I SA/Sz 483/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. – K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia III i IV raty podatku rolnego za 2008 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca A. C-K., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] zł, od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, a także z okoliczności wynikających z akt spawy wynika, co następuje. Skarżąca A.C-K. prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z mężem i małoletnią córką. Rodzina zajmuje wynajmowane mieszkanie o pow. [...] m kw. W oświadczeniu o majątku strona podała, że posiada nieruchomość rolną – grunt o pow [...] ha, las (nieużytki) o pow [...] ha, w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego dzierżawi też grunt o pow. [...] ha oraz las o pow. [...] ha (nieużytki) od Agencji Nieruchomości Rolnej. Wskazała również, iż posiada przedmioty wartościowe o wartości powyżej [...] euro, tj. maszyny i urządzenia rolnicze: 3 ciągniki, kombajn zbożowy, pług, agregat uprawowo-zbożowy (wskazując, iż są zajęte przez banki pod kredyty), samochód osobowy (nie podając jego marki, ani roku produkcji). Natomiast skarżąca nie wykazała zasobów pieniężnych – oszczędności, papierów wartościowych. Skarżąca podała, że poniosła straty z powodu suszy w 2008 r. wycenione na kwotę [...] zł. W rubryce formularza dotyczącej dochodów strona podała, iż wraz z mężem z działalności rolniczej, a także z tytułu dopłat unijnych uzyskuje miesięcznie dochód brutto w kwocie [...] zł, a ze sprzedaży płodów rolnych [...] zł. Skarżąca przedstawiła wykaz obciążeń i najważniejszych ponoszonych kosztów związanych z działalnością w postaci: - kredytu inwestycyjnego w wysokości [...] zł, - kredytu klęskowego w kwocie [...] zł zaciągniętego w 2009 r., - kredytu zaciągniętego w 2006 r. w wysokości [...] zł, - raty kapitałowe kredytu w wysokości [...] zł z 2008 r., - czynsz dzierżawny za 2008 r. w kwocie [...] zł (spłata na koniec czerwca ), - podatek rolny za 2009 r. w kwocie [...] zł, - paliwo, nawóz, środki ochrony roślin –[...] zł na rok. Na utrzymanie rodziny w 2008 r. strona wydatkowała kwotę [...] zł. Uzasadniając swój wniosek skarżąca wskazała, że nie stać jej na koszty sądowe, gdyż wszystkie wolne środki zainwestowała w uprawy polowe. Obecnie czeka na żniwa i jakichkolwiek pieniędzy spodziewa się po zbiorach, więc za dwa miesiące. Ponadto wskazała że wraz z mężem utrzymuje rodzinę tylko i wyłącznie z gospodarstwa. Pomimo strat w 2008 r., zmuszona jest zapłacić wysoki czynsz dla ANR, kupić nawozy na nowy sezon, a uzyskiwane dochody nie wystarczają na pokrycie wszystkich wydatków. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżąca nie wykazała, że spełnia wyżej wymienione przesłanki przyznania prawa pomocy. Uwzględniając przede wszystkim okoliczność, iż koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł, należało przyjąć, że skarżącą stać jest na uiszczenie takich kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania trzyosobowej rodziny, składającej się z dwóch osób dorosłych i małoletniego dziecka. Skarżąca prowadzi działalność rolniczą o znacznych rozmiarach (grunt o pow. [...] ha, las o pow. [...] ha, dla potrzeb działalności rolniczej dzierżawi też grunt o pow. [...] ha oraz las o pow. [...] ha). Posiada też znaczny majątek ruchomy w postaci maszyn i urządzeń rolniczych, a także - jak wynika z akt sprawy - trzy samochody osobowe. Z tytułu prowadzonego gospodarstwa korzysta z dotacji unijnych (pod koniec 2008 r. otrzymała kwotę [...] zł), uzyskała również pomoc w związku z klęską suszy (preferencyjny kredyt, zasiłek). Co istotne, obok prowadzonego gospodarstwa indywidualnego jest prezesem i udziałowcem spółki kapitałowej (wraz z mężem), która również prowadzi działalność w szerokim zakresie i to nie tylko stricte rolniczym. Ponadto, skarżąca wykazała w swoim oświadczeniu, iż z tytułu sprzedaży płodów rolnych uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Wobec powyższego trudno jest uznać, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji, kwalifikującej do dofinansowania jej udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Powołane przez nią okoliczności, iż ponosi znaczne wydatki i nakłady na działalność (spłaty czterech kredytów, czynszu dzierżawnego, podatków itd., zakup paliwa, nawozów, środków ochrony roślin) nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy. Powyższe wydatki nie mogą bowiem być traktowane z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Zabezpieczenie środków na takie wydatki wiąże się z prowadzeniem działalności, skarżąca jako producent rolny jak każdy inny przedsiębiorca nie może liczyć, że Skarb Państwa poniesie za nią wydatek w postaci kosztów sądowych, które przecież też są elementem prowadzanej działalności (sprawa dotyczy podatku rolnego, a więc wiąże się z tą działalnością). Ponadto należy wskazać, że ustawodawca używając w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a sformułowania "utrzymanie konieczne" założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać koszty zamieszkania, wyżywienia, lekarstw czy edukacji. W niniejszej sprawie ciężar kosztów postępowania sądowego nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącej i jej rodziny, gdyż może być poniesiony kosztem wydatków niemających znaczenia dla poziomu utrzymania koniecznego (strona może zabezpieczyć odpowiednią kwotę ze środków ze swojej działalności lub działalności Spółki). Skarżąca jest zatem w stanie, przy wykorzystaniu swoich możliwości zarobkowych i przy opisanym stanie majątkowym uiścić opłatę sądową w kwocie [...] zł, jak również prawdopodobne przyszłe koszty, np. związane z opłatami z tytułu wnoszonych środków odwoławczych, opłaty kancelaryjnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.