I SA/Sz 476/21
WyrokWSA w Szczecinie2021-09-15
Skład orzekający: Anna Sokołowska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błędny wpis kodu PKD jako przeważającej działalności gospodarczej w rejestrze REGON, który nie uprawnia do zwolnienia ze składek ZUS, może zostać skorygowany poprzez przedstawienie dowodów na faktycznie prowadzoną działalność, która kwalifikuje się do zwolnienia, nawet jeśli nie była ona wpisana jako przeważająca?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpis w rejestrze REGON dotyczący przeważającej działalności gospodarczej ma charakter domniemania prawnego, które może zostać wzruszone. Strona skarżąca może przedstawić dowody przeciwko formalnemu wpisowi, aby wykazać, że faktycznie prowadziła działalność kwalifikującą się do zwolnienia ze składek ZUS, nawet jeśli wpis w rejestrze był błędny lub nie odzwierciedlał rzeczywistego stanu rzeczy. Organ administracji publicznej nie może poprzestać na formalnym wpisie, lecz powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z opłacenia składek ZUS za luty 2021 r., powołując się na prowadzenie działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 86.10.Z (działalność szpitali). Organ ZUS odmówił zwolnienia, wskazując, że według rejestru REGON przeważającą działalnością spółki na dzień 30 listopada 2020 r. był kod PKD 86.21.Z (praktyka lekarska ogólna), który nie uprawniał do ulgi. Spółka zarzuciła organowi błędną wykładnię przepisów, wskazując na omyłkę w rejestrze REGON i przedstawiając dowody na faktyczne prowadzenie działalności szpitalnej.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi "[...] K." Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za luty 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na rzecz skarżącej "[...] K." Spółka Akcyjna z siedzibą w K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz.256 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., zwanej dalej "ustawą antykryzysową"), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowił utrzymać w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], odmawiającą [...] K. S.A. ("wnioskodawca", "strona skarżąca") prawa do zwolnienia z opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za luty 2021 r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ przywołał obowiązujące przepisy prawa i wskazał, że rodzaj prowadzonej przez skarżącego przeważającej działalności gospodarczej na dzień 30 listopada 2020 r. oznaczony był według PKD kodem 86.21.Z. (praktyka lekarska ogólna), który to kod nie jest wymieniony w przepisie § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia, jako uprawniający do zwolnienia z opłaty składek za ww. okres.
Skarżący złożył skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego - § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., p. 371, zwanym dalej "rozporządzeniem Covid-19") w zw. z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021, poz. 735, t.j. - dalej: k.p.a.) poprzez dokonanie błędnej i zawężającej wykładni przepisu § 10 ust.5 rozporządzenia COVID-19 w całości na niekorzyść strony skarżącej poprzez przyjęcie, że omyłkowo wpisany kod przeważającej działalności gospodarczej w rejestrze REGON według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. określony jako PKD 2007 86.21.Z (praktyka lekarska ogólna), zamiast prawidłowego kodu faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej PKD 2007 86.10.Z (działalność szpitali), nie uprawnia wnioskodawcy do uzyskania pomocy przewidzianej rozporządzeniu COVID-19, jak również pominięcie okoliczności, że wszystkie jednostki lokalne strony na dzień 30 listopada 2020 r. posiadały wpisany w rejestrze REGON kod przeważającej działalności gospodarczej określony PKD 2007 86.10.Z. uprawniający do ubiegania się o zwolnienie ze składek ZUS,
2) przepisów prawa materialnego - § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Covid- 19 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej i zawężającej wykładni przepisu § 10 ust. 5 rozporządzenia COVID-19 w całości na niekorzyść skarżącej w sytuacji, gdy z treści tego przepisu nie wynika, aby ustalenie przeważającej działalności gospodarczej ograniczało się jedynie do prostego stwierdzenia, że zgodnie z rejestrem REGON kod PKD przeważającej działalności strony wnioskującej o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, de facto błędnie wpisanej w rejestrze REGON nie uprawnia do zwolnienia jej z opłacania składek, szczególnie biorąc pod uwagę, że skarżąca prowadzi również działalności oznaczoną według PKD numerem 86.10.Z, która daje jej uprawnienie do zwolnienia z opłacania składek.
