I SA/Sz 500/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk–Gawęcka po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym - zażalenia M. T. z dnia 4 października 2016 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 500/14 o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wniosku M. T. o stwierdzenie nieważności postępowania i wyroku z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 500/14 w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. p o s t a n a w i a: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 500/14 o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia; 2. odrzucić wniosek o stwierdzenie nieważności postępowania i wyroku z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 500/14. Pismem z dnia 23 marca 2014 r. M.T. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Wyrokiem z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 500/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił przedmiotową skargę. Odpis wyroku został doręczony skarżącej w dniu 17 listopada 2015 r. Pismem z dnia 23 listopada 2015 r. zatytułowanych "Skarga i wniosek" skarżąca wniosła m.in. o ustanowienie adwokata z urzędu oraz o "unieważnienie procesu". Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. Sąd poinformował skarżącą, że rozpoznanie wniosku o "unieważnienie procesu" przed rozpoznaniem wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej z przyczyn proceduralnych nie jest możliwe. Ustanowiony w sprawie adwokat z urzędu (postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 r.) nie wniósł skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia, wobec tego uprawomocniło się ono w dniu 18 grudnia 2015 r. Pismem z dnia 3 marca 2016 r., zatytułowanym "skarga i wniosek", M. T. i C. T. wnieśli o stwierdzenie nieważności wszelkich orzeczeń wydanych przez lub w których uczestniczyła sędzia WSA Anna Sokołowska, a które dotyczyły skargi skarżącej lub jej męża na rozstrzygnięcie urzędu skarbowego, Izby Skarbowej w S. oraz Starosty P., który zlecał egzekucje wobec strony urzędowi skarbowemu. Na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I z dnia 10 marca 2016 r. zobowiązano skarżących do sprecyzowania, czy wnoszą skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń, w wydaniu których brała udział sędzia WSA Anna Sokołowska czy też skargę o wznowienie postępowań sądowych oraz wskazanie podstaw obydwu skarg i ich uzasadnień. Pismami z dnia 29 marca 2016 r. i 24 kwietnia 2016 r., w odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący doprecyzowali, że wnoszą o stwierdzenie nieważności wszelkich orzeczeń, w wydaniu których brała udział sędzia WSA Anna Sokołowska, wskazując sygnatury spraw: akt I SA/Sz 500/14, I SA/Sz 114/13, I SA/Sz 1149/13, I SA/Sz 201/12, I SA/Sz 255/11. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 28 kwietnia 2016 r. pismo M. T. uznane zostało za skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wydanego m.in. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 500/14. W konsekwencji Sąd, po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. odrzucił skargę M. T. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, z uwagi na to, że została sporządzona osobiście przez skarżącą, nie zaś przez profesjonalnego pełnomocnika. Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 27 września 2016 r. (Uznano bowiem, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu w trybie zwykłym nie rozciąga się na postępowanie zainicjowane skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia). Pismem z dnia 4 października 2016 r. skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie, w którym podniosła, że Sąd dokonał "bezprawnego przekwalifikowania wniosku o stwierdzenie nieważności postępowania na stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej "p.p.s.a.", jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Powołany przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. stanowi podstawę do dokonania autokontroli zaskarżonego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny w sytuacji wystąpienia co najmniej jednej z dwóch wymienionych w nim przesłanek, tj. zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka oczywiście uzasadnionego zażalenia, skutkująca uchyleniem zaskarżonego postanowienia z dnia 8 września 2016 r., odrzucającego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Z akt sprawy – pisma skarżącej z dnia 23 listopada 2015 r., z dnia 3 marca 2016 r., 29 marca 2016 r. i 24 kwietnia 2016 r. - wynika bowiem wprost, że skarżąca złożyła wniosek "o unieważnienie procesu" i orzeczenia wydanego m.in. w sprawie I SA/Sz 500/14, nie zaś skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Intencją skarżącej nie było zatem uruchomienie trybu nadzwyczajnego, o jakim mowa w Dziale VIIa p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Sąd przyjął zatem, że przedmiotem żądania skarżącej było, zgodnie z jego treścią unieważnienie postępowania i orzeczenia z dnia 30 września 2015 r., zgłoszone w pismach z dnia 23 listopada 2015 r., z dnia 3 marca 2016 r., 29 marca 2016 r. i 24 kwietnia 2016 r. Rozpoznając zatem przedmiotowy wniosek skarżącej, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają regulacji dotyczącej rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postępowania, czy orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zarzut "nieważności postępowania" został natomiast zawarty w art. 183 § 1 oraz art. 179a p.p.s.a. i dotyczy kompetencji do stwierdzenia nieważności postępowania, które toczyło się przed wojewódzkim sądem administracyjnym, realizowanych wyłącznie w ramach rozpoznania wniesionej ewentualnie przez stronę skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, strona nie złożyła skargi kasacyjnej od ww. wyroku z dnia 30 września 2015 r., będąc prawidłowo pouczona o terminie i trybie jej wniesienia i mając do tego celu ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Skarżąca nie wnosząc zatem skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia uniemożliwiła Sądowi I instancji ewentualne uwzględnienie jej zarzutu w oparciu o art. 179a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok. W tej sytuacji wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności postępowania i orzeczenia, skierowany do Sądu I instancji, bez powiązania go ze środkiem odwoławczym, jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji.