I SA/Sz 483/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D R o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc [..] p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca D R w związku z wniesioną skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S, po uiszczeniu wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Z uzasadnienia wniosku oraz znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest rozwiedziona od 2005 r., mieszka z dorosłymi dziećmi w poniemieckim domu stanowiącym ich własność, a miesięczne koszty jej utrzymania wynoszą ok. [...] zł. Skarżąca posiada dwie nieruchomości związane z działalnością gospodarczą (stacja autogazu), zajęte w toku egzekucji oraz grunty rolne o pow. [...] ha fiz. – w tym użytki zielone, obsiane wieloletnią uprawą zielonek pod planowaną hodowlę danieli oraz działkę siedliskową pod budowę domu jednorodzinnego. Skarżąca otrzymuje dopłaty unijne, które zostały zajęte z tytułu zadłużenia wobec ZUS, nie posiada żadnych oszczędności ani papierów wartościowych, jak też wartościowych rzeczy ruchomych. Jedyny rachunek bankowy wnioskodawczyni w B S jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą i podlega zajęciu z tytułu zaległości podatkowych. Z historii operacji na koncie tym wynika, iż w okresie od [...] r. do [...] r. realizowane były zajęcia egzekucyjne, spłata prowizji bankowych oraz dokonywano kapitalizacji odsetek. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżąca podała, że w [...]r. nie osiągnęła dochodów z tytułu działalności gospodarczej tylko straty w kwotach odpowiednio [...]r., zgodnie z załączoną kopią zeznania[...], zadeklarowała przychody z działalności gospodarczej w kwocie [...]zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...]zł. Natomiast z przedłożonych wyciągów z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące od [...]do [...]r. wynika, iż łączny przychód od początku bieżącego roku podatkowego wyniósł na koniec [...]r. [...]zł, skarżąca poniosła wydatki na zakup towarów w kwocie [...]zł oraz pozostałe wydatki w kwocie [...]zł. W rejestrze VAT w okresie od[...]. do[...]. zaewidencjonowała dostawy na kwotę [...]zł netto, podatek VAT w kwocie [...]zł, a także nabycia towarów na kwotę[...], podatek VAT z tego tytułu w kwocie [...]zł. Skarżąca przedłożyła także dokumenty dotyczące jej zadłużenia i prowadzonych wobec niej egzekucji (tytuły wykonawcze, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, upomnienia, pismo wierzyciela), w tym pismo komornika w toku egzekucji z dnia [..]r., z którego wynika, iż wobec niej prowadzone są cztery egzekucje na łączną kwotę należności ok. [....]zł. W aktach sprawy znajdują się także kolejne wezwania i upomnienia dotyczące bieżących należności z tytułu podatków lokalnych, opłaty za dozór techniczny a także decyzja [....]r. o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a w zakresie całkowity – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Na wstępie należy zauważyć, że skarżąca w dniu [...]r. uiściła opłatę sądową w kwocie [...]ł, co oznacza, że jej prawo do sądu będzie realizowane. Złożony w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, po uiszczeniu należnego wpisu od skargi, w którym ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w zakresie kosztów podlega rozpoznaniu jedynie odnośnie dalszych kosztów sądowych. Analiza złożonego wniosku oraz akt sprawy pozwala stwierdzić, że wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie. Skarżąca wykazała bowiem, iż w chwili obecnej przechodzi trudności płatnicze, nie posiada oszczędności, jej majątek związany z działalnością i rachunek bankowy są zajęte w toku egzekucji, przeciwko skarżącej prowadzone są cztery postępowania egzekucyjne na łączną kwotę [...]zł, ma również problemy z wywiązywaniem się z bieżących zobowiązań, co powoduje że jej zadłużenie wzrasta. W ocenie referendarza sądowego w tej sytuacji skarżącej nie będzie stać na dodatkowe obciążenie w postaci wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, wobec tego w tym zakresie prawo pomocy zostanie jej przyznane. Należy jednak zauważyć, iż pomimo zaznaczenia na urzędowym formularzu, iż wnioskuje o ustanowienie radcy prawnego i adwokata, ustanowienie dwóch pełnomocników z urzędu nie jest dopuszczalne, dlatego wniosek podlega uwzględnieniu jedynie w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W pozostałym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wniosek skarżącej nie może zostać załatwiony pozytywnie, ponieważ w ocenie referendarza sądowego skarżącą stać będzie na poniesienie dalszych kosztów postępowania, które mogą sprowadzać się do opłaty sądowej w ewentualnym postępowaniu zażaleniowym ([...]zł), opłaty kancelaryjnej za doręczenie wyroku z uzasadnieniem ([...]zł) oraz wpisu od skargi kasacyjnej ([....] zł). Strona ma bowiem stałe źródło dochodów, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dysponuje środkami pieniężnymi i takie niewielkie koszty postępowania będzie w stanie pokryć, posiada też grunty rolne, korzysta z tego tytułu z dopłat unijnych, oświadczyła także, iż zamierza rozszerzyć swoją działalność na hodowlę danieli w okolicach prowadzonej stacji w celu przyciągnięcia klientów. Oznacza to, że pomimo trudności finansowych, nie zamierza likwidować działalności, a podejmuje działania mające rozszerzyć zakres działalności jak i zwiększyć dochodowość firmy. Ponadto, fakt uiszczenia wpisu od skargi dodatkowo świadczy o tym, że skarżąca może uzyskać środki pieniężne od członków rodziny – dzieci, z którymi mieszka. A zatem zwolnienie skarżącej z pozostałych kosztów postępowania na tym etapie sprawy, wobec tego, iż jej sytuacja może ulec zmianie byłoby przedwczesne. Należy wskazać, że co do dalszych kosztów sądowych strona może złożyć przecież kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, a jej sytuacja będzie wtedy podlegała ponownej ocenie. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.