Nadto, zdaniem skarżącej, wydana decyzja pozostaje w sprzeczności z ratio legis rozporządzenia COVID-19,
3) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę okoliczności istniejących w niniejszej sprawie, jak również poprzez dokonanie uproszczonej oceny zebranego materiału dowodowego, z pominięciem wskazywanych przez skarżącą okoliczności wskazujących na prowadzenie, według stanu faktycznego na dzień 30 listopada 2020 r., jako przeważającej działalności gospodarczej działalności oznaczonej kodem PKD 2007 86.10.Z (działalność szpitali) czego konsekwencją było wydanie przez organ zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe wniesiono:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia,
2) zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Organ podkreślił, że okoliczność dokonanej zmiany w Krajowym Rejestrze Sądowym i rejestrze REGON kodu przeważającej działalności gospodarczej według PKD na kod 86.10.Z. (działalność szpitali), na podstawie podjętej uchwały Zarządu Spółki z dnia 26 listopada 2020 r. z uwagi na oczywistą omyłkę pisarską skutkującą nieprawidłowym wpisem przedmiotu przeważającej działalności w KRS, pozostaje bez wpływu na prawidłowość wydanej zaskarżonej decyzji, gdyż na dzień 30 listopada 2020 r. rodzaj przeważającej prowadzonej przez skarżącego działalności według danych zawartych zarówno w KRS jak i rejestrze REGON, oznaczony był wg PKD kodem 86.21.Z. Stan ten uległ zmianie dopiero z dniem 10 grudnia 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej, w skrócie: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS, którą organ odmówił stronie skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za luty 2021 r.
W ocenie organu, w przypadku skarżącej kod PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w ww. okresie.
Skarżąca wskazała, że w jej ocenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji przez ZUS doszło do naruszenia § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Covid-19 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej i zawężającej wykładni przepisu art. § 10 ust. 5 rozporządzenia Covid-19 w całości na niekorzyść strony w sytuacji, gdy z treści przepisu nie wynika, aby ustalenie przeważającej działalności gospodarczej ograniczało się jedynie do prostego stwierdzenia, iż zgodnie z rejestrem REGON kod PKD przeważającej działalności wnioskodawczyni według stanu na 30 listopada 2020 r. nie uprawnia do zwolnienia jej z opłacania składek ZUS w okoliczności, gdy strona skutecznie przeprowadziła dowód przeciwko wpisanemu PKD w rejestrach. Korzystając z innych środków dowodowych Spółka wykazała, faktycznie jej przeważająca działalność gospodarcza dotyczy prowadzenia szpitali i sanatoriów - kod PKD 2007 86.10.Z.
Ponadto, w ocenie skarżącej, istotnym jest, że zgodnie z wpisem w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r. strona prowadziła również działalność gospodarczą oznaczoną według PKD 2007 numerem 86.10.Z (chociaż niewpisaną, wskutek omyłki, jako działalność przeważającą), która dawała skarżącej uprawnienie do zwolnienia jej z opłacania składek. Ponadto jednostki lokalne strony (tj. sanatoria i szpitale uzdrowiskowe) na dzień 30 września 2020 r. w rejestrze REGON miały wpisany, jako kod PKD działalności przeważającej, poprawny kod, tj. PKD 2007 86.10.Z, który wskazuje na rodzaj faktycznie wykonywanej działalności gospodarczej w zakresie przeważającym przez Spółkę jako podmiot prowadzący ww. szpitale i sanatoria.
Nadto, zdaniem skarżącej, wydana decyzja pozostaje w sprzeczności z ratio legis ustawy COVID-19.
Mając na uwadze tak zarysowany spór przypomnieć należy, że zgodnie z przepisem § 10 ust .2 ww. rozporządzenia - zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
W ust. 3 § 10 ww. rozporządzenia postanowiono, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.
W sprawie zatem kluczowe jest, na gruncie zaistniałego sporu, wyjaśnienie pojęcia "przeważającej działalności" na gruncie przywołanych regulacji, a następnie dokonanie prawidłowej wykładni tej regulacji.
Klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r., Nr 251 poz. 1885 ze zm., dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie wydane jest na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 443, ze zm., dalej: "u.o.s.p."). W ww. akcie odnośnie przeważającej działalności, w załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji pkt 7, wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3).
W ustawie o statystyce publicznej, ustawodawca, w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4, wskazał, że wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.
W samej ustawie o statystyce nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej", ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze.
Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm., dalej: rozporządzenie o metodologii).
Przepis § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że Wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Następnie, § 9 ust. 2 pkt 1 stanowi, że Rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, których celem jest osiągnięcie zysku, zakładów działalności gospodarczej, stowarzyszeń organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów
- na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
W świetle przywołanych przepisów - jedynym możliwym sposobem odkodowania pojęcia "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot musi obowiązkowo podać rejestrując firmę.
A zatem, należy stwierdzić, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Na gruncie ww. uregulowania, dla wyjaśnienia sprawy, konieczne jest zwrócenie uwagi, że z brzmienia § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż prawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w § 10 ust. 2 rozporządzenia prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w 10 ust. 1 rozporządzenia). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i stosowanie w sprawie przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone bowiem na zasadach określonych w przepisach k.p.a., a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w ust. 2 ww. przepisu, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organ bezrefleksyjnie stwierdził, że na dzień 30 listopada 2020 r. wskazany we wniosku kod PKD 86.10.Z jako rodzaj przeważającej działalności nie został potwierdzony, a ponadto kod wynikający z rejestru REGON, tj. 86.21.Z nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek.
Organ nie przeprowadził przy tym właściwego, zupełnego i obiektywnego postępowania, naruszając tym samym ogólne zasady postępowania administracyjnego. Nie wyjaśnił bowiem wszystkich okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim pominął podnoszone przez stronę okoliczności, że zgodnie z wpisem w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r. strona prowadziła również działalność gospodarczą oznaczoną według PKD 2007 numerem 86.10.Z (chociaż niewpisaną, wskutek omyłki, jako działalność przeważającą), która dawała skarżącej uprawnienie do zwolnienia jej z opłacania składek. Ponadto jednostki lokalne strony (tj. sanatoria i szpitale uzdrowiskowe) na dzień 30 września 2020 r. w rejestrze REGON miały wpisany, jako kod PKD działalności przeważającej, poprawny kod, tj. PKD 2007 86.10.Z, który wskazuje na rodzaj faktycznie wykonywanej działalności gospodarczej w zakresie przeważającym przez Spółkę jako podmiot prowadzący ww. szpitale i sanatoria.
Okoliczności te mogą niewątpliwie implikować wątpliwości interpretacyjne związane ze stosowanie przepisów odnoszących się do udzielania wsparcia przedsiębiorcom dotkniętym skutkami pandemii COVID-19, niemniej zdaniem Sądu istnieją uzasadnione przyczyny, aby wątpliwości te tłumaczyć na korzyść strony skarżącej. Trzeba bowiem zauważyć, że danych zamieszczane w rejestrze REGON nie można utożsamiać z przeważającą działalnością gospodarczą, do której z kolei odnosi się § 10 ust. 1 rozporządzenia.
Organ powinien był więc zweryfikować tę istotną dla sprawy kwestię także uwzględniając podnoszone przez stronę okoliczności.
Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżąca, zgodnie z wnioskiem prowadzi, jako przeważającą, działalność gospodarczą uprawniająca do otrzymania ulgi.
Podkreślić jeszcze raz trzeba, mając na uwadze powyższe rozważania, że pomoc, o jakiej mowa w przepisach ustawy COVID-19 oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r., nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważających. Nie można przy tym przyznawać jej z pominięciem podmiotów, które na skutek uwarunkowań prawnych wynikających m.in. z przepisów dotyczących statystyki publicznej, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły, ale działalność ta bez ich winy nie była odpowiednio wysoko klasyfikowana w rejestrze REGON. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze REGON nie spełniałoby bowiem konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Nie można też tracić z pola widzenia tego, że przepisy ustawy mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie stanowi zaś realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, co do którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 2 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi o istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym.
Z podanych wyżej względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą i wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS, zgodnie z warunkami zwolnienia ze składek, ustali rzeczywisty rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności, mający dla niej charakter przeważający, na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych. Następnie zaś, w przypadku stwierdzenia, że przeważająca działalność, prowadzona przez skarżącą, uprawnia ją do uzyskania zwolnienia, odniesie się wnioskowanej ulgi.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] marca 2021 r.
Rozstrzygając sprawę ponownie organ zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w kwocie [...]zł, na którą to kwotę składa się opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocniczka strony będącego radcą prawnym w wysokości [...] zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło