, że jest posiadaczem zależnym od wspólnoty mieszkaniowej, która jest samoistnym posiadaczem nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz H. L. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz H. L. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 13 marca 2013 r. nr[...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: "O.p." - oraz art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613) – dalej: "u.p.o.l." - po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania H. L. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 7 listopada 2012 r. nr [...], ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...] zł – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 2 stycznia 2012 r. organ podatkowy I instancji ustalił H. L. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 14.05.2012 r. Nr [...] uchyliło decyzję organu l instancji w całości i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy nakazał wyjaśnienie, kto jest właścicielem nieruchomości położonej w S. przy al. W. [...] oraz tytułu prawnego H. L. do lokalu powstałego w wyniku zabudowy podcienia w budynku.
W toku postępowania podatkowego organ l instancji ustalił, że zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 stanowi własność Gminy Miasto S.. Ten stan rzeczy potwierdził zarówno Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta S. pismem z 22 czerwca 2012 r. jak i Zarząd Budynków i Lokali Komunalnych w S. w piśmie z 10 lipca 2012 r. Ponadto ww. jednostki organizacyjne potwierdziły, że właścicielem nakładów poniesionych na zabudowę podcienia budynku przy al. W. [...] w wyniku której powstał lokal handlowy, jest H. L., który jako inwestor otrzymał decyzję nr [...] z dnia 26 maja 2010 r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z zabudową podcienia w parterze budynku mieszkalno-usługowego z przeznaczeniem na lokal handlowy przy al. W. [...] w S., a następnie decyzję z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie zabudowy podcienia.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że z pisma Z. Z. N. Z. W. Sp. z o.o. z 29 maja 2012 r. wynika, że właścicielem budynku przy al. W. [...] jest W. M. N. przy al. W. [...] a w wyniku zabudowy podcienia powstał lokal na działce nr [...] obręb [...] w S., której właścicielem jest Gmina Miasto S.. Zarządca ww. W. stwierdził również, że H. L. wykorzystał jedynie konstrukcję podcienia za zgodą W. i nie jest możliwe włączenie przedmiotowego lokalu do budynku przy al. W. [...] i zmiana wysokości udziałów, ponieważ W. nie jest właścicielem gruntu znajdującego się pod podcieniem klatki nr [...] . Umowa zawarta pomiędzy W. M. a H. L. dotyczyła dzierżawy konstrukcji podcienia, a nie gruntów i lokalu powstałego w wyniku zabudowy podcienia.
Ww. decyzją z dnia 7 listopada 2012 r. Prezydent Miasta S.
ustalił H. L. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...] zł za nieruchomość położoną w S. przy al. W. [...] . Do podstawy opodatkowania przyjęto budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m2 oraz grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m2. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił, że wymiaru podatku dokonano na podstawie złożonej informacji w sprawie podatku od nieruchomości oraz danych z ewidencji gruntów.
W odwołaniu od tej decyzji H. L. zarzucił organowi podatkowemu nieuwzględnienie innych osób korzystających z gruntu zabudowanego budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym XI kondygnacyjnym oraz niedostrzeżenie przepisów regulujących kwestie kwalifikacji gruntu zabudowanego budynkiem mieszkalnym. Ponadto wyjaśnił, że nie jest możliwa dzierżawa gruntu w sytuacji, gdy grunt jest zabudowany a posiadacz budynku udostępnia jedynie istniejący budynek.
Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że podatnikami podatku od nieruchomości są - zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. - m.in. osoby fizyczne, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części stanowiących własność S. P. lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej zwłaścicielem, A. W. R. S. P. lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości lub jest bez tytułu prawnego. W myśl art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest m.in. ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca (posiadacz zależny).
W ocenie organu odwoławczego H. L. jest posiadaczem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w S. przy al. W. [...] , której właścicielem jest Miasto S. (vide: zapis w ewidencji gruntów i budynków). Miasto S. nie zawarło z H. L. umowy dzierżawy wskazanej wyżej nieruchomości . W informacji w sprawie podatku od nieruchomości z dnia 31 października 2011 r. Podatnik wykazał, że użytkuje powierzchnię [..] m2 działki oraz [...] m2 powierzchni użytkowej budynku na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że umowa zawarta pomiędzy ww. W. Mieszkaniową a H. L. dotyczyła dzierżawy konstrukcji podcienia, a nie gruntów i lokalu powstałego w wyniku zabudowy podcienia. Zatem H. L. jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako posiadacz bez tytułu prawnego działki gruntu nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Gminy Miasto S., oraz jako posiadacz samoistny lokalu handlowego powstałego z zabudowy podcienia budynku mieszkalno-usługowego przy al. W. [...]
Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego H. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zarzucił tej decyzji:
l. błędne ustalenie przedmiotu i podmiotu opodatkowania podatkiem od ww. nieruchomości gruntowej z naruszeniem:
1) art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.p.o.l. przez błędne przyjęcie, że Skarżący jest posiadaczem gruntu bez tytułu prawnego, pomijając fakt istniejącego posiadacza samoistnego nieruchomości zabudowanej i tym samym obejścia obowiązkowego ustalenia podatnika w trybie art. 3 ust. 3 u.p.o.l.,
2) art. 7a u.p.o.l. przez niewykorzystanie danych z posiadanych ewidencji o płatnikach podatku od nieruchomości położonej przy al. W. [...] (np. lokale nr, [...] inne zachodzące na działkę [...] aktualnie [...] ),
3) art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 Prawo geodezyjne (Dz. U. z 2010 r.
Nr 193, poz. 1287),
4) § 65 oraz § 68 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) - nie wykorzystano danych z zasobu Ewidencji Gruntów i Budynków, szczególnie związanych z klasyfikacją gruntu; lokal o funkcji innej jak mieszkalna nie wprowadza z automatu zmiany kwalifikacji użytkowej gruntu na którym znajduje się lokal. Istotą dla takiej zmiany może być jedynie udział w powierzchni zabudowy większy niż powierzchnia lokali innych,
5) artykułów: 120, 121, 122, 123, 187 i 272 O.p. przez niewypełnienie obligatoryjnego obowiązku udziału i przedstawienia pełnej rzetelnej informacji stronie postępowania, nieuwzględnienie przepisów art. 336 i art. 337 Kodeksu cywilnego; nie wykorzystano też i nie wyjaśniono sytuacji przyjmowania podatku od nieruchomości położonej przy al. W. [...] od innych podatników, nie wyjaśniono rozbieżności pomiędzy posiadaniem nieruchomości a samoistnym posiadaczem nieruchomości, która jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Uzasadniając takie zarzuty Skarżący podniósł, że w wyniku wezwania przez organ podatkowego I instancji z 25 października 2011 r. w sprawie złożenia informacji podatkowej związanej z nieruchomością położoną przy al. W. [...] w S., przekazał organowi kopię umowy dzierżawy/najmu części istniejącego budynku, jaką zawarł ze W. M. ww. budynku, zgodę Zarządu Dróg gm. Miasto S. wymaganą zgodnie z art. 38 ustawy o drogach publicznych na okoliczność przebudowy budynku usytuowanego częściowo w działce drogowej, a także podał informacje uzupełniające, tj. powierzchnię zajmowanej działki i powierzchnię wybudowanego lokalu.
Przekazanie takich danych zmierzało do ustalenia przedmiotu i podmiotu opodatkowania. Skarżący wskazał na następujące fakty:
- nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym jedenastokondygnacyjnym,
- adres al. W. [...] jest to część budynku usytuowanego na działce nr [...] oraz działce nr [...] z obr. [...] ,
- powierzchnia działki zabudowanej budynkiem jedenastokondygnacyjnym wynosi [...] m2 - co jest wskazane w decyzji podziałowej oraz ewidencji gruntów i budynków,
- działka nr [...] zaklasyfikowana została do symbolu "B", co oznacza tereny mieszkaniowe,
- lokale w budynku są w znacznej części sprzedane a w szczególności lokale klatki o numerze [...] zachodzące częściowo na działkę nr [...] (aktualnie nr [...] ),
- właściciele tych lokali są płatnikami podatku od posiadanej nieruchomości.
Zdaniem Skarżącego, organ podatkowy bez rozpoznania faktycznego stanu, stara się potwierdzić domniemanie, że jest on posiadaczem działki o powierzchni [...] m2, ponadto z funkcją inną niż mieszkalna. Analogiczna sytuacja jest po stronie jej faktycznego posiadacza, który wydzierżawił część budynku na potrzeby inwestycji Skarżącego. W. A. M. - właściciel budynku położonego przy al. W. [...] - sprzedawała lokale w przekonaniu, że całość budynku usytuowana jest w granicach działki nr [...] z obr.[...] . Wspólnota mieszkaniowa, która powstała w trybie przepisów ustawy o własności lokali, kontynuowała władanie całym budynkiem jak właściciel, wykonując wszystkie obowiązki związane z utrzymaniem i podnoszeniem jego walorów estetycznych i ekonomicznych (ocieplenie budynku) oraz prowadzeniem obowiązków wynikających z prawa budowlanego.
Skarżący podkreślił, że W. M. zarządzająca budynkiem jak właściciel, utwierdzona takim faktem przez akty sprzedaży/kupna lokali, spełnia kryteria samoistnego posiadacza (art. 336 K.c.). Fakt ten potwierdza ujawnienie odmiennego prawa do budynku usytuowanego na działce nr [...] w ewidencji gruntów – wypis z ewidencji został dołączony do skargi - gdzie figuruje wpis,
że część budynku o symbolu "[...] " jest z jednostki rejestrowej [...] , która obejmuje działkę nr [...] Zdaniem Skarżącego, oddanie mu części ww. budynku w posiadanie zależne nie skutkuje utratą tytułu posiadacza samoistnego - zgodnie z art. 337 K.c. Sytuacja prawną Skarżącego, w rozumieniu przepisów K.c., określa się jako posiadacz zależny od W. M. Umowa dzierżawy/najmu, jaką Skarżący zawarł ze W. obejmuje istniejącą konstrukcję budynku, strop piwniczny, strop I piętra oraz elementy pionowe (w jednym z nich znajduje się infrastruktura techniczna ciągniona z piwnic do górnych poziomów). Wybudowany przez Skarżącego lokal stanowi wypełnienie parterowej części istniejącego budynku.
Ponadto Skarżący zauważył, że Miasto S. nigdy nie przejęło części przedmiotowego budynku. W. M. była inicjatorem dokonania korekty granic działki nr [...] z zamiarem dokonania zamiany gruntów, a – jak wynika z korespondencji zawartej w aktach sprawy - Gmina podjęła czynności zbycia działki nr [...] na zasadach ogólnych (sprawa nadal w toku).
Skarżący zwrócił też uwagę, że w ramach realizacji ww. wniosku W. M. powstał dokument "Zestawienie kart informacyjnych", w którym zawarto bardzo rozbieżne informacje dotyczące stanu faktycznego działki nr[...] . Ponadto stwierdził, że przedmiotowy budynek wybudowano w latach 1968-1970, co jest istotne dla ustalenia czasokresu posiadania budynku oraz dla ewentualnego uwiarygodnienia m.in. faktu, że lokal Skarżącego został wybudowany na istniejących piwnicach i jako samodzielny obiekt, odrębny od budynku, nie może funkcjonować. Nie jest więc "pawilonem wsuwanym i wysuwanym z budynku".
Dowodem na prowadzenie przebudowy poprzez kontynuację i zachowanie ciągłości murów zewnętrznych istniejącego budynku na potrzeby wypełnienia wolnej przestrzeni budynku jest dokumentacja projektowa Skarżącego, zatwierdzona pozwoleniem na budowę (decyzja nr [...] z 26.05.2010 r.). Organ podatkowy ma dostęp do wszystkich dokumentów niezbędnych dla opisanych faktów.
W ocenie Skarżącego, najbardziej zastanawiający jest fakt braku wyjaśnienia przez organ podatkowy sytuacji samoistnego posiadacza nieruchomości zabudowanej budynkiem jedenastokondygnacyjnym - mając dostęp do ewidencji gruntów i budynków w części graficznej jak również i opisowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Po dokonanej kontroli legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, bowiem decyzja ta narusza prawo.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95,
poz. 613) – dalej: u.p.o.l. - opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m.in. grunty (pkt 1) i budynki lub ich części (pkt 2), przy czym, w myśl art. 4 ust. 1, podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l.: "Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, A. W. R. S. P.(2) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.".
W myśl ust. 3 tego artykułu, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.
Zgodnie natomiast z ust. 4 i 5 art. 3 u.p.o.l.: "4. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5.
5. Jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku.".
Odnosząc taki stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zasadnie Skarżący zarzucił w skardze, iż organy podatkowe nie wyjaśniły należycie kwestii przedmiotu opodatkowania i podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku (podatnika). Oznacza to zarazem, że organy podatkowe nie wykazały w przekonujący sposób, że Skarżący jest posiadaczem gruntu Miasta S. bez tytułu prawnego i posiadaczem samoistnym przedmiotowego lokalu, a tym samym, ze jest podatnikiem podatku od nieruchomości od tych przedmiotów opodatkowania.
Wobec złożoności stanu faktycznego i prawnego sprawy dla oceny prawidłowości ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości niezbędne jest – zdaniem Sądu – sporządzenie szkiców i fotografii, obrazujących przedmiotowy lokal, jego umiejscowienie w budynku oraz wykazujących zajętą przez Skarżącego powierzchnię gruntu, wykraczającą poza powierzchnię lokalu (wraz z numerami działek).
Niezależnie od tego nie zostały wyjaśnione podniesione w skardze okoliczności, mające wpływ na ustalenie podatnika. W załączonym do skargi wypisie z rejestru wskazano, że na działce [...] znajduje się część budynku z jednostki rejestrowej [...] . W wypisie zawarto również klauzulę, wpisaną na podstawie § 86 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), że przedstawione "dane nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu oraz obowiązujących standardów technicznych". Na marginesie należy tu zauważyć,
że w myśl ust. 2 tego paragrafu: "Modyfikacja danych ewidencyjnych mająca na celu doprowadzenie tych danych do zgodności z wymaganiami rozporządzenia i obowiązującymi standardami technicznymi może nastąpić na wniosek i koszt zainteresowanych.". Niewątpliwie jednym z zainteresowanych w okolicznościach przedmiotowej sprawy powinno być Miasto S., właśnie m.in. do prawidłowego ustalenia zobowiązań w podatku od nieruchomości.
Powyższe nieprawidłowości w ewidencji dodatkowo nakazują więc wnikliwe wyjaśnienie spornych kwestii, w szczególności dotyczących kwestii posiadania przedmiotu opodatkowania, co równocześnie pozwoli na prawidłowe wskazanie podmiotu obowiązanego do zapłaty podatku.
Niesporne jest w sprawie, że działka gruntu [...] stanowi własność Miasta S., oraz to, iż Miasto nie zawarło umowy na korzystanie z tego gruntu przez Skarżącego. W okolicznościach sprawy nie przesądza to jednak, że Skarżący stał się podatnikiem (na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l.). Istotne jest bowiem to, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym (art. 3 ust. 3 u.p.o.l.).
Skoro na przedmiotowej działce (i na działce/działkach sąsiednich?) w latach 1968-1970 wybudowano jedenastokondygnacyjny budynek mieszkalny (budynki mieszkalne?) i w ewidencji gruntów oznaczona jest ona symbolem [...] (co w myśl § 68 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia oznacza grunty zabudowane i zurbanizowane – "tereny mieszkaniowe"), to zasadne jest domniemanie, że grunt pod tym budynkiem znajduje się w posiadaniu samoistnym właściciela (współwłaścicieli) budynku (niezależnie od ewentualnego nabycia prawa własności na podstawie zasiedzenia). Trudno bowiem wyobrazić sobie "dalej idące" objęcie w posiadanie cudzego gruntu ("faktyczne władanie gruntem jak właściciel" – art. 336 K.c.), niż ww. jego zabudowa budynkiem jedenastokondygnacyjnym, a w zaskarżonej decyzji nie wskazano także, iż Miasto S. (właściciel gruntu) wykonuje wobec tego gruntu jakiekolwiek uprawnienia właścicielskie.
Zasadnie w skardze podniesiono też, że kwestię tę można również wyjaśnić przy uwzględnieniu ewidencji podatkowej nieruchomości, prowadzonej przez organ podatkowy na podstawie art. 7a u.p.o.l. Jeżeli istotnie właściciele mieszkań położonych nad przedmiotowym lokalem uiszczają także podatek od udziału we własności gruntu (art. 3 ust. 5 u.p.o.l.), to niezasadne byłoby pobieranie (ponownie) podatku od gruntu także od Skarżącego. W takiej sytuacji należałoby wyjaśnić, na jakiej podstawie prawnej (jako posiadacze samoistni, czy posiadacze wskazani w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. – skoro grunt stanowi własność Miasta S.) stali się oni podatnikami w tym zakresie.
