I SA/Sz 471/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...]. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego od wpisu od skargi. P. W., w skardze wniesionej na wyżej wskazaną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazał, że posiadany majątek w postaci praw majątkowych nie jest płynny, wskutek działań osób trzecich jest zagrożony oraz stanowi przedmiot sporów sądowych. Wobec skarżącego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego W. S. (sygn. akt komorniczych KM 2179/13), które pozwoliło jedynie na częściowe wyegzekwowanie z wierzytelności i z rachunku bankowego, następujących kwot: [...], [...], [...], [...], [...]. Wskazano, że zgodnie z pismem komornika z dnia [...] dalsza egzekucja jest bezskuteczna z ruchomości, nieruchomości, rachunków bankowych i wierzytelności. Skarżący wskazał także, że środki pieniężne, którymi dysponował w przeszłości (oszczędności) przeznaczył na bieżące życie oraz opłaty sądowe w innych sprawach, dochodząc ochrony swoich praw. Obecnie skarżący nie posiada oszczędności, z których byłby w stanie ponieść kwotę wpisu od niniejszej skargi. Wskazał również, że w sprawach bieżących korzysta z pomocy rodziny, w szczególności matki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem – J. B. (ur. [...]) oraz córką – L. W. (ur. [...]). W oświadczeniu majątkowym odnośnie do nieruchomości, oszczędności, wartościowych przedmiotów wpisał "brak". Wskazał natomiast, że posiada [...] akcje w spółce E. SA o wartości [...], [...] udziałów P. Sp. z o.o. o wartości [...], a także wierzytelność z tytułu odszkodowania w kwocie [...] (VII GC 450/14) oraz z tytułu zapłaty dywidendy w kwocie [...] (VIII GC 170/16), co do których toczą się spory sądowe. Odnośnie do stanu majątkowego osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe wpisał, że są to osoby małoletnie bez źródeł dochodu. W rubryce formularza, dotyczącej dochodów skarżący wpisał wynagrodzenie z tytułu umowy za pracę z firmą S. w wysokości [...], zaś w części dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków wpisał alimenty na syna w kwocie [...]. Wykonując wezwanie z dnia [...] do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń w zakresie sytuacji finansowej i rodzinnej, skarżący przedłożył: 1) kopię zeznania podatkowego za [...], w którym wykazał przychody ze stosunku pracy w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód w kwocie [...]; 2) kopię zeznania podatkowego za [...] w którym wykazał przychody ze stosunku pracy w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód w kwocie [...]; 3) oświadczenie skarżącego z dnia [...], że nie posiada żadnych innych deklaracji podatkowych za [...] i [...] poza PIT – 37, nie były one sporządzane; 4) wezwanie Sądu Okręgowego w S. z dnia [...], w sprawie VIII GC 319/16 do złożenia oświadczenia w związku ze złożonym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych 5) odpowiedź skarżącego na ww. wezwanie, z którego wynika, że: skarżący nie pozostaje w związku małżeńskim; matka dzieci nie prowadzi ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego; skarżący mieszka w Ś., zajmując lokal mieszkalny na podstawie umowy użyczenia, wydatki mieszkaniowe pokrywa właściciel, skarżący sam płaci ok. [...]; świadczenia alimentacyjne skarżący opłaca z wynagrodzenia za pracę, nie posiada zaległości z tego tytułu, w tym zakresie pomaga skarżącemu babcia dzieci – matka skarżącego; skarżący posiada rachunek bankowy w [...] SA, na którym to rachunku w okresie od [...] do [...] saldo operacji wynosiło [...]; 6) zaświadczenie pracodawcy S. z dnia [...] o wysokości średniego miesięcznego dochodu netto za ostatnie trzy miesiące, z którego wynika, że jest on zatrudniony na czas nieokreślony, na [...] etatu, na stanowisku specjalista do spraw nieruchomości, wynagrodzenie w okresie od [...] do [...] wyniosło [...] (średnia netto [...]), wynagrodzenie nie jest obciążone; 7) dokumenty potwierdzające opłacenie alimentów za okres ostatnich sześciu miesięcy; 8) postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie XIII Wydziału Gospodarczego KRS o wpisaniu osoby P. W. do rejestru dłużników niewypłacalnych; 9) odpis z rejestru dłużników niewypłacalnych KRS z dnia [...]; 10) pismo Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w S. W. S. z dnia [...] o bezskuteczności egzekucji z ruchomości, nieruchomości, rachunków bankowych i wierzytelności. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369, ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący w niniejszym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ubiega się o zwolnienie od wpisu od skargi, ustalonego w kwocie [...], a więc o prawo pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia [...], sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia [...], sygn. akt I FZ 29/12 ). Analiza złożonych w niniejszej sprawie oświadczeń oraz złożonych dokumentów, dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej doprowadziła do wniosku, że skarżący zasługuje na to aby w niniejszym postępowaniu sądowym udzielić jemu pomocy prawnej we wnioskowanym zakresie w celu zapewnienia prawa do sądu. Uzyskiwane przez skarżącego dochody z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] wystarczają przede wszystkim na zabezpieczenie utrzymania dzieci (opłacenie alimentów w kwocie [...]) i zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący wskazał, że w zakresie utrzymania jak i opłacania alimentów korzysta z pomocy finansowej członków rodziny, w szczególności matki. Wykazane środki pieniężne, jakimi dysponuje w miesiącu faktycznie nie dają możliwości poczynienia oszczędności, na pokrycie wpisu od skargi w kwocie [...]. Wykazany stan majątku wnioskodawcy, który stanowią jedynie sporne roszczenia, nie pozwala z kolei na jego upłynnienie. Za wiarygodne uznano także oświadczenia skarżącego, że nie posiada oszczędności. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego za wcześniejszy okres wynika brak środków na tym rachunku i dokonywanie jedynie opłat za prowadzenie konta. O złej sytuacji finansowej skarżącego świadczy także fakt, że skarżący został wpisany przez sąd gospodarczy do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.