I SA/Sz 487/08
WyrokWSA w Szczecinie2009-02-04
Skład orzekający: Kazimiera Sobocińska, Zofia Przegalińska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia zaległości podatkowych w postaci rat łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2007 i 2008, uzasadniona brakiem wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, jest zgodna z prawem, w sytuacji gdy podatnicy powołują się na straty w gospodarstwie rolnym spowodowane nadmiernymi opadami deszczu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowych, ponieważ podatnicy nie wykazali istnienia ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Nadmierne opady deszczu, które nie zostały oficjalnie uznane za klęskę żywiołową, nie stanowiły wystarczającej podstawy do umorzenia, zwłaszcza w kontekście otrzymywanych przez podatników dopłat unijnych i dochodów z działalności rolniczej. Odmowa umorzenia mieściła się w granicach uznania administracyjnego.Stan faktyczny
Podatnicy I. i J. O. złożyli wniosek o umorzenie rat łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2007 i 2008, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną nadmiernymi opadami deszczu, które spowodowały straty w ich gospodarstwie rolnym. Organy podatkowe (Burmistrz K. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze) odmówiły umorzenia, uznając, że nie wystąpił ważny interes podatnika ani interes publiczny, a nadmierne opady nie zostały uznane za klęskę żywiołową. Podatnicy zaskarżyli decyzje, zarzucając naruszenie przepisów o podatku rolnym, prawa unijnego dotyczącego pomocy de minimis oraz przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skargi I.i J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia III i IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007 r. wraz z odsetkami oraz I i II raty za 2008 r. oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia [...] i [...] rat łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł oraz [...] i [...] raty łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia [...]r. uzupełnionym w dniu [...] r. I. i J.O. zwrócili się do Burmistrza K. o umorzenie [...] i [...] raty łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] r. oraz raty [...] i [...] łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] r. powołując się na trudna sytuację finansową wynikającą z [...] % obniżenia dochodów w gospodarstwie w [...] r., będącą skutkiem nadmiernych opadów deszczu od miesiąca [...] r. Wskazano, że straty, które powstały w gospodarstwie zostały oszacowane przez komisję powołaną przez Wojewodę Zachodniopomorskiego w dniu [...] r., a w dniu [...] r. Wojewoda wydał opinię potwierdzającą wysokość szkód. Podatnicy podali, że jest to piąta w ciągu ostatnich pięciu lat klęska, która dotknęła ich gospodarstwo.
Burmistrz K. rozpatrując przedmiotową sprawę w oparciu o przepisu Ordynacji podatkowej (art. 67a§ 1 pkt 3 i art. 67b§ 1 pkt 2), ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r.
o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (art. 1, art. 5pkt 5, Dz.U.
z 2007 r., Nr 59, poz. 404, ze zm.) oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia
20 grudnia 2007 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (art. 3 ust. 2) decyzją z dnia [...] r. odmówił podatnikom przyznania wnioskowanej ulgi oceniając podane przez podatników argumenty jako nie dające podstawy do skorzystania z pomocy publicznej. W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu podatkowym nie stwierdził aby u podatników w ostatnim czasie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatników". Odnosząc się do sytuacji podatników organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że podatnicy są producentami rolnymi i korzystają z dopłat z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na podstawie przepisów unijnych. Organ powołując się na treść tych przepisów, wskazał, że na ich mocy płatności unijne powinny rekompensować dodatkowe koszty rolników oraz utracone dochody związane z utrudnieniami dla produkcji rolnej na danym obszarze. Wskazano też, że gospodarstwo wnioskodawców położone jest na obszarze objętym Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych w kwocie 264 zł na 1 ha oraz na fakt, że podatnicy nie utracili możliwości zarobkowania ani losowo nie utracili majątku, na posiadanych gruntach nadal prowadzić mogą produkcję, która w przyszłości może przynieść spodziewane zyski.
