I SA/Sz 505/05
WyrokWSA w Szczecinie2008-04-10
Skład orzekający: Zofia Przegalińska, Marzena Kowalewska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Dyrektora Izby Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą podatek od czynności cywilnoprawnych była zgodna z prawem, w szczególności w zakresie prawidłowego ustalenia wartości rynkowej przedmiotu umowy i prawidłowego wszczęcia postępowania podatkowego wobec wszystkich zobowiązanych podmiotów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie mogła zostać uznana za zgodną z prawem, ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących prawidłowego wszczęcia postępowania podatkowego (art. 120, 123 w zw. z art. 165 § 4) oraz przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczących solidarnej odpowiedzialności podatkowej (art. 5 ust. 1). W szczególności, doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania jednemu ze współwłaścicieli było wadliwe, co skutkowało prowadzeniem postępowania bez udziału strony, na której ciążył obowiązek podatkowy. Ponadto, decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia odnośnie solidarnej odpowiedzialności stron.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) naliczonego od umowy sprzedaży udziału w nieruchomości. Organ podatkowy, opierając się na opinii biegłego, określił wartość rynkową udziału wyższą niż zadeklarowana przez strony. Skarżąca spółka kwestionowała prawidłowość opinii biegłego oraz sposób ustalenia wartości rynkowej, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. W szczególności wskazywano na specyfikę obrotu udziałami we współwłasności oraz obciążenia hipoteczne nieruchomości. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenia proceduralne dotyczące wszczęcia postępowania i brak rozstrzygnięcia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi "W." Spółka z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]r wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 1 ust.1 pkt 1 lit. a, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 86, poz. 959 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającą "W." sp. z o.o. w S. oraz P.R. podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...] zł.
W dniu [...]r. na mocy aktu notarialnego Rep. [...] została zawarta umowa sprzedaży zgodnie z którą M. R., działająca w imieniu i na rzecz męża P. R., sprzedała "W." Spółce z o.o. udział w nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], wynoszący ½ części w prawie wieczystego użytkowania gruntu działki nr [...] o powierzchni [...]2 oraz udział do ½ części we własności budynków położonych na gruncie, stanowiących budynek administracyjny o powierzchni [...]m2 oraz myjnią samochodową, halą mechaniki pojazdowej o powierzchni [...] m2. Strony ustaliły cenę sprzedaży opisanego udziału w/w nieruchomości na kwotę [...] zł.
Organ podatkowy stwierdzając, iż przedmiot umowy nie odpowiada jej wartości rynkowej, zastosował procedurę określoną w przepisach art. 6 ust 3 i ust 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Decyzją z dnia [...]r., Naczelnik Urzędu Skarbowego określił a decyzją z dnia [...]r. Dyrektora Izby Skarbowej, uchylił do ponownego rozpoznania decyzję określającą podatek od czynności cywilnoprawnej. Organ pierwszej instancji w ponownym postępowaniu ocenił opinię biegłego rzeczoznawcy majątkowego wydaną w dniu [...]r., uzupełnioną aneksem z dnia [...]r.
Decyzją z dnia [...]r. Naczelnika Urzędu Skarbowego
mając na uwadze powyższe ustalenia, określił Spółce z o.o. "W." oraz P. R. zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik "W." Spółka z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. w całości, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności
art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c, ust. 2 i art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy
o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz § 49 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad
i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924). Pełnomocnik zarzucił tej decyzji również naruszenie przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 21 § 1 pkt 1, § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1, 3 i 4, art. 207 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
Pełnomocnik skarżącej Spółki stwierdził, że stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji jest nieuzasadnione, ponieważ organ pierwszej instancji nie uwzględnił zaleceń Dyrektora Izby Skarbowej, wskazanych w decyzji z dnia [...]r. Dodatkowo pełnomocnik podnosi, że sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy (uzupełniony aneksem) "budzi wątpliwości", ponieważ nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Według pełnomocnika, wątpliwości dotyczą określenia wartości rynkowej przedmiotu umowy z dnia [...]r., w zakresie rzeczywistego obrotu prawami majątkowymi, czyli w praktyce cen, jakie na danym terenie można uzyskać w razie sprzedaży praw tego samego rodzaju tj. ułamkowych udziałów w nieruchomościach.
