I SA/Sz 490/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Skarżący E.L. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu, który uzupełnił składając urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. Z uzasadnienia wniosku wynika, że E.L. od 2007 r. przebywa w "Z", pracuje na 5/8 etatu jako stolarz, za co otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około [...] miesięcznie. Skarżący nie wykazał żadnych osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe; odnośnie sytuacji rodzinnej wyjaśnił, że nastąpił rozpad rodziny, B.L. (była żona) mieszka z konkubentem w S. i żąda podwyższenia alimentów, tam też przebywa córka skarżącego J., syn G. - w B., a pozostałe dzieci mieszkają u byłych teściów. Skarżący nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, oszczędności. W wyniku podziału majątku wspólnego przez Sąd Okręgowy w Koszalinie była małżonka skarżącego otrzymała dom i część nieruchomości. Skarżącemu został przydzielony majątek ruchomy o wartości [...], który został przejęty przez komornika sądowego na rzecz zaległych alimentów (zadłużenie z tego tytułu to około [...]). Do wniosku załączono: 1. zaświadczenie "Z" w W. z dnia 6 kwietnia 2010 r., w którym zaświadcza się, że E.L. posiada zadłużenie z tytułu podatków na rzecz Urzędu Skarbowego w D. na łączną kwotę [...], a także z tytułu alimentów na kwotę [...] oraz o wysokości wynagrodzenia netto: w grudniu 2009 r. w kwocie [...], w styczniu 2010 r. w kwocie [...], 13-tki w kwocie [...] i w lutym 2010 r. [...] (k. 24); 2. wydruk karty depozytowej cz. III z wyszczególnieniem potrąceń ("Rozchód" – kolumna 6) oraz dyspozycji ("Do dyspo." – kolumna nr 8) (k. 25-27). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki, którymi dysponują są bardzo ograniczone. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu, jak i wynikające z przedłożonych dokumentów okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku. Skarżący w sposób dostateczny wykazał bowiem, iż w jego przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym świadczy przede wszystkim sytuacja osobista i materialna skarżącego. E.L. podał, że od 2007 r. odbywa karę pozbawienia wolności, otrzymuje wynagrodzenie za pracę na 5/8 etatu (jako stolarz) w wysokości ok. [...] miesięcznie. Z zarobków skarżącego potrącane są zajęcia egzekucyjne, bowiem jest on zadłużony z tytułu podatków i alimentów na kwotę ponad [...]. Skarżący jest po rozwodzie, nie posiada majątku, ani oszczędności. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że skarżącego nie stać jest na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowadministracyjnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.