Celowe jest również wyjaśnienie, czy pod przedmiotowym podcieniem znajdują się piwnice - co dodatkowo potwierdzałoby objęcie gruntu w posiadanie samoistne przez właścicieli budynku – i czy od tych piwnic uiszczany jest podatek od nieruchomości (w tym od gruntu pod piwnicami).
Wątpliwości budzi ponadto stwierdzenie organu odwoławczego, że Skarżący jest posiadaczem samoistnym przedmiotowego lokalu. Zauważyć należy,
że w uzasadnieniu ww. decyzji z dnia 14 maja 2012 r. organ odwoławczy uchylając decyzję organu l instancji z dnia 2 stycznia 2012 r. prawidłowo zauważył, że H. L. był dzierżawcą przedmiotowego podcienia na mocy umowy ze wspólnotą mieszkaniową, a zatem był on posiadaczem zależnym tego podcienia. W ocenie Sądu, dodatkowe ustalenia dokonane w ponownym postępowaniu podatkowym nie uzasadniają stanowczego stwierdzenia zawartego w zaskarżonej decyzji, że H. L. jest posiadaczem samoistnym powstałego lokalu. Zasadnie bowiem w decyzji z 14 maja 2012 r. organ odwoławczy wskazywał na potrzebę wyjaśnienia, czy lokal ten – zgodnie z art. 47 § K.c. – nie stał się częścią ww. budynku mieszkalnego (na co wskazywało domniemanie), "a w takim wypadku lokal ten stał się własnością właściciela budynku".
Organ podatkowy ustalał natomiast, kto jest "właścicielem nakładów" na wybudowanie tego lokalu – co zresztą nie było kwestią sporną i fakt ten nie ma istotnego znaczenia przy ustalaniu podatku od nieruchomości. Istotne jest nadal, czy lokal ten nie stał się częścią składową budynku – jak należy domniemywać – co wywołuje wskazane wyżej prawne (a także podatkowe) konsekwencje.
Dla wyjaśnienia relacji pomiędzy właścicielem budynku a H. L. niezbędne jest też dokonanie ponownej analizy ww. umowy dzierżawy, w której wskazano m.in., że W. M. przekazała w dzierżawę "część podcienia budynku (...) o powierzchni [...] m2" - nie sposób przy tym przyjmować, że chodzi np. o powierzchnię stropu nad podcieniem, lub tylko o dzierżawę filarów i instalacji – zwłaszcza z uwagi na cel handlowy wydzierżawienia tej powierzchni. Uznać należy, że powyższy zapis dotyczy powierzchni posadzki (stropu nad piwnicą?) podcienia, a więc elementów budynku stanowiących własność (posiadanie samoistne?) właścicieli budynku mieszkalnego. Uzasadnione jest więc domniemanie, że W. w imieniu właścicieli (samoistnych posiadaczy?) wydzierżawiła tę powierzchnię H. L., który stał się jej posiadaczem zależnym i opłaca z tego tytułu czynsz wydzierżawiającemu, a tym samym nie stał się posiadaczem samoistnym tej powierzchni – po jej zabudowie ścianami zewnętrznymi.
Mając na względzie powyższe uznać należało, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b i ust. 3 u.p.o.l.) oraz przepisów postępowania (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl tych przepisów, w toku postępowania podatkowego organy podatkowe obowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, obowiązane są więc zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W przedmiotowym postępowaniu podatkowym wymogi te nie zostały należycie spełnione i dlatego w ponownym rozpoznaniu sprawy podatkowej niezbędne jest podjęcie dodatkowych czynności wyjaśniających wskazanych powyżej, w celu ustalenia – przy uwzględnieniu ww. przepisów K.c. i przepisów u.p.o.l. - czy Skarżący (mimo złożenia stosownej informacji) stał się podatnikiem podatku od nieruchomości od przedmiotowego lokalu, powstałego w wyniku dokonanej przez niego zabudowy podcienia w ww. budynku mieszkalnym.
Uwzględniając zatem skargę z ww. powodów Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy, a o zwrocie kosztów postępowania - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tejże ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło