I SA/Sz 514/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący M.S., w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z uwagi na ciężką sytuację finansową. Skarżący podał, że aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej (wyrejestrowana w połowie 2011 r.), nie otrzymuje dochodów. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 33 – letnią żoną, małżonkowie mają na utrzymaniu troje dzieci w wieku 7, 5, 2 lat. Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza żony skarżącego, a miesięczne dochody z tej działalności sięgają kwoty ok. [...] brutto. Rodzina skarżącego korzysta z pomocy teściowej, zajmując jeden pokój w jej mieszkaniu. Skarżący podał nadto, że jego wydatki związane z mieszkaniem stanowią kwotę ok. [...] ( energia elektryczna oraz gaz), a koszty związane z utrzymaniem rodziny stanowią kwotę ok. [...] miesięcznie. Dodatkowe wydatki to opłata za przedszkole ([...]) oraz na rehabilitację związane ze schorzeniem kręgosłupa (ok. [...] miesięcznie). Skarżący dodał, że z uwagi na to, że miesięczne wydatki przewyższają kwotę dochodów, otrzymuje on finansową pomoc od rodziców. Odnośnie do majątku, skarżący podał, że posiada działkę budowlaną w miejscowości G. o powierzchni 800 m². Pismem z dnia 12 lipca 2012 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego i jego żony. Powyższe zobowiązanie obejmowało: dokumenty potwierdzające wyrejestrowanie prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, zeznania podatkowego skarżącego i żony skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2011 roku, dokumenty potwierdzające wysokość dochodów żony skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej ( t.j. odpis ewidencji -przychodów, kosztów, dochodów- prowadzonej dla potrzeb opodatkowania podatkiem dochodowym) za okres ostatnich trzech miesięcy, wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony za okres od 15 maja do 15 lipca b.r., dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem skarżącego i jego rodziny za okres ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy rodzina skarżącego korzystała/korzysta z opieki społecznej w okresie ostatnich szczęściu miesięcy, dodatkowe oświadczenie skarżącego, czy posiadana nieruchomość w G. stanowi dla skarżącego źródło dochodu, w jakiej wysokości; w jaki sposób jest wykorzystywana oraz czy prowadzona jest na jej terenie inwestycja. W/w wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 lipca 2012 r., a wyznaczony tym wezwaniem 14 dniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 30 lipca 2012 r. We wskazanym terminie, ani dotychczas, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji), czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Wskazać należy, że aktualnie skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie (wpis od skargi [...]) oraz w dwóch innych zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie sprawach o sygn. akt I SA/Sz 515/12, 516/12 (wpisy od skarg łącznie [...]), w których również ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. W żadnej ze spraw nie wykonał wezwania referendarza sądowego o dodatkowe oświadczenia i dokumenty. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. W formularzu skarżący podał, że pozostaje na utrzymaniu żony oraz że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została wyrejestrowana. Wbrew wezwaniu skarżący nie potwierdził tych okoliczności, nie udokumentował wysokości dochodów małżonki. Powyższe ogólnikowe oświadczenia były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa rodziny skarżącego, dlatego został wezwany pismem z dnia 12 lipca 2012 r. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić i zaktualizować dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący nie wykonał nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania tego zobowiązania. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas skarżący nie udokumentował przede wszystkim wysokości dochodów swojej rodziny, nie przedłożył w tym zakresie żadnych dokumentów, w tym odpowiednich odpisów z ewidencji, czy zeznań podatkowych. Skarżący nie przedłożył też wyciągów z rachunków bankowych swoich i małżonki, co również uniemożliwia ustalenie jakie są jego możliwości płatnicze. Na ocenę możliwości finansowych skarżącego ma także wpływ stan majątkowy skarżącego, co również, wbrew wezwaniu, nie zostało dostatecznie wyjaśnione. Skarżący nie potwierdził także wielkości ponoszonych wydatków na utrzymanie rodziny, nie wyjaśniając przyczyny tego braku. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia w sposób nie budzący wątpliwości swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej, to nie ma podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.