Pełnomocnik twierdzi, że biegły w swej opinii nie uwzględnił ograniczeń we władaniu prawem majątkowym w częściach ułamkowych, które wynikają z przepisów Kodeksu cywilnego
tj. art. 199 - art. 208 i z zasad współżycia społecznego. Ponadto za niewłaściwe pełnomocnik uznał oszacowanie przedmiotu transakcji, poprzez zastosowanie w operacie szacunkowym podejścia porównawczego, z uwzględnieniem metody porównywania parami. Zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki należało zastosować metodologię pozwalającą na podejście indywidualne, uwzględniające specyficzne nieruchomości, okoliczności utrudniające możliwość ewentualnego zbycia z uwagi na toczące się od kilku lat postępowanie egzekucyjne, czy ilość i wysokość hipotek, wpisanych na nieruchomości w księdze wieczystej.
Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że ustalenia wartości rynkowej przedmiotu umowy zawartej w dniu [...]r. rzeczoznawca majątkowy dokonał z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisu art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych; na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami
(t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924), zgodnie ze standardami zawodowymi rzeczoznawców majątkowych Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych tj. w oparciu o oględziny przedmiotu umowy dokonane w dniu 30 marca 2004r., treści aktu notarialnego z dnia [...]r., Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta S., projektu technicznego hali mechaniki pojazdowej z [...]r., danych o cenach transakcyjnych z rynku nieruchomości komercyjnych na terenie miasta S., informacje i bazę danych biegłego.
Zdaniem organu biegły wziął pod uwagę cały szereg okoliczności, począwszy od zakresu gromadzonych informacji o nieruchomości i o rynku, analizy przepisów prawa i standardów zawodowych, kierunków analiz wartości i przyjętych w konsekwencji tych analiz - rodzaju określanej wartości i metody szacowania, zachował procedurę wymaganą przy wykorzystaniu podejścia porównawczego.
W zakresie zarzutów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że organ podatkowy pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględnił wątpliwości organu odwoławczego, wyrażonych w decyzji z dnia [....]r., a przedmiot tej umowy został określony prawidłowo, dotyczy to również podmiotów solidarnie zobowiązanych za zobowiązanie podatkowe, uwzględnił opinię biegłego, aneks do opinii
i dodatkowe wyjaśnienia rzeczoznawcy. Według organu drugiej instancji sam fakt, że dokonano uzupełnienia opinii biegłego oraz sprzedaży udziału w nieruchomości nie stanowi dostatecznej podstawy znacznego, jak twierdzi odwołująca Spółka, obniżenia wartości rynkowej tego udziału.
Odnośnie powoływanych przez pełnomocnika Spółki W. okoliczności utrudniających możliwość ewentualnego zbycia udziału w nieruchomości czy też ilość
i wysokość hipotek wpisanych na nieruchomości w księdze wieczystej, organ podatkowy wyjaśnił, że sytuacja taka może mieć znaczenie przy ustalaniu ceny pomiędzy stronami dokonującymi przeniesienia własności, nie ma wpływu natomiast na wartość rynkową przedmiotu umowy, stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż rzeczoznawca majątkowy
w operacie szacunkowy zaznaczył, że spośród trzech wybranych obiektów porównawczych - dwie nieruchomości obciążone były hipotekami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (pismo z dnia ...r.) pełnomocnik Spółki z o.o. "W." zarzucił decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r., oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c) i ust. 2 oraz art.7 ust pkt 1 lit a) i b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz § 49 przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego. Pełnomocnik ponadto zarzucił tej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 21 §1 pkt 1 i §3, art. 51 §1, art. 53 §1, §3, art. 207 §1 Ordynacji podatkowej. Naruszenia te mają w ocenie pełnomocnika istotny wpływ na wynik postępowania i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności.
Skarżący w całości podtrzymał zarzuty co do wartości przedmiotu transakcji złożone w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. Zdaniem Strony uzupełnienie przez organ podatkowy opinii biegłego jedynie o stwierdzenie, że nabycie na współwłasność nie wpływa na wartość rynkową przedmiotu czynności i na tej podstawie przyjęcie wartości udziałów nieruchomości nie spełnia wymogów wynikających z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 6 ust: ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Ponadto biegła nie odniosła się do sprzedaży praw tego samego rodzaju, tj. nie dokonała porównania sprzedaży będą przedmiotem tego postępowania do sprzedaży ułamkowych udziałów w innych nieruchomościach. W ocenie Strony fakt nabycia udziałów we współwłasności nieruchomości przez dwóch nabywców w jednym czasie wynikał z konkretnych okoliczności wskazanych
w toku postępowania przez skarżącą Spółkę. Strona wskazuje dalej na ograniczenia natury prawnej i faktycznej wynikające z przepisów k.c. (art. 199-208) oraz zasad współżycia społecznego przy nabywaniu współwłasności w częściach ułamkowych. Argumentuje, że niższa jest wartość rynkowa takich udziałów, ponieważ brak wydzielenia poszczególnych części nieruchomości stwarza niebezpieczeństwo sporów z innymi współwłaścicielami. Strona kwestionuje także metodę porównawczą zastosowaną przez biegłą w operacie, przy czym nie przywołała w opinii, transakcji sprzedaży udziałów w innych nieruchomościach, porównując sprzedaż udziałów ze sprzedażą całej nieruchomości.
Pełnomocnik wskazał ponadto, że do transakcji sprzedaży nieruchomości nie doszło w wyniku działań podjętych przez organ egzekucyjny. Zostało to zrealizowane w wyniku żmudnych negocjacji podjętych przez dłużników z ewentualnymi nabywcami i wierzycielami dłużników, wśród których występowały banki i urząd skarbowy. W tym czasie księga wieczysta zawierała szereg wpisów dotyczących ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji i hipotek zwykłych oraz kaucyjnych i przymusowych.
Dodatkowo pełnomocnik podnosi, że wierzyciele mieli świadomość ceny, jaką byli skłonni zapłacić nabywcy i na nią się zgodzili. Albowiem bez zgody wierzycieli do sprzedaży za ustaloną cenę by nie doszło. Wśród wierzycieli byli też przedstawiciele organu podatkowego w osobie C. L., który występował i wyrażał zgodę na czynności
w imieniu urzędu skarbowego. Mimo wniosku skarżącego nie zostały przeprowadzone
w postępowaniu podatkowym dowody dotyczące udziału przedstawiciela urzędu skarbowego w postępowaniu mającym m.in. na celu ustalenie ceny zbywanej nieruchomości. Wierzyciele na skutek rokowań co do ceny sprzedaży i ustalenia między nimi sposobu podziału uzyskanej ze sprzedaży ceny nieruchomości zgodzili się na wykreślenie obciążeń nieruchomości.
Według pełnomocnika strony skarżącej z powołanych wyżej okoliczności wynika, że to wierzyciele decydowali o cenie sprzedaży i ją kontrolowali i bez ich zgody byłoby niemożliwe zbycie nieruchomości. Gdyby przedstawiciele wierzycieli - organu podatkowego, Dyrektorzy Banku - uznawali ją za nierzeteIną, do sprzedaży by nie doszło. Z tych względów pełnomocnik Spółki "W." uznał cenę ustaloną przez organy podatkowe za niemożliwą do uzyskania na rynku (wręcz abstrakcyjną) i nie uwzględniającą realnej sytuacji. Wobec powyższego pełnomocnik uznał, że skarga jest zasadna.
W odpowiedzi na w/w skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W toku postępowania zaistniała przesłanka ustanowienia kuratora dla uczestnika postępowania P. R. Kurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych niż wskazanych w niej przyczyn. Sąd nie będąc związany zarzutami skargi, stosownie do art. 134 ustawy z dnia Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 152, poz. 1320 ze zm.) uznał, że nie mogła zostać uznana za zgodną z prawem decyzja Dyrektora Izby Skarbowej akceptująca decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego wydaną z naruszeniem z art. 120,
art. 123 w związku art. 165 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.(t.j.
z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.)
Okolicznością niesporną w rozpatrywanej sprawie jest, iż skarżący "W." sp.
z o.o. notarialną umową sprzedaży z [...] r. nabył udział we współwłasności nieruchomości położonej w S. Strony ustaliły wartość udziału w nieruchomości na [...] złotych; strony nie wyraziły zgody na podwyższenie wartości nieruchomości; organ podatkowy ocenił wartość rynkową udziału w nieruchomości stosownie do wyceny powołanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego biegłego, wartość rynkowa nieruchomości wyceniono na [...] zł.
Przedmiotem sporu między stronami jest więc w istocie rzeczy nieuzasadnione, zdaniem skarżącego, przyjęcie wartości rynkowej udziału w nieruchomości w oparciu o nierzetelną opinię biegłego powołanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnej (Dz.U. Nr 86, poz. 959 ze zm.) podstawą obliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych, o których mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) stanowi: wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Bezspornie zatem nabycie rzeczy lub prawa majątkowego wymaga ustalenia wartości tej rzeczy lub tego prawa majątkowego, a nie części wartości rzeczy odpowiadająca wielkości udziału. Nabycie prawa czyni, iż nie można porównać wartości udziału w nieruchomości z wartością nieruchomości o podobnych cenach
i powierzchni, a skoro nabycie prawa może łączyć się z nabyciem udziału
w nieruchomości winno ponadto uwzględniać specyfikę współwłasności.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ww. ustawy wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności co prawda bez odliczania przejętych przez nabywców długów i ciężarów – co nie oznacza, że obciążenie nie wpływa na cenę tej nieruchomości.
Należy mieć też na względzie treść art. 6 ust. 2 cytowanej ustawy wyraźnie odnoszący pojęcie wartości rynkowej do rzeczywistego obrotu prawami majątkowymi, to jest w praktyce do cen, jakie na danym terenie można uzyskać w przypadku sprzedaży praw tego rodzaju.
Określenie wartości rynkowej nieruchomości wywołuje istotne skutki prawne, toteż winno być dokonane rzetelne i z należytą starannością, w sposób wskazujący na uwzględnienie wszystkich przewidzianych w art. 6 ust. 2 elementów składających się na "wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej". Obok cen stosowanych w danej miejscowości na wartość tę składa się jej "stan" - zarówno "stan prawny" jak i "stan faktyczny".
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych po bezskutecznym wyczerpaniu trybu postępowania określonego tym przepisem prawa organ podatkowy dokonuje ustalenia wartości rynkowej z uwzględnieniem opinii biegłych - a nie na podstawie opinii biegłych. Wskazuje to, iż opinia biegłego jest jednym z dowodów podlegających ocenie organu podatkowego wraz z innymi dowodami zebranymi w sprawie w toku postępowania administracyjnego.
Zastosowanie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w żadnym przypadku nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku poczynienia samodzielnych ustaleń faktycznych, nakazując wszakże - z urzędu - powołanie biegłego, którego opinia stanowi niezbędny element postępowania dowodowego. Czynności tych dokonuje organ podatkowy w postępowaniu podatkowym mającym na celu rozstrzygnięcie co do istoty.
Co w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uczynił wszczynając postępowanie podatkowe stosownie do art. 165 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa postanowieniem z dnia [...]r. które jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczone zostało skarżącej Spółce a w przypadku P. R. jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, poczta dokonała zwrotu przesyłki z adnotacją – adresat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem – informacji udzielił właściciel mieszkania.
