I SA/Sz 510/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. i Z. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. p o s t a n a w i a: przyznać U. i Z. G. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym: 1) zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowienie adwokata. Skarżący U. i Z. G. wraz z wniesioną skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od poniesienia opłaty od skargi w całości, który uzupełnili składając urzędowy formularz PPF, w którym zaznaczyli, że wnoszą o całkowite przyznanie prawa pomocy obejmujące także ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku, złożonego oświadczenia majątkowego, o stanie rodzinnym i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych przez skarżących z wnioskiem i na wezwanie Sądu z dnia 14 października 2008 r. wynika, co następuje: U. i Z. G. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi: dwudziestoletnim synem (który podjął od tego roku studia) i piętnastoletnią córką. Wnioskodawcy posiadają dom o pow. 161,25 m kw. na działce 1149 ha; innego majątku nie wykazali, ani posiadanych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Skarżący podali, że dochody rodziny to zasiłek dla bezrobotnych U. G. w kwocie 646 zł, otrzymywany do sierpnia 2008 r. (odpis decyzji Starostwa Powiatu w M. z dnia 18.08.2008 r. o utracie prawa do zasiłku od 14.08.2008 r. k.- 39) oraz dochód otrzymany z prac dorywczych Z. G. ze zbioru owoców w miesiącu sierpniu 2008 r. w kwocie 400 zł. Skarżący wskazał też, że posiada zaległe wynagrodzenie za 7,5 roku zarządzania nieruchomością Skarbu Państwa, które są częściowo dochodzone przed Sądem Rejonowym w M. w sprawach sygn. akt: [...], [...]. Ponadto wnioskodawcy wskazali, że posiadają znaczne zobowiązania, częściowo egzekwowane wynoszące ok. 100.000,00 zł oraz kwotę ponad 2 mln zł zaciągniętych kredytów i pożyczek na uruchomienie działalności gospodarczej na nieruchomości Skarbu Państwa, których spłata będzie możliwa jedynie po odzyskaniu zaległego wynagrodzenia za wykonanie zarządu na tej nieruchomości. Miesięczne konieczne wydatki związane z utrzymaniem domu i leczeniem Z. G. stanowią kwotę ok. 1.000 zł (kwota 800 zł na opłaty "mieszkaniowe", kwota ok. 200 zł na leczenie). Wydatki powyższe zostały udokumentowane fakturami za wodę, ścieki, energię elektryczną, telefon z okresu od marca 2008 r. do września 2008 r. (k. 46-63). Wnioskodawcy podali, że dotąd utrzymywali się z pomocy syna M. pracującego w Anglii, który w czerwcu zawarł związek małżeński, powrócił do kraju i urządza własne życie w S. Obecna ich egzystencja jest możliwa również wyłącznie dzięki pomocy rodziny i dzieci. Opisując swoją sytuację Z. G. oświadczył, że w chwili obecnej z powodu choroby psychicznej nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej, co potwierdza przedłożona dokumentacja medyczna (m.in. skierowanie na leczenie psychiatryczne k. - 34, zaświadczenie o stanie zdrowia z 21.10.2008 r. k. – 35, zaświadczenie S.P.S.Z.O.Z "Z" w S. o pobycie od dnia 5.11.2008 r. i nadal w szpitalu, k. - 66). Skarżący Z. G. wskazał też, że sytuacja materialna jego rodziny wynika z faktu, że dnia 30 września 1990 r. został wprowadzony w posiadanie nieruchomości Skarbu Państwa. Celem tej czynności było przyrzeczone uwłaszczenie z dniem 9 listopada 1999 r., które nigdy nie nastąpiło. Skarżący przez 18 lat uczestniczył w procesach związanych z tą nieruchomością - cywilnych i karnych i został wprowadzony w błąd co do przedsiębranego działania. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 26 października 2008 r. wnioskodawcy U. i Z. G. podnieśli także, że Z. G. nie jest w stanie bronić praw w postępowaniach przed jakimikolwiek sądami i organami z powodu złego stanu zdrowia psychicznego, wymagającego natychmiastowego leczenia szpitalnego, natomiast U. G. - z powodu braku rozeznania w zaistniałej sytuacji i nierozumieniu przepisów prawa. Pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy nie składali i nie będą składać wniosków o pomoc społeczną, co potwierdza zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z 20 października 2008 r. (k.