I SA/Sz 497/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi P. S. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej P. S. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 14 maja 2018 r. nr [...] stwierdziło uchybienie przez [...] Spółkę [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy M. z dnia 13 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 rok. Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym sprawy znajdującym odzwierciedlenie w jej aktach administracyjnych. Decyzją z dnia 13 lutego 2018 r. o nr jw. Wójt Gminy M. odmówił [...] Spółce [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. Zakładowi [...] w K. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2013 w wysokości [...] zł. Decyzja powyższa przesłana została na adres siedziby Strony i doręczona w dniu 19 lutego 2018 r. Pismem z dnia 2 marca 2018 r. Strona zaskarżyła ww. decyzję odwołaniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 14 maja 2018 r. o nr jw., wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2018.800 j.t.; dalej: "O.p."), stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia ww. odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że termin na wniesienie odwołania od ww. decyzji, doręczonej Stronie dnia 19 lutego 2018 r., upływał dnia 5 marca 2018 r., w poniedziałek, który był dniem roboczym. Wskazano, że Strona wniosła ww. odwołanie listem poleconym za pośrednictwem Poczty [...] nadanym dnia 7 marca 2018 r., czyli po upływie terminu do wniesienia odwołania, co potwierdzać ma data stempla pocztowego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach sprawy. Strona zaskarżyła ww. postanowienie organu odwoławczego skargą wniesioną do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienie odwołania, w sytuacji gdy odwołanie zostało wniesione w terminie; - art. 169 § 1 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 i art. 12 § 6 O.p. poprzez ich niezastosowanie i stwierdzenie uchybienia przez Skarżącą terminowi do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy odwołanie obarczone brakiem formalnym w postaci braku podpisu jednego z prokurentów, niezwłocznie uzupełnione przez Skarżącą, zostało wniesione przed upływem 14-dniowego terminu przewidzianego dla tego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżąca wskazała, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji upływał dnia 5 marca 2018 r. W tym też dniu Skarżąca złożyła w placówce pocztowej (pismem z dnia 5 marca 2018 r.) odwołanie od ww. decyzji (do skargi załączona została kopia potwierdzenia odbioru odwołania nadanego dnia 5 marca 2018 r.). Skarżąca wskazała ponadto, że z uwagi na brak podpisów na treści odwołania nadanego dnia 5 marca 2018 r., Skarżąca niezwłocznie, tj. w dniu 7 marca 2018 r. (nie czekając na wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych odwołania w trybie art. 169 O.p.) ponownie złożyła odwołanie uzupełnione o podpisy osób uprawnionych do jej reprezentacji. W ocenie Skarżącej organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie pominął powyższe okoliczności faktyczne błędnie przyjmując, że Skarżąca wniosła odwołanie jedynie w dniu 7 marca 2018 r. - a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Skarżąca wskazała również, iż żadne przepisy O.p. nie dają organom podatkowym, w sytuacji dobrowolnego uzupełnienia braków formalnych przez podatnika przed otrzymaniem wezwania, uprawnienia do traktowania wcześniej złożonego pisma Strony jako nieistniejącego. W skardze zawarto również wniosek o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t.; dalej: "P.p.s.a.") dowodu z dokumentów załączonych do skargi, tj. kopii potwierdzenia odbioru pisma z dnia 5 marca 2018 r. oraz kopii pisma przewodniego przekazującego ponownie odwołanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił dowody z przedłożonych wraz ze skargą dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. Organ odwoławczy uznał, że decyzja ta została doręczona Skarżącej dnia 19 lutego 2018 r. (bezsporne), zaś odwołanie od niej złożono 7 marca 2018 r. (data stempla pocztowego), czyli z opóźnieniem, bowiem 14-o termin na wniesienie odwołania upływał dnia 5 marca 2018 r. Strona zaś wskazuje, że odwołanie od ww. decyzji wniosła w terminie, tj. 5 marca 2018 r., który to fakt został pominięty przez organ odwoławczy. Natomiast dnia 7 marca 2018 r. wniosła jedynie odwołanie po uzupełnieniu jego treści o podpisy osób upoważnionych do jej reprezentowania - tym samym uzupełniając braki formalne odwołania przed wezwaniem organu do ich uzupełnienia w myśl art. 169 O.p. W sprawie sporne jest zatem czy Strona, w okolicznościach faktycznych sprawy, rzeczywiście uchybiła terminowy do wniesienia odwołania. Na wstępie przypomnieć należy, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 122 O.p. