I SA/Sz 49/15
PostanowienieWSA w Szczecinie2015-02-27
Skład orzekający: Aleksandra Jawoszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który wykaże niskie dochody, posiadanie na utrzymaniu członków rodziny, brak oszczędności i znaczne zadłużenie, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata?Ratio decidendi
Skarżący, który wykaże niskie dochody, posiadanie na utrzymaniu niepracującej żony i uczącej się córki, brak oszczędności, znaczne zadłużenie oraz konieczność sprawowania opieki nad niezdolną do samodzielnej egzystencji matką przez żonę, co uniemożliwia jej podjęcie pracy, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sytuacja materialna i rodzinna skarżącego uzasadnia stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.Stan faktyczny
Skarżący R. N. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. dotyczącą solidarnej odpowiedzialności podatkowej. Jednocześnie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku przedstawił swoją trudną sytuację materialną, wskazując na niskie dochody, konieczność utrzymania niepracującej żony i uczącej się córki, brak oszczędności oraz znaczne zadłużenie. Do wniosku dołączył szereg dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową i rodzinną.Rozstrzygnięcie
1) zwolniono skarżącego od kosztów sądowych; 2) ustanowiono adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako firmującego za zaległości podatkowe firmowanego z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych 2) ustanowić adwokata
Skarżący R. N., składając skargę na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., zwrócił się o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat i kosztów postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W piśmie z dnia 13 lutego 2015 r. doprecyzował, że wnosi o ustanowienie adwokata.
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że obecnie osiąga dochody w wysokości [...] zł miesięcznie netto, ma na utrzymaniu córkę i niepracującą żonę. Środki pieniężne jakie pozostają skarżącemu po opłaceniu szkoły córki i dojazdów (ok. [...] zł) ledwo wystarczają na zaspokojenie absolutnie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący podał, że nie posiada żadnych oszczędności i nie stać go na opłacenie adwokata. Wskazał także, że sprawa jest bardzo skomplikowana i nie potrafi sam udowodnić, że został oszukany, a urzędy skarbowe w ogóle tego nie badają.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną H.N. i córką P.N., zaś
w oświadczeniu majątkowym, że posiada mieszkanie o pow. [...] m kw. i działkę o pow. [...] ara. Skarżący wskazał, że toczą się obecnie postępowania egzekucyjne w związku z niniejszą sprawą i innymi, wynikającymi z fałszowania dokumentów przez S.
Do wniosku skarżący dołączył: kopię zaświadczenia pracodawcy z 15 stycznia 2015 r. o wysokości miesięcznego wynagrodzenia netto z ostatnich trzech miesięcy otrzymywanego w kwocie [...] zł netto na stanowisku [...]; kopię zaświadczenia Bursy Szkolnej w S. z dnia 14 stycznia 2015 r., stwierdzającego, że P.N. jest mieszkanką oraz jest zameldowana w bursie szkolnej w okresie od 1.09.2014 r. do 27.06.2015 r.; kopię zaświadczenia Zespołu Szkół Nr [...] [...] w S.
z 14.01.2015 r. zaświadczające, że P.N. jest uczennicą [...] klasy
w roku szkolnym 2014/2015; kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 13.01.2015 r., stwierdzającego, że H.N. jest leczona z powodu [...] oraz [...].