- 40). Ponadto podniesiono, że egzekucja, zdaniem wnioskodawców, nienależnych podatków od nieruchomości zagraża ich egzystencji. Wnioskodawcy obawiają się całkowitej zapaści ekonomicznej, a nawet bezdomności. Jednocześnie nadesłano: - zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia 9 października 2008 r. o wszczęciu egzekucji wobec Z. i U. G. na kwotę 1.217 zł, tytuł wykonawczy w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w M. z 14 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] (zasądzający kwotę 1.217 zł), zawiadomienie komornika o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat z prowadzonego konta w Banku ."P", - wyciągi z rachunku bankowego w "P" z saldem operacji w okresie od 5 września 2008 r. do 22 października 2008 r., z którego wynika między innymi, że skarżący otrzymaną z depozytu sądowego kwotę 95.685,39 zł rozdysponowali wpłacając 10.000 zł na rzecz Sądu Okręgowego w S. I Wydziału Cywilnego, kwotę 38.773,50 zł na zobowiązanie zasądzone wyrokiem wobec R. K., kwotę 45.000 zł na spłatę pożyczki od syna M. G., kwotę 20 zł za realizację zajęcia komorniczego z dnia 10.09.2008 r. (na kwotę 39.773,50 zł). Ponadto na rachunek ten wpłynęły odsetki od depozytu sądowego: w dniu 10 września 2008 r. kwota 400,73 zł, w dniu 9 października 2008 r. kwota 2.580,89 zł. Saldo końcowe na koniec października 2008 r. po ww. operacjach wynosiło 3.738,11 zł. - odpis decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 5 lutego 2008 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2008 r. ustalonego w kwocie 244 zł, ostatnia rata w kwocie 61 zł płatna do dnia 15 listopada 2008 r. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 245 § 2 p.p.s.a. ) jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Na wstępie należy wskazać, iż Sąd oceniał już kilkakrotnie sytuację materialną skarżących i przyznawał im prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w innych sprawach. Skarżący składając dotychczasowe wnioski o przyznanie prawa pomocy podnosili, iż ich trudna sytuacja materialna wynika z konieczności wykonywania zarządu nieruchomością Skarbu Państwa, w związku z którą toczył się spór sądowy (o jej wydanie i zwrot poniesionych nakładów). Poprawy swojej sytuacji (podjęcie zatrudnienia, innej działalności gospodarczej) spodziewali się po zakończeniu postępowania sądowego i zwrocie poniesionych na sporną nieruchomość nakładów. Po przeanalizowaniu obecnej sytuacji skarżących, wynikającej ze złożonego wniosku, dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanych dokumentów wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić, skarżących nie będzie bowiem stać na uiszczenie kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika procesowego. Wprawdzie, jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego skarżący odzyskali w wyniku toczącego się postępowania z depozytu sądowego kwotę 95.685,39 zł, jednak kwota ta została przekazana na spłatę zadłużeń. Ponadto należy wskazać, że rachunek bankowy podlega zajęciu komorniczemu, powyższe oznacza, że skarżący nie mogą swobodnie dysponować środkami pieniężnymi wpływającymi na ten rachunek. Wobec tego, uznając, że skarżący nie wykazali, że ich sytuacja ulegała poprawie, uwzględniając, iż czteroosobowa rodzina nie posiada stałego źródła dochodów (utrzymując się dzięki pomocy rodziny), U.G. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych w sierpniu 2008 r., Z. G. ze względu na stan zdrowia, i hospitalizację w chwili obecnej nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, wnioskodawcy na utrzymaniu mają dwójkę uczących się dzieci, należy stwierdzić, że aktualna sytuacja finansowa i rodzinna nie pozwala skarżącym na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Jednocześnie należy wskazać, że stosownie do art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.