W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 165 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu na dzień wszczęcia postępowania w sprawie poddanej kontroli sądu, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu; § 2 Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia; § 4 Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Ustawodawca w §5, §6, §7 wskazał okoliczności, w których wszczynając
z urzędu postępowanie organ nie wydaje postanowienia, przy czym to wyłączenie nie dotyczy określenia podatku od czynności cywilnoprawnej.
Wskazać należy, że w Ordynacji podatkowej spełniony został postulowany od dawna nakaz sformalizowania momentu wszczęcia postępowania podatkowego. W literaturze podatkowej przyjmuje się, iż wszczęcie postępowania podatkowego jest zdarzeniem prawnym o wielkiej wadze formalnej i praktycznej, gdyż kształtuje pierwsze granice sprawy podatkowej, która ma być przedmiotem postępowania i załatwienia w drodze decyzji podatkowej (J. Zimmermann, Ordynacja podatkowa. Komentarz - Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, str. 105)
Dopiero od momentu skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podejmowane przez organ podatkowy czynności wywołują stosowne skutki prawne, gdyż od tej chwili mogą być dopiero realizowane w pełni ogólne zasady postępowania podatkowego wynikające z przepisów art. 120-129 ustawy Ordynacja podatkowa.
Zgodnie z art. 148 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. Zgodnie natomiast z art. 146 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa strona oraz jej pełnomocnik mają obowiązek zawiadamiania organu o każdej zmianie adresu, przy czym obowiązek ten został nałożony na stronę postępowania a tą osoba fizyczna staje się, w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, z dniem doręczenia postanowienia o wszczęcia postępowania.
W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczając stronom postępowania postanowienie w sprawie wszczęcia postępowania, doręczył je "W." sp. z o.o. co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki oraz P. R. przyjmując, że doręczenie nastąpiło, pomimo posiadania informacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, że adresat nie zamieszkuje. Bezspornie w tych okolicznościach tj. w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie
w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych tą okoliczność tj. brak adresu zamieszkania strony czy adresu do doręczeń, znają, brak jest podstaw do przyjęcia, że doręczone zostało P. R. przedmiotowe postanowienie.
Brak przedmiotowego doręczenia czyni wadliwym postępowanie, które toczyło się bez udziału strony tj. P. R., na którym stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy
o podatku od czynności cywilnoprawnej ciąży obowiązek podatkowy, który stosownie do
art. 5 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnej jest zobowiązany solidarnie ze Spółką z o.o. "W." do zapłaty tego podatku.
Ponadto Sąd badając legalność wydanych decyzji wskazuje przede wszystkim na brzmienie art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, iż "Obowiązek zapłaty podatku z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży solidarnie na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej będących stronami czynności cywilnoprawnej, a w przypadku określonym w art. 4 pkt 2 - na spółce." Wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, że organ podatkowy wymierzając opłatę skarbową (obecnie podatek od czynności cywilnoprawnych) powinien (ma obowiązek) zaznaczyć solidarny charakter tego zobowiązania. Podobne stanowisko odnośnie obowiązku zaznaczenia w decyzji zasady solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe
w zakresie zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnej zawarte jest w doktrynie prawa podatkowego (por. np. Z. Ofiarski, Ustawy: o opłacie skarbowej, o podatku od czynności cywilnoprawnych, Komentarz, Warszawa 2003, s 239 i n.)
Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego określająca "W." spółka z o.o. i P. R. podatek od czynności cywilnoprawnej - narusza powyżej cytowany art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, nie zawierając żadnego rozstrzygnięcia odnośnie odpowiedzialności z tytułu wymierzonego stronom podatku od czynności cywilnoprawnych. Decyzja organu odwoławczego nie naprawia tego istotnego naruszenia prawa.
Mając powyższe na uwadze stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło