I SA/Sz 501/14

Dnia 12 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości "[...]" Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej płatnika i określenia należności w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych i niewpłaconych zaliczek za marzec i kwiecień 2013 r. p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący Syndyk Masy Upadłości "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w D. w upadłości likwidacyjnej, po otrzymaniu wezwania Sądu do uiszczenia wpisu od skargi wniesionej na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Syndyk podał, że Spółka prowadziła działalność w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej różnych wyrobów, a także maszyn i urządzeń, sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego, transportu drogowego, sprzedaży wysyłkowej lub internetowej. Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie XII Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt XII GUp 24/12, zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego wobec ww. Spółki, z postępowania układowego na likwidacyjne i wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie T. W. W spisie inwentarza wraz z oszacowaniem majątku z dnia 30 września 2013 r. Syndyk ustalił, że aktywa Spółki na dzień ogłoszenia upadłości obejmowały: środki finansowe (na rachunkach bankowych) w kwocie [...] zł, rzeczy ruchome o wartości [...] zł (w tym zapasy w magazynie o wartości [...] zł oraz wyposażenie i ruchomości o wartości [...] zł), wierzytelności o łącznej kwocie [...] zł, w tym: - [...] zł wobec dłużników, w stosunku do których również została ogłoszona upadłość likwidacyjna: [...] zł od [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w D. oraz [...] zł od [...] Sp. z o.o. w W. w upadłości likwidacyjnej oraz - [...] zł wobec dłużników mających siedzibę poza Polską: [...] zł od [...](N.) oraz [...]zł od [...] (D.). Syndyk wyjaśnił, że dotychczas nie została wyjaśniona sytuacja majątkowa dłużników, spłata tych wierzytelności nie została zabezpieczona, a ich skuteczne dochodzenie przed sądami zagranicznymi i prowadzenie egzekucji wymagać będzie zaangażowania kancelarii prawnych z N. i D. Syndyk wskazał także, że środki finansowe na rachunku bankowym w [...] O/K. są wykazywane jako saldo księgowe, jednakże Bank – z uwagi na brak spłaty przez Upadłego kredytów zaciągniętych przed ogłoszeniem upadłości – zablokował do nich dostęp (środki dostępne [...] zł). Ruchomości o łącznej wartości [...] zł wchodzące w skład masy upadłości są w znacznym stopniu zużyte (wyposażenie i ruchomości, w tym samochód osobowy R. S. o wartości [...] zł obciążone są w całości zastawem skarbowym na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w wysokości [...] zł, po dokonaniu sprzedaży pojazdu na koszty postępowania upadłościowego zostanie zaliczone [...] % uzyskanej ceny) oraz mało atrakcyjne dla potencjalnych nabywców zapasy w magazynie okuć meblowych do kompletów meblowych, których produkcja została zakończona. Syndyk wskazał, że żaden z dłużników dotychczas nie zwrócił dobrowolnie swojego długu. Wskazano także, że w składanych przez Syndyka sędziemu komisarzowi kwartalnych sprawozdaniach rachunkowych stan środków pieniężnych przedstawiał się następująco: - za okres od dnia 27 czerwca do 30 września 2013 r. – [...] zł i [...] EUR; - za okres od 1 października do 31 grudnia 2013 r. – [...] zł i [...] EUR; - za okres od 1 stycznia do 31 marca 2014 r. – [...] zł i [...] EUR; Syndyk wskazał, że stan środków pieniężnych w masie upadłości na dzień złożenia wniosku tj. 12 maja 2014 r. wynosił [....] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach wykazano: wartość majątku: [...] zł, w tym środków finansowych [...] zł; wartość środków trwałych w kwocie [...] zł, wysokość zysku według bilansu na dzień 26 czerwca 2013 r. [...] zł. Syndyk wykazał, że masa upadłości ma trzy rachunki bankowe, w tym dwa subkonta w [...], których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił łącznie [...] zł i minus [...] EUR. Wykonując dwukrotne wezwania referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów (tj. wezwanie z dnia 30 maja 2014 r. oraz z dnia 24 lipca 2014 r. wystosowane z uwagi na brak załączników do pisma strony z dnia 27 czerwca 2014 r.), obrazujących sytuację finansową Syndyk przedłożył: 1) bilans i rachunek zysków i strat za okres od 28 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.; 2) wyciągi elektroniczne z rachunków bankowych w [...] SA, [...] SA oraz [...] Bank Polska SA za okres od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2014 r.; 3) sprawozdanie rachunkowe Syndyka w PLN i EUR za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r.; 4) dokument potwierdzający stan środków w masie upadłości na dzień 30 maja 2014 r. – tj. sprawozdanie rachunkowe Syndyka za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2014 r.; 5) wykaz ruchomości masy upadłości wraz z podaniem ich wartości według stanu na dzień 30 maja 2014 r; 6) zestawienie należności i zobowiązań Spółki na dzień 30 maja 2014 r. Dodatkowo syndyk ponownie oświadczył, że nie może dysponować kwotami na rachunkach bankowych, a także, iż w dniu 5 maja 2014 r. sąd upadłościowy zezwolił na dokonanie sprzedaży wykazanego pojazdu z wolnej ręki po cenie obniżonej do 75 % oszacowania. Syndyk wskazał także ponownie na okoliczności utrudniające i umożliwiające ściągnięcie należności od dłużników i wyegzekwowanie posiadanej w masie kwoty wierzytelności od podmiotów będących w stanie upadłości likwidacyjnej lub mających siedzibę za granicą. Podniósł także, że z uwagi na powyższe wierzytelności Spółki zostaną zbyte w trybie z wolnej ręki w miarę możliwości poniżej ich wartości oszacowania. Na podstawie wskazanych dokumentów ustalono, że Spółka na dzień 31 grudnia 2013 r. posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł, nie posiadała należności długoterminowych, jej należności krótkoterminowe wynosiły [...] zł. Z kolei zobowiązania masy upadłości - krótkoterminowe wynosiły [...] zł, zaś długoterminowe – [...] zł; w kasie i na rachunkach wykazano środki pieniężne w kwocie [...] zł, zaś kapitał własny Spółki wynosił kwotę [...] zł. Na dzień 31 grudnia 2013 r. Spółka wykazywała przychody netto ze sprzedaży w kwocie [...] zł oraz stratę brutto w kwocie [...] zł. Stan należności na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosił [...] zł, a zobowiązań [...] zł. Z nadesłanych dokumentów wynika również, że stan środków w kasie masy upadłości wynosił na dzień 31 marca 2014 r. [...] zł, zaś na dzień 30 czerwca 2014 r. [...] zł. Wartość majątku w postaci zapasów w magazynie na dzień 30 maja 2014 r. została oszacowana na kwotę [...] zł. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia wnioskodawca podniósł, iż rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest nieprawidłowe i prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia go drogi sądowej. W związku z powyższym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie Syndyk wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wpis sądowy, jedyny koszt do którego uiszczenia zobowiązany jest Syndyk na obecnym etapie sprawy, wynosi [...] zł. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania tj. - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonujący, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu czy też referendarza sądowego dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje przepis art. 255 p.p.s.a. Z możliwości tej w niniejszej sprawie skorzystano, wzywając stronę skarżącą, do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego, w szczególności nadesłania dokumentów, z których może wynikać przepływ posiadanych przez stronę środków finansowych. Z nadesłanych dokumentów wynika, że w najbliższym czasie Syndyk nie będzie w stanie uzyskać środków na prowadzenie postępowania upadłościowego, co w powiązaniu z obecnym stanem masy sprawia, że strona nie jest w stanie uiścić należnej opłaty sądowej. Zauważyć bowiem należy, że z bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. wynika, że w masie upadłości należności i aktywów wynoszą [...] zł zaś pasywa wynoszą także kwotę [...] zł. Ponadto Syndyk od dłuższego czasu nie dysponuje środkami pieniężnymi w kasie jak i na rachunku bankowym. Na trzech rachunkach bankowych upadłej spółki znajdowały się środki w kwocie łącznie [...] zł, natomiast na dzień 30 czerwca 2014 r. środki pieniężne w kasie wynosiły [...] zł. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że jak podkreślił syndyk masa upadłości nie może dysponować środkami na rachunkach bankowych w Banku Z. [...] S.A. ponieważ na skutek nałożonej na przedmiotowe rachunki blokady środków (z tytułu niespłaconych przed ogłoszeniem upadłości przez upadłego kredytów) saldo podawane na wyciągach bankowych jest saldem księgowym, natomiast saldo dostępne jest równe [...] zł. Jedynie bank pobiera z tych zablokowanych środków opłaty i prowizje. Odnosząc się do zgromadzonych na rachunku bankowym i w kasie przedsiębiorstwa środków pieniężnych wskazać należy, iż syndyk wykazał, że środki te są niezbędne do zakończenia postępowania upadłościowego. Mając na uwadze wysokość tych środków zasadne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że na podstawie przedłożonych dokumentów wnioskodawca wykazał brak dostatecznych środków na poniesienie wszystkich kosztów postępowania. Za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, przemawia również okoliczność, że odmowa przyznania prawa pomocy stanowiłaby w rozpoznawanej sprawie naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu, ustanowionego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem majątkowe zgromadzone przez skarżącego nie pozwalają na uiszczenie pełnych kosztów sądowych. Ta okoliczność spowodowałaby konieczność cofnięcia skargi. W konsekwencji obiektywnie uniemożliwiłoby to stronie skarżącej doprowadzenie do kontroli zaskarżonej decyzji (tj. realizację prawa do sądu). W tym stanie rzeczy należało uznać, że strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.