Od powyższej decyzji I. i J. O. złożyli odwołanie, w którym zarzucili między innymi , że organ pierwszej instancji nie zastosował w ich sprawie przepisów dotyczących innych ulg
i zwolnień zawartych w ustawie o podatku rolnym – art. 12, art. 13, art. 13a-13d.
W uzasadnieniu odwołania podatnicy opisali swoją trudną sytuację finansową, wskazując , że jest konsekwencją niskich dochodów z roku [...] oraz zdarzeń mających miejsce w latach wcześniejszych (straty z upraw w roku [...], [...], i [...]) czego organ nie wziął pod uwagę.
Podniesiono także, że brak środków finansowych spowoduje konieczność zaciągnięcia kolejnego kredytu na prowadzenie dalszej działalności, w przeciwnym wypadku nastąpi utrata możliwości zarobkowania. Odnośnie otrzymanych dopłat z tytułu gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) wskazano, że wbrew temu co twierdzi organ, postępowanie z wniosku o dopłaty ONW
w [...] r. do chwili odwołania nie zostało zakończone, podatnicy nie otrzymali tych płatności.
Ponadto wskazano, że klęska żywiołowa, nie jest naturalnym utrudnieniem i żadne płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej nie rekompensują podatnikom ich skutków.
W wyniku rozpoznania powyższego odwołania, po uzupełnieniu akt sprawy przez organ pierwszej instancji o dodatkowy materiał dowodowy decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza K.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, na podstawie informacji uzyskanej od organu pierwszej instancji stwierdził, że w [...] r. pomimo nadmiernych opadów atmosferycznych na obszarze gdzie położone jest gospodarstwo podatników nie została ogłoszona klęska żywiołowa.
W związku z powyższym wskazano, że ulgi w podatku rolnym wynikające z art. 13 c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym nie mogą mieć zastosowania.
Ponadto organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił podatnikom przesłanki stosowania pomocy publicznej, którą od [...] r. zostali objęci wszyscy rolnicy, opisał procedurę notyfikacji stosowaną przed jej udzieleniem oraz wskazał, że wsparcie z tytułu rekompensat strat spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, stosownie do regulacji unijnych ogranicza się do sytuacji, w których właściwe organy państw członkowskich uznały zjawisko klimatyczne za klęskę żywiołową,
w rozumieniu prawa danego państwa. Stwierdził, że skoro zatem stosownie do przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 20002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. Nr 62, poz. 558) na terenie gminy K. stanu klęski żywiołowej nie ogłoszono brak jest podstaw do zastosowania pomocy z tego tytułu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozważyło także zasadność udzielenia ulgi na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 67 a tejże), stwierdziło, że wnioskodawcom przyznano dopłaty do rolnictwa decyzjami wydanymi w [...] r. w łącznej kwocie [...] zł, oraz korzystali oni z dopłat w postaci zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego, a ze sprzedaży produktów rolnych w [...] r. uzyskali przychód w wysokości ok. [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego powyższe oznacza, że podatnicy posiadają możliwość zapłaty wnioskowanych zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za [...] r. a zapłata podatku nie jest sprzeczna z ważnym interesem podatników. Powołując się na orzecznictwo sądowe w zakresie przesłanek umorzenia zaległości podatkowych, organ II instancji wskazał, że ważny interes podatnika najczęściej związany jest z jego sytuacją materialną w chwili gdy podejmowana jest decyzja. Szczególnie zagrożenie egzystencji podatnika (sytuacja w której nabywa prawo do korzystania ze środków pomocy społecznej) jest postrzegane jako ważny interes przemawiający za udzieleniem ulgi podatkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący I. i J. O. wnieśli o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K., zarzucając powyższym decyzjom:
1. naruszenie art. 13c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym poprzez błędna jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przyznanie ulgi w podatku rolnym jest uzależnione od wystąpienia klęski żywiołowej, która winna zostać ogłoszona zgodnie
z przepisami ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej, podczas gdy ustawa o podatku rolnym w żadnym miejscu nie odwołuje się do pojęcia klęski żywiołowej zawartej w wym. ustawie, a co za tym idzie ulga w podatku rolnym przysługuje zawsze gdy wystąpi klęska żywiołowa rozumiana między innymi jako zniszczenie płodów rolnych w wyniku działania sił natury.
2. art. 87 ust. 2 pkt b Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez przyjęcie, iż przyznanie ulgi w podatku rolnym mającej na celu naprawienie szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych klęską żywiołową jest sprzeczne z w/w przepisem, podczas gdy przepis ten jednoznacznie wskazuje, iż pomoc taka jest zgodna ze wspólnym rynkiem,
3. art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1535/2007 r. z dnia 20 grudnia 2007 r.
w sprawie stosowania art. 87 i art. 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przyznanie skarżącym ulgi zgodnie z ich wnioskiem stanowiłoby pomoc de minimis w rozumieniu ww. przepisu.
4. obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji,
a mianowicie art. art. 120, 121, 122,180 § 1,181 ustawy Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) polegającą na braku przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ I i II instancji w zakresie wystąpienia na terenie gospodarstwa rolnego skarżących klęski żywiołowej pomimo, że skarżący przedstawili liczne dowody na okoliczność, iż w miesiącach [...] roku w Województwie Zachodniopomorskim wystąpiła klęska nadmiernych opadów atmosferycznych, które spowodowały wystąpienie strat na łączną kwotę [...] zł w ich gospodarstwie rolnym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Podstawowym środkiem kontroli jest, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1
lit. a-c p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, gdy sąd stwierdzi, że wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Analiza akt przeprowadzonego postępowania doprowadziły Sąd do przekonania , iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza K. nie naruszają zarówno prawa materialnego jak i procesowego
w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Decyzje, jakie zapadły w niniejszej sprawie wydane zostały między innymi na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i odmawiają udzielenia I. i J. O. ulgi podatkowej w postaci umorzenia [...]i [...] raty łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] r. wraz z odsetkami oraz [...] i [...] raty za [...] r. Powołany przepis przewiduje możliwość, na wniosek podatnika umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Ponieważ I. i J. O. - rolnicy, jak wynika z ich wniosku
z dnia [...] r. ubiegali się o umorzenie zaległych rat podatku ze względu na trudną sytuację finansową wynikającą z obniżenia dochodów gospodarstwa rolnego w [...] r. wskutek nadmiernych opadów atmosferycznych, organy podatkowe prawidłowo zakwalifikowały sprawę i zastosowały w niniejszej sprawie również przepis art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i prowadziły postępowanie w trybie udzielenia pomocy przedsiębiorcom.
Odnosząc się w tym miejscu do pierwszego z zarzutów skargi dotyczącego naruszenia art. 13c ustawy o podatku rolnym poprzez nie zastosowanie zwolnienia wynikającego z tego przepisu oraz jego błędną wykładnię, Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, iż powołany przepis nie mógł mieć zastosowania w sprawie z przyczyn,
o których mowa w zaskarżonej decyzji. Za bezzasadnością powyższego zarzutu przemawia również okoliczność, iż sami podatnicy w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie zmieniali zakresu swojego żądania, złożyli przecież na wezwanie organu z dnia [...] r. stosowne oświadczenia świadczące, iż ubiegają się o przyznanie pomocy, do której ma zastosowanie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu dotyczącym pomocy publicznej (pomocy de minimis), o czym też świadczy treść tego oświadczenia, w którym wyraźnie wskazują, że spełnili warunki udzielenia tej pomocy, ponieważ prowadzą "mikrogospodarstwo" rolnicze i nie korzystali z takiej pomocy wcześniej. Podatnicy mięli świadomość, w jakim trybie rozpatrywany jest ich wniosek do czasu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji i trybu tego nie kwestionowali. Dopiero w odwołaniu, podatnicy nie zadowoleni z zapadłego rozstrzygnięcia podnieśli, że ich sprawa winna być rozstrzygnięta
w oparciu o przepisy ustawy o podatku rolnym dotyczące zwolnień w niej zawartych (art. 12, art. 13, art. 13a-13d). Organ podatkowy nie miał uprawnienia na etapie postępowania odwoławczego zmieniać kwalifikacji prawnej sprawy, a kwestia ulgi w podatku rolnym wynikającej z powołanej wyżej ustawy mogła przecież być przedmiotem ewentualnego odrębnego postępowania. Wobec tego zarzut naruszenia w jakikolwiek sposób art. 13c ustawy o podatku rolnym w niniejszej sprawie należało uznać za całkowicie bezzasadny.
Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Treść art. 67b § 1 pkt 2 ord. pod. stanowi zaś, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Oznacza to, że dla przyznania podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą (rolniczą) konieczne jest łączne spełnienie zarówno przesłanek wynikających z prawa krajowego tj. przepisów Ordynacji podatkowej jak i z przepisów prawa europejskiego - w tym postanowień powołanego w decyzjach organów podatkowych obu instancji rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie stosowania art. 87 i art. 88 Traktatu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 07.337.35 z 21 grudnia 2007 r.).
Z treści art. 87 TWE wynika co do zasady, zakaz udzielania podmiotom gospodarczym przez państwa członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych wszelkiej pomocy
w jakiejkolwiek formie, jeśliby pomoc taka zakłócała lub groziła zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów. Traktat wprowadza liczne warunki pod jakimi pomoc ta przyznawana przez państwa członkowskie może być uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem i nakłada na te państwa liczne obowiązki i rygory związane z monitorowaniem i udzielaniem wspomnianej pomocy (art. 87 i 88 TWE). Odstąpienie od tych wymogów traktatowych przewidziane zostało między innymi
w rozporządzeniu Komisji WE nr 1535/2007. Rozporządzenie to określa przesłanki na jakich można przyznawać pomoc publiczną przedsiębiorcom w sektorze rolnym a udzielanie jej nie podlega przepisom art. 87 ust. 3 TWE. Pomoc ta nazwana została de minimis. Przyjęto przy tym założenie, że udzielenie jej do określonej wysokości ([...] EUR) w okresie trzech lat budżetowych nie wpływa na handel między państwami, nie zakłóca i nie grozi zakłóceniem konkurencji a więc nie będzie naruszać zakazu z art. 87 TWE (vide: preambuła oraz art. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Komisji WE).
Dostosowując prawo krajowe do prawa wspólnotowego, taką formę pomocy przewidziano w art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepisy te mają właśnie na celu zapobieżenie zakłócaniu konkurencji i określenie przypadków pomocy dopuszczalnej ale nie obowiązkowej. Wprowadzone nimi przesłanki dopuszczalności pomocy udzielanej przedsiębiorcom, nawet jeśli mają charakter przesłanek pozytywnych, w żadnej mierze nie nakazują udzielenia pomocy. Odmowa udzielenia pomocy de minimis nie może więc stanowić naruszenia cyt. aktów prawa wspólnotowego. Naruszeniem norm tego prawa przez organy decydujące o przyznaniu pomocy byłoby natomiast jej udzielenie niezgodnie
z przepisami traktatowymi oraz przepisami rozporządzenia Komisji WE.
Pomoc de minimis cechuje specyficzny charakter prawny, bowiem nie jest ona uznawana za pomoc publiczną w rozumieniu art. 87 Traktatu WE, z uwagi na założenie, że przysporzenie na rzecz danego podmiotu prowadzącego działalność nie przekraczające określonego pułapu w określonym odcinku czasu nie wpływa na handel między państwami członkowskimi i/lub nie zakłóca, bądź nie zagraża zakłóceniu konkurencji. Takie założenie pozwala na zasadnicze uproszczenie procedur, w szczególności na brak unormowań określających cel (przeznaczenie) pomocy udzielanej w tej formie, co oznacza z kolei, iż cel (przeznaczenie) może być "dowolny". Dowolność celu nie oznacza jednakże, iż pomoc taka jest udzielana automatycznie. Prawo krajowe zaś przewiduje dodatkowe przesłanki tej pomocy przewidziane w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w postaci istnienia w danym przypadku "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Wystąpienie tych przesłanek nie gwarantuje jednak otrzymania pomocy.
Przedstawione stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie także w piśmiennictwie prawniczym dot. analizowanej kwestii (vide: B. Brzeziński i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, s. 497-498, 506, 510; L. Etel i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2006, teza 4 do art. 67b).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe będąc zobowiązane przy wydaniu decyzji o przyznaniu pomocy lub odmowie jej przyznania do wykazania istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w oparciu o odpowiednie regulacje prawne z zakresu pomocy de minimis sprostał temu zadaniu, co wynika z powołanej podstawy prawnej i uzasadnień decyzji. Zdaniem Sądu zostały wskazane bowiem odpowiednie regulacje prawne z zakresu pomocy de minimis i wykazano brak realizacji przesłanek do zastosowania tej formy pomocy. Z akt podatkowych wynika, że analiza sprawy została przeprowadzona prawidłowo, wniosek skarżących został rozpatrzony zgodnie z wymogami postanowień rozporządzenia Komisji (WE) z 20 grudnia 2007 r. Wobec tego, skoro organy podatkowe wzięły pod uwagę przesłanki dopuszczalności udzielenia pomocy de minimis, zatem wydane decyzje nie są wadliwe, dlatego też zarzut naruszenia art. 87 i 88 TWE oraz art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 20 grudnia 2007 r. poprzez ich nie zastosowanie należy uznać za chybiony.
Podkreślić jeszcze raz należy, że bez względu na uregulowania ww. przepisów,
w każdym przypadku organ udzielający ulgi powinien stwierdzić czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny nie występują w sprawie organ podatkowy nie może udzielić ulgi w spłacie należności, nawet jeżeli pomoc taka byłaby dopuszczalna na gruncie odrębnych przepisów, w tym art. 67b Ordynacji podatkowej. Ulgi podatkowe z art. 67, a Ordynacji podatkowej udzielane są na zasadach uznania administracyjnego. W przypadku decyzji wydanych w ramach takiego uznania kontrola sądowa ogranicza się do oceny czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego. Ocenie Sądu może podlegać legalność działania organu podatkowego a nie zasadność czy celowość odmowy uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Nie podlega tej ocenie uznanie samo w sobie. Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że organy podatkowe w uzasadnieniu, kierując się bogatym w tym zakresie orzecznictwem, w sposób poprawny przedstawiły znaczenie zasady ważnego interesu podatnika. Prawidłowo uznano, że o jej istnieniu decydują zobiektywizowane kryteria. "Ważnego interesu" podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym odczuciem, przekonaniem o potrzebie skorzystania z ulgi. Należy także wskazać, że nie istnieje zamknięty katalog zdarzeń i sytuacji, które mogą być oceniane w kategoriach ważnego interesu podatnika. Tylko przykładowo można wskazać, zaczerpnięte z orzecznictwa i piśmiennictwa sytuacje, które mogą wskazywać na zaistnienie ważnego interesu podatnika. W tym znaczeniu, ważny interes podatnika to m.in. przypadek, gdy na skutek uiszczenia podatku podatnik miałby pozostawać bez środków do życia i korzystać z pomocy społecznej. Przez ważny interes podatnika rozumie się również nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji, bądź zaistnienie losowych zdarzeń powodujących utratę możliwości zarobkowania lub utratę majątku, czy wreszcie sytuacje, w których niemożność spłaty zadłużenia wynika z działania czynników, na które podatnik nie ma wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania.
Słusznie zatem organy podatkowe oceniły, że nadmierne opady deszczu, które nie zostały uznane we właściwym trybie i przez właściwy organ za zdarzenie nadzwyczajne – klęskę żywiołową, nie mogą decydować o przyznaniu ulgi w spłacie zaległości. Bezspornie zdarzenia te spowodowały straty w gospodarstwie, ale nie doprowadziły do sytuacji, w której działalność rolnicza podatników byłaby zagrożona. Skarżący bowiem nie wykazali, aby utracili majątek czy zdolność zarobkowania z tego powodu. Ocena powyższa, zważywszy na zasadę powszechności opodatkowania zasługuje na aprobatę.
Umorzenie zaległości podatkowych nie może prowadzić do korzystniejszego traktowania podatników korzystających ze zwolnień. Umorzenie zaległości nie stanowi przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo w wyjątkowych sytuacjach, po to też, aby poprzez stosowanie zasady (egzekwowania podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak
i indywidualnego odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych niż w przypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prawidłowo rozważyły powyższą kwestię i zasadnie odmówiły zastosowania ulgi. Uzasadnione było w tym względzie wskazanie na sytuację majątkową skarżących, fakt uzyskiwania dochodów ze sprzedaży produktów rolnych (pomimo niekorzystnego zjawiska nadmiernych opadów atmosferycznych), otrzymania środków unijnych na prowadzenie gospodarstwa, które świadczą o dalszym prowadzeniu działalności. Okoliczność, że skarżący, jak twierdzą w celu uregulowania zaległości podatkowych będą zmuszeni zaciągnąć kolejny kredyt , który może zagrozić ich działalności, nie może być powodem udzielenia ulgi. Skarżący – jak słusznie zauważył organ podatkowy – kilkakrotnie korzystali już z ulg podatkowych w postaci odroczeń płatności rat
w latach [...], [...], umorzenia 50% raty podatku w [...] r. zaniechania poboru rat podatku
w [...] r. W [...] r. w drodze egzekucji ściągnięto [...], [...] i [...] ratę łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] r. oraz [...], [...] łącznego zobowiązania za [...] r. Tym bardziej, iż kolejne ulgi udzielane na przestrzeni lat nie przynosiły efektu w postaci uporania się z trudnościami finansowymi przez skarżących.
Burmistrz w swojej decyzji wskazał również na inne przywileje , z których skarżący korzystają w postaci okresowych obniżek skupu zboża. W tej sytuacji nie można stwierdzić, iż domowa udzielenia kolejnej ulgi w podatku jest krzywdząca (czy naruszająca zasady wolnego rynku) dla osób, które od kilku lat korzystają z różnych form wsparcia ich działalności. Korzystanie z ulg podatkowych nie może stanowić sposobu na prowadzenie jakiejkolwiek działalności. Zasadą jest płacenie podatków przez wszystkich obywateli. Prowadząc działalność rolniczą, dokonując sprzedaży produktów rolnych należy się liczyć
z tą zasadą, a ryzykiem obciążającym ta działalność nie można obciążać Skarbu Państwa.
Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do podważenia oceny zawartej w zaskarżonej decyzji, że nie wystąpiła obiektywna przesłanka ważnego interesu podatnika, przemawiająca za umorzeniem zaległości podatkowych. Zdaniem Sądu wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone prawidłowo – z zachowaniem obowiązujących przepisów- przeprowadzonym postępowaniem. W toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrano dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek (w postępowaniu odwoławczym uzupełniano materiał dowodowy)
z art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 tej ustawy.
Omawiane rozstrzygnięcie, odmawiające umorzenia zaległości podatkowej, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny, będące warunkiem zastosowania instytucji umorzenia. Wreszcie stwierdzić należy, że w ramach swego uznania organy podatkowe nie naruszyły art. 191 Ordynacji podatkowej, albowiem argumentacja przyjęta przez organy podatkowe mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia także pozostałych wskazanych w skardze przepisów postępowania tj. art. 120, 121,180, 181 Ordynacji podatkowej ani też innego naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji w zakresie nie objętym zarzutami skargi a dotyczącym odmowy umorzenia [...] i [...] raty podatku za [...] r. W kwestii tej organ pierwszej instancji, stosownie do treści art. 67 a Ordynacji podatkowej prawidłowo też uznał, że należności powyższe nie stanowiąc zaległości podatkowych nie mogą podlegać umorzeniu.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło