I SA/Sz 512/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zastosowania zwolnienia od podatku rolnego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. J. W. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, który uzupełnił składając urzędowy formularz wniosku PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie pracuje, jest bez środków do życia, natomiast z dochodów jego żony opłacane są: nieruchomość ([...] zł), prąd ([...] zł), gaz ([...] zł), opał na zimę, lekarstwa ([...]zł), telefon ([...] zł), a także jest spłacany kredyt ([...]zł) oraz zadłużenie wynikające z postępowania w banku i komornika. Wnioskodawca dodał, że nie posiada mieszkania, majątku, ani oszczędności, natomiast w oświadczeniu o stanie majątku podał, że dwie nieruchomości, samochody oraz konta bankowe zostały zajęte przez komornika w dniu 13 marca 2008 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżącym podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką i synem. Córka Karolina W. studiuje na studiach dziennych w Warszawie, a syn H. W. uczy się w liceum w G., w związku z tym ponoszone są wydatki na opłacanie studiów w W. oraz dojazdy syna do szkoły. W rubryce dotyczącej dochodów skarżący wpisał wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]zł brutto. Postanowieniem z dnia 24 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony oraz jej możliwości płatniczych. Natomiast strona, wzywana do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązała się należycie z nałożonego na nią zobowiązania, co sprawia, że jej oświadczenia są niepełne, bądź nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Pismem z dnia 8 października 2010 r. (zatytułowanym: "zażalenie") J. W. wniósł od postanowienia z dnia 24 września 2010 r. sprzeciw, wnosząc o uchylenie w całości tego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odnosząc się do uzasadnienia ww. orzeczenia, strona wskazała, że orzeczenie zostało uzasadnione wadliwie, z naruszeniem przepisów art. 328 § 2, 233 § 1 i art. 368 pkt 4 Kpc. W ocenie skarżącego ustalone okoliczności są niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, bowiem bezsporna jest niezdolność skarżącego do pracy, utrata dwóch nieruchomości o wartości około [...]zł, zajęcie kont bankowych na kwotę [...]zł, a także samochodów. Według skarżącego w sposób dostateczny udokumentował sytuację swojej czteroosobowej rodziny, która jest obecnie bezdomna, wobec czego wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i ustanowionego pełnomocnika. Pismem z dnia 18 października 2010 r. Sąd wezwał J. W. do przedłożenia następujących dokumentów, w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy: ▪ odpisu orzeczenia sądu o separacji małżonków G. i J. W.; ▪ dokumentów potwierdzających wysokość wykazanych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny z ostatnich dwóch miesięcy (rachunki z tytułu czynszu za mieszkanie, faktury za gaz, prąd itp.); ▪ dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków na studia córki i szkołę syna itp.); ▪ dokumentów dotyczących spłacanego kredytu, z których wynika na jaki cel, kiedy, w jakiej wysokości i na jaki okres został zaciągnięty kredyt oraz wysokość miesięcznej raty, harmonogram spłaty rat, pozostała kwota do uiszczenia; ▪ dokumentów dotyczących zajęć komorniczych rachunków bankowych i nieruchomości w 2008 r., z których wynikało jakich nieruchomości, kont bankowych oraz zaległości dotyczy egzekucja, a także jaki był stan jej realizacji na dzień 20 października 2010 r., ▪ zaświadczenia pracodawcy małżonki skarżącego o wysokości jej wynagrodzenia netto z ostatnich trzech miesięcy, ▪ zaświadczenie z urzędu pracy czy skarżący był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, ▪ odpisów rocznych zeznań podatkowych za 2009 r. skarżącego oraz jego małżonki wraz z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym, jeśli skarżący nie składał rocznego zeznania należało przedłożyć zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w tym zakresie, ▪ wyciągów z posiadanych przez skarżącego i małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat, kart kredytowych) z ich stanem z okresu od 1 czerwca 2010 r. do dnia 20 października 2010 r., ▪ zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czy skarżący jest zarejestrowany jako producent rolny, czy w latach 2009 i 2010 r. otrzymywał i w jakiej wysokości dopłaty do rolnictwa, ▪ oświadczenia skarżącego o wysokości miesięcznych dochodów z rolnictwa, jeśli działalność rolnicza nie była prowadzona, należało wyjaśnić w jaki sposób są wykorzystywane grunty dzierżawione od ARN, czy skarżący uzyskiwał z tego tytułu pożytki, w jakiej wysokości, ▪ zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy stwierdzające, czy skarżący i jego rodzina korzystali od początku 2010 r. z pomocy społecznej czy ubiegali się o jej przyznanie, ▪ dodatkowego oświadczenia skarżącego o miejscu zamieszkania, wyjaśniającego na podstawie jakiego tytułu prawnego zajmował lokal mieszkalny położony przy ul. W. w T., czy mieszkał u rodziny, czy wynajmował mieszkanie, ▪ zaświadczenia ze szkół, w których kontynuują naukę córka i syn skarżącego stwierdzające czy w ubiegłym roku akademickim i szkolnym dzieci otrzymywały stypendium, w jakiej wysokości miesięcznie, czy aktualnie starali się o przyznanie świadczeń. Odpowiadając na ww. wezwanie, J. W. w piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2010 r. oświadczył, że nie jest w stanie dostarczyć dokumentacji dotyczącej zarobków jego żony, jak również rachunków, gdyż nie mieszka ze swoją żoną od kilku lat i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Wyjaśnił również, iż nie jest w stanie przedstawić aktualnych rachunków i faktur ponieważ część zaginęła, a część została przekazana do innych postępowań sądowych. Odnosząc się do kwestii kosztów studiów córki oraz dojazdów syna do szkoły, skarżący poinformował, iż nie zna ich wysokości ponieważ w całości są ponoszone przez jego żonę. J. W. dodał, że jest niezdolny do pracy, na dowód czego załączył do pisma kserokopię zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 3 listopada 2010 r. Na koniec dodał, iż jest bezsporne, że bank i komornik odebrali dwie nieruchomości i zajęli konta bankowe, wskutek czego skarżący stał się bezdomnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 ww. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 powołanej ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy). Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ustanowionej w art. 199 ww. ustawy, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z tą zasadą, każdy skarżący, który wszczyna postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jest zobligowany z mocy ustawy do ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Użyty w przepisie art. 246 powołanej ustawy zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony, nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że postanowienie referendarza wskutek wniesienia sprzeciwu, straciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. W ocenie Sądu, wnioskodawca w nadesłanym urzędowym formularzu PPF oraz w przekazanych dokumentach nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych wydatków, należnych w związku z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym. Przede wszystkim zauważyć należy, że J. W. nie przedłożył żadnego spośród żądanych dokumentów, co uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie pełnej analizy jego sytuacji materialnej i dokonanie oceny czy skarżący może uiścić kwotę 500 zł z tytułu wpisu od skargi. Reasumując, wskazać należy, że J. W. nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów, nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wykazania, że nie jest w stanie ponieść w całości kosztów postępowania. Tym samym uniemożliwił Sądowi zbadanie jego sytuacji materialnej i ocenę czy skarżący może uiścić kwotę [...]zł tytułem wpisu od wniesionej skargi. Należy zauważyć, iż z treści pisma procesowego skarżącego wynika, że wbrew twierdzeniu strony zawartym w formularzu PPF, koszty związane z utrzymaniem dzieci i ich nauką ponosi żona, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto, odnosząc się do kwestii niezdolności skarżącego do podjęcia pracy, podnieść należy, iż załączona kserokopia zaświadczenia o stanie zdrowia (sporządzona nieczytelnym pismem ręcznym) nie jest orzeczeniem o niezdolności do pracy, zawiera ona jedynie informacje dotyczące oznaczenia choroby podstawowej, chorób współistniejących, opisu dotychczasowego przebiegu choroby i leczenia, wyników badań pomocniczych i wniosków z konsultacji oraz ocenę wyników dotychczasowego leczenia i rokowania. Należy podkreślić, że skarżący miał świadomość, iż nieuzupełnienie wniosku o żądane dokumenty, będzie skutkowało odmową przyznania prawa pomocy (zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu z dnia 18 października 2010 r.). Mając powyższe na uwadze, należało na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak na wstępie.