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 187 O.p. nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być ustalone przez organy w taki sposób, by odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje art. 191 O.p., wyłącznie w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena sprawy oraz prawidłowe rozstrzygnięcie o prawach strony. Ponadto uzasadnienie rozstrzygnięcia, które nie zawiera wyjaśnienia istotnych wątpliwości, narusza zasady postępowania podatkowego wynikające z O.p., tj.: zasadę zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), przekonywania (art. 124 O.p.), zupełności postępowania podatkowego (art. 187 O.p.) oraz swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.). Nie ma bowiem pewności czy organ podjął wszelkie działania w celu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego ważnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnić ponato należy, że sąd administracyjny nie może zastąpić organu w tym zakresie, gdyż uprawniony jest wyłącznie do oceny legalności działania organu. W świetle przepisów ustrojowych sądownictwa administracyjnego oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. obowiązek dokładnego rozpatrzenia stanu faktycznego i prawnego spoczywa na organie orzekającym. To rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Tym samym sąd nie zastępuje organów administracji publicznej w merytorycznym załatwieniu spraw i nie dokonuje samoistnie ustaleń faktycznych i prawnych, orzeka natomiast na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). znacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie weryfikuje zgodność zajętego przez organ stanowiska z obowiązującymi przepisami prawa. Jak powyżej wskazano, spór w sprawie dotyczy oceny terminowości wniesienia odwołania. Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z treścią art. 220 O.p. od decyzji organu podatkowego wydanej w I instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1). Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ podatkowy wyższego stopnia (§ 2). Odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie (art. 222 O.p.). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). W myśl art. 228 § 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: 1) niedopuszczalność odwołania; 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania; 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222. Stosownie natomiast do normy art. 235 O.p. w sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy w postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Do przepisów tych należy m. in. art. 169 O.p., zgodnie z którym jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że nieuzupełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Odpowiednie stosowanie tego przepisu w postępowaniu przed organem odwoławczym oznacza, że odwołanie (pismo) niespełniające wymogów przewidzianych art. 222 O.p. podlega rygorowi z art. 228 § 1 pkt 3 tej ustawy pod warunkiem wcześniejszego wezwania wnoszącego odwołanie (pismo) do ich uzupełnienia w terminie wynikającym z art. 169 O.p. Brak takiego wezwania bądź skuteczne uzupełnienie odwołania w wyznaczonym terminie powoduje niemożność stosowania art. 228 § 1 pkt 3 O.p. Warto przy tym zauważyć, że przepis art. 228 § 1 O.p. wymienia trzy odrębne, niezależne od siebie, rozłączne stany (faktyczne lub prawne) skutkujące wydaniem przewidzianego nim postanowienia, którego treść wynika wprost z powołanej normy prawnej, co oznacza, iż w przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.) nie znajduje zastosowania przepis stanowiący o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia (art. 228 § 1 pkt 3 O.p.). Nie można więc stwierdzić uchybienia terminu i jednocześnie pozostawić odwołania bez rozpatrzenia, gdyż to ostatnie dotyczy wyłącznie odwołania nie spełniającego warunków wynikających z art. 222 O.p., a nie odwołania spóźnionego. Należy również wskazać, że organem właściwym do stwierdzenia zaistnienia stanów opisanych w art. 228 § 1 O.p. jest wyłącznie organ odwoławczy. W kompetencji tego organu leży więc ustalenie okoliczności powodujących wydanie jednego z trzech rozstrzygnięć przewidzianych we wskazanym wyżej przepisie. Dlatego też zasadne jest twierdzenie, że o tym czy dane pismo, złożone w reakcji na doręczoną decyzję pierwszoinstancyjną, spełnia wymogi art. 222 O.p., rozstrzyga wyłącznie organ odwoławczy (art. 228 § 1 pkt 3 O.p.). Pismo, w treści którego, oprócz innych informacji, wskazano decyzję, której dotyczy, okoliczności wpływające na zasadność rozstrzygnięcia oraz stosowne (w tej kwestii) dowody, podlega – w tym zakresie – ocenie organu odwoławczego badającego warunki formalne odwołania, a nie organu pierwszoinstancyjnego, który wydał taką decyzję. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, po analizie akt sprawy, zarzutów skargi oraz nadesłanych przez Skarżącą dokumentów, w związku z dostrzeżonymi przez Sąd brakami w materiale dowodowym i aktach sprawy, w ustaleniach faktycznych oraz w zaskarżonym rozstrzygnięciu, stwierdzić należy, że w tym zakresie sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia nie jest możliwa. W rozpoznawanej sprawie, stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że dotyczy ono odwołania złożonego przez Skarżącą dnia 7 marca 2018 r. Termin na zaskarżenie decyzji podatkowej doręczonej Skarżącej dnia 19 lutego 2018 r. upływał zaś dnia 5 marca 2018 r. Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowe odwołanie wpłynęło do organu I instancji, wraz z pismem przewodnim datowanym na 5 marca 2018 r., dnia 9 marca 2018 r. (zgodnie z prezentatą organu). W aktach sprawy zamieszczono także kopertę, w której ww. pisma Skarżąca wysłała do organu. Koperta ta zawiera stempel pocztowy z datą 7 marca 2018 r. Ponadto, jak wynika z pisma Wójta Gminy M. z dnia 9 marca 2018 r., przekazującego odwołanie Skarżącej do organu II instancji w trybie art. 227 §1 O.p., organ I instancji ustosunkował się merytorycznie do zarzutów odwołania, natomiast nie wypowiedział się ani w kwestii terminowości odwołania ani jego braków formalnych. Organ ten nie wskazał również czy Skarżąca wniosła ww. odwołanie obarczone brakami formalnymi z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Z kolei w opisie załączników do ww. pisma organ I instancji podał, że dołącza odwołanie z dnia 8 marca 2018 r. Strona twierdzi natomiast, że odwołanie wniosła w terminie ustawowym, tj. 5 marca 2018 r. na dowód czego przedłożyła dowód jego nadania ze stemplem pocztowym datowanym na 5 marca 2018 r. Skarżąca twierdzi ponadto, że z uwagi na braki formalne (brak podpisów) wysłanego dnia 5 marca 2018 r. odwołania, po ich uzupełnieniu odwołanie to wysłała ponownie dnia 7 marca 2018 r. Na dowód swoich twierdzeń Skarżąca wskazała na zapisy zawarte w piśmie przewodnim z dnia 5 marca 2018 r., które załączone zostało do uzupełnionego o braki formalne odwołania. Z pisma tego wprost bowiem wynika, że Skarżąca wysyła odwołanie ponownie a nie po raz pierwszy. Do skargi Skarżąca dołączyła kopię zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, z którego wynika, że w terminie otwartym do wniesienia odwołania, tj. w dniu 5 marca 2018 r. kierowała do organu I instancji korespondencję. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie sposób odnieść się i zweryfikować stanowiska stron, skoro w aktach administracyjnych brak jest zarówno powoływanego dokumentu w postaci odwołania zawierającego braki formalne jak i koperty, w którym zostało ono przesłane do organu zaś organy administracji "milczą" w tym przedmiocie. Zdaniem Sądu, powyższe powoduje istotne wątpliwości co do prawidłowości procedowania przez organy, w szczególności w zakresie ustaleń faktycznych sprawy mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia a dotyczących terminu wniesienia odwołania w rozpoznawanej sprawie. Wątpliwości Sądu pogłębia postawa organu odwoławczego, który w odpowiedzi na skargę w ogóle nie odnosi się do podnoszonych w skardze okoliczności i przedstawianych dowodów. Wprawdzie Sąd zauważa, że organ odwoławczy mógł – z przyczyn od niego niezależnych – w chwili wydania zaskarżonego postanowienia nie posiadać wiedzy i nie dysponować odwołaniem Strony z dnia 5 marca 2018 r., jako, że nie zostało ono przekazane przez organ I instancji za pismem z dnia 9 marca 2018 r. Nie zmienia to jednak faktu, że organ odwoławczy nie zbadał wszystkich okoliczności związanych z wniesieniem odwołania w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, organ odwoławczy na etapie procedowania mógł jak i powinien był dostrzec, na podstawie treści pisma przewodniego Strony z dnia 5 marca 2018 r., że poddane badaniu odwołanie po uzupełnieniu braków formalnych o podpisy, przesyłane mogło zostać organowi ponownie. Powyższą kwestię powinien był zatem wyjaśnić z organem I instancji i w razie potwierdzenia się ww. okoliczności uzupełnić materiał dowodowy przed wydaniem w sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie zbadał wszystkich okoliczności związanych z wniesieniem przez Skarżącą ww. odwołania, przedwcześnie uznając, że odwołanie stanowi dopiero pismo Skarżącej opatrzone podpisami, dołączone do pisma przewodniego z dnia 5 marca 2018 r. a nadane dnia 7 marca 2018 r. Tym samym organ odwoławczy, nie dokonując żadnych własnych ustaleń w kwestii wniesionego odwołania w istocie stwierdził, że ocena terminowości wniesienia ww. odwołania należała do organu I instancji nadając temu organowi kompetencje nie przewidziane przepisami O.p. Tymczasem, jak wyżej wskazano, o tym, czy dane pismo złożone w reakcji na doręczoną decyzję pierwszoinstancyjną, spełnia wymogi odwołania i zostało wniesione w terminie rozstrzyga wyłącznie organ odwoławczy. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla ustaleń w zakresie dopuszczalności odwołania i dochowania terminu jego wniesienia, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Wydanie postanowienia na podstawie art. 228 O.p., bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co do okoliczności mających wpływ na dopuszczalność odwołania, w tym dochowanie terminu jego wniesienia, uznać należy za naruszające zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 O.p. oraz zasadę wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności związanych z wniesieniem przez Skarżącą ww. odwołania, dowodzi naruszenia wymienionych przepisów procedury administracyjnej w stopniu istotnym. W konsekwencji, Sąd uznał również, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie przedwczesnym również czyniąc rozpoznanie przez Sąd pozostałych zarzutów skargi. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania, w łącznej kwocie [...]zł orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. oraz § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 września 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1687) w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U.2011.31.153, ze zm.). Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy oraz przeprowadzi stosowną analizę złożonych przez Skarżącą pism, w tym z dnia 5 marca 2018 r. i z dnia 7 marca 2018 r. (daty stempli pocztowych), co do ich charakteru i spełnienia przez nie warunków przewidzianych w art. 222 O.p., z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd wskazań i ocen prawnych.