I SA/Sz 496/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 18 czerwca 2024 r. nr 3201-IEE[1].7192.7.2024.2 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ): - uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (organ I Instancji) z [...] kwietnia 2024 r. oddalające skargę S. J. (zobowiązany) na czynności egzekucyjne; - przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że organ I instancji prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], które obejmują składki na: - ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia do września 2023 r.; - ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca do września 2023 r. Organ I instancji zajął świadczenie emerytalne zobowiązanego w ramach prowadzonej egzekucji. W piśmie z [...] marca 2024 r. zobowiązany zakwestionował postępowanie egzekucyjne. Tłumaczył, że pobiera świadczenie emerytalne, a organ I instancji nie poinformował go o niezbędnych formalnościach. Organ zaznaczył, że wspomniane pismo zobowiązany nazwał skargą, ale w jego treści kwestionował zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ odnotował, że według akt sprawy na koncie zobowiązanego jako płatnika zaewidencjonowano wyrejestrowanie działalności gospodarczej z datą wsteczną od [...] sierpnia 2023 r. W związku z tym [...] marca 2024 r. zostały wprowadzone korekty deklaracji rozliczeniowych z wyzerowanymi należnościami składkowymi. Następnie pismem z [...] kwietnia 2024 r. organ I instancji wycofał zajęcia. W dalszej kolejności organ nawiązał do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2023.2505 ze zm. - u.p.e.a.), art. 61 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.) i motywował, że "Powinnością organu administracji, do którego wpływa podanie, jest analiza jego treści pod kątem intencji strony tak, aby ustalić jaki jest zakres żądania i zakwalifikować sprawę do załatwienia we właściwym do tego trybie przewidzianym przepisami ustawy. Jeżeli podanie nie precyzuje zakresu żądania to należy wezwać stronę do jego sprecyzowania. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. zakwalifikował Pana pismo jako skargę na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z ubezpieczeń społecznych i rozpatrzył ją w trybie art. 54 u.p.e.a. W kontekście argumentacji przedstawionej przez Pana w piśmie z [...].03.2024 roku i następnie w zażaleniu z [...].05.2024 roku, nie mogę zgodzić się z takim sposobem załatwienia Pana sprawy. Z podania złożonego [...].03.2024 roku nie wynikało konkretnie, jaki jest zakres Pana żądania. Wskazał Pan co prawda na tytuły wykonawcze, których dotyczyło pismo, lecz nie kwestionował Pan okoliczności formalno-prawnych dokonanych czynności, czy też zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W myśl bowiem art. 54 § 1 u.p.e.a.: Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Jednocześnie zgodnie z art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a.: Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b." Organ stwierdził, że "Pana argumenty dotyczyły raczej dopuszczalności egzekucji oraz nieistnienia obowiązku zapłaty należności, wynikających ze wskazanych tytułów wykonawczych. Celowym było więc ustalenie faktycznych intencji strony - czy wniesione pismo należało potraktować jako skargę w kontekście art. 54 u.p.e.a., czy też jako zarzut w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. W badanej sprawie wystąpiła konieczność doprecyzowania Pana żądania zgłoszonego pismem z [...].03.2024 roku. W związku z zaistniałymi wątpliwościami, organ egzekucyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu prawidłowego, zgodnego z Pana oczekiwaniami oraz obowiązującymi przepisami, rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia. Zasadne zatem jest uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. jako organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 w zw. z 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. "Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. związany jest z obowiązkiem ustalenia rzeczywistego charakteru Pana pisma i zakresu żądania." Zobowiązany złożył skargę na powyższe postanowienie organu. Nie formułował konkretnych zarzutów i wniosków. Argumentował, że postępowanie egzekucyjne od samego początku było pozbawione podstaw. W związku z wnioskiem o emeryturę nie miał obowiązku zapłaty składek wymienionych w tytułach wykonawczych. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu jest zgodne z prawem. Przede wszystkim należy stwierdzić, że stosownie do art. 63 § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w piśmie z [...] marca 2024 r. złożonym organowi I instancji zobowiązany miał obowiązek jednoznacznie określić swoje żądania, co konkretnie kwestionuje i czego konkretnie się domaga. Trafnie organ zauważył, że pismo zobowiązanego z [...] marca 2024 r. zostało nazwane skargą. Jednocześnie w treści tego pisma zobowiązany podważał zasadność nie tylko zastosowania konkretnego środka egzekucyjnego, ale wystawienia tytułów wykonawczych, wszczęcia postępowania egzekucyjnego i prowadzenia egzekucji. Stwierdził, że składa "skargę na tytuł wykonawczy w całości zajęcie jest bezprawne (...)". W takiej sytuacji w piśmie z [...] marca 2024 r. zobowiązany nawiązał do przesłanek różnych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec tego organ I instancji w pierwszej kolejności miał obowiązek zastosować art. 64 § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i wezwać zobowiązanego, aby sprecyzował, z jakiego trybu, z jakiego środka zaskarżenia chce skorzystać. Dotychczas organ I instancji nie wykonał tych ustawowych obowiązków, koniecznych dla prawidłowego załatwienia pisma zobowiązanego z [...] marca 2024 r. W powyższym stanie sprawy organ prawidłowo zastosował art.138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a., art. 18 u.p.e.a. i uchylił w całości postanowienie organu I instancji z [...] kwietnia 2024 r. z przekazaniem sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie bowiem z art. 138 § 2 O.p. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 144 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a. Prawidłowe odniesienie się do pisma zobowiązanego z [...] marca 2024 r. wymaga bowiem podjęcia przez organ I instancji wszystkich ustawowo wymaganych czynności w celu jednoznacznego wyjaśnienia, czego konkretnie zobowiązany oczekuje, czego konkretnie dotyczą jego zastrzeżenia, z jakiego konkretnego trybu zaskarżenia zobowiązany chce skorzystać, biorąc pod uwagę pouczenia zawarte w tytułach wykonawczych, w zawiadomieniach o zastosowaniu środków egzekucyjnych. Dotychczas organ I instancji nie podjął w tym celu obligatoryjnej inicjatywy, przez co dowolnie zastosował tryb skargi na czynności egzekucyjne. Kontrolowane postanowienie organu prawidłowo zmierza natomiast wprost do tego, aby żądania zobowiązanego zostały rozpatrzone przy adekwatnym zastosowaniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na zakończenie i dla ścisłości należy wyraźnie zaznaczyć, że wynik niniejszej sądowej kontroli legalności w żaden sposób nie przesądza (ani pozytywnie, ani negatywnie) kwestii prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych, wszczęcia i prowadzenia egzekucji, stosowania środków egzekucyjnych. Na obecnym etapie sprawy sądowa kontrola legalności mogła dotyczyć wyłącznie przesłanek, uprawniających organ do stosowania art. 138 § 2 K.p.a. Jak to zostało wykazane w niniejszym uzasadnieniu, organ prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a i art. 18 u.p.e.a. Z powodów omówionych wyżej sąd oddalił niezasadną skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935).