Dodatkowo, wykonując wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację finansową, skarżący nadesłał:
1. kopię decyzji z dnia [...]r. PUP w Ł., orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 25 czerwca 2014 r. przez H. N. z powodu pobierania zasiłku dla opiekunów;
2. kopię zaświadczenia OPS w W. z 10 lutego 2015 r. zaświadczającego, że H. N. pobiera zasiłek rodzinny na córkę do 25 roku życia w kwocie [...] zł, dodatek do zasiłku w kwocie [...] zł, a także zasiłek dla opiekuna w kwocie [...] zł wraz z kopią orzeczenia ZUS z dnia 24.11.2009 r. o uznaniu M. M. za niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagającą stałej opieki;
3. wykaz miesięcznych wydatków skarżącego na utrzymanie rodziny wraz
z załącznikami, z których wynikają następujące wydatki: internat córki, dojazdy i artykuły szkolne w kwocie [...] zł, lekarstwa żony w kwocie [...] zł, opłaty za energię elektryczną w kwocie ok. [...] zł, za wodę w kwocie [...] zł, za telefon, internet w kwocie [...] zł, wywóz śmieci w kwocie [...] zł, podatek od nieruchomości ok. [...] zł miesięcznie, koszty dojazdu do pracy w kwocie ok. [...] zł, wskazano także na pozostałe wydatki na zakup artykułów żywnościowych;
4. wyciągi z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1.11.2014 r. do 30.01.2015 r., którego saldo końcowe wynosiło [...] zł;
5. dokumenty, potwierdzające wysokość zadłużenia skarżącego na dzień 10.02.2015 r. w łącznej kwocie [...] zł;
6. kopię zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. P. z 10.02.2015 r., zaświadczające, że H. N. nie złożyła zeznania podatkowego za 2013 r.;
7. kopię rocznych zeznań podatkowych skarżącego za 2013 r. (PIT 37 i PIT 28), w których wykazał przychody z innych źródeł (świadczenie z Funduszu Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) w wysokości [...] zł, przychody z działalności prowadzonej na własne nazwisko w kwocie [...] zł, zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych w kwocie [...] zł;
8. kopię wspólnego rocznego zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2014 r. (PIT-37), w którym zadeklarował przychody ze stosunku pracy
w wysokości [...] zł, przychody z innego źródła w wysokości [...] zł, przychody razem w wysokości [...] zł, dochody razem w wysokości [...] zł, ulgę na dziecko w kwocie [...] zł, nadpłatę w wysokości
[...] zł
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W niniejszej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza rozpoznającego wniosek należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Wskazać należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Mając na względzie treść przywołanych wyżej przepisów i odnosząc ją do sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego i jego rodziny, należało uznać, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w całości.
Okoliczności podane we wniosku i wynikające z akt sprawy uzasadniają stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym opłacić profesjonalnego pełnomocnika.
Ze złożonych oświadczeń i dokumentów wynika, że sytuacja skarżącego jest wyjątkowa. W chwili obecnej jego miesięczne dochody są niskie i jest to kwota [...] zł, z której ponosi jedynie uzasadnione wydatki związane z utrzymaniem siebie, niepracującej żony i uczącej się poza miejscem zamieszkania córki. Istotne jest także, że żona skarżącego nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia, z uwagi na sprawowanie opieki nad niezdolną do samodzielnej egzystencji matką. Z tego powodu utraciła status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku. Rodzina korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej; żona skarżącego otrzymuje zasiłki rodzinne na córkę oraz zasiłek opiekuńczy. Ponadto skarżący i jego rodzina nie posiadają oszczędności, jak też jakiegokolwiek majątku (poza nieruchomością zabezpieczającą potrzeby mieszkaniowe rodziny), który mogliby spieniężyć celem pokrycia kosztów postępowania. Nie można także pominąć, że skarżący jest zadłużony na łączną kwotę [...] zł.
Wobec powyższego, w ocenie referendarza sądowego uiszczenie przez skarżącego należnego obecnie wpisu w pełnej wysokości (tj. kwoty [...] zł), a także dalszych ew. kosztów tej sprawy oraz wynagrodzenia adwokata, ale także w drugiej sprawie skarżącego o sygn. akt I SA/Sz 50/15, zawisłej przed tut. Sądem (na tym etapie sprawy również należny jest wpis od skargi w kwocie [...] zł), nie byłoby możliwe.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, że skarżący wykazał okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż powyższe okoliczności świadczą o niedostatecznych warunkach bytowania, nieadekwatnych do przeciętnego poziomu życia w kraju.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło