I SA/Sz 514/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z wpisu od skargi kasacyjnej i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...], [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2004 r. I, II, III i IV kwartał 2005 r., I, II, III kwartał 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: 1. ustanowić adwokata z urzędu; 2. odmówić prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Skarżąca J. K., reprezentowana przez męża I. K., w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na opisaną wyżej decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego i ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia [...] r. oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i Skarżąca nie zgadza się z powyższym wyrokiem. W związku z tym, że w przypadku skargi kasacyjnej obowiązuje przymus adwokacki, a Skarżącej nie stać na opłacenie pełnomocnika w celu jej sporządzenia, zdaniem Skarżącej wniosek jest zasadny. Skarżąca we wniosku podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę Skarżącej w wysokości brutto [...] zł oraz działalność gospodarcza Skarżącej, z której dochody wynoszą [...] zł oraz działalność gospodarcza męża Skarżącej, według jej oświadczenia nieprzynosząca dochodów (0 zł). Odnośnie do stanu majątkowego, Skarżąca oświadczyła, że posiada dom o powierzchni [...] m˛ w zabudowie szeregowej o wartości ok. [...] zł, wierzytelności o wartości [...] zł w trakcie egzekucji, samochód Peugeot 307 z 2003 r. o wartości [...] zł. Innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, oszczędności oraz papierów wartościowych Skarżąca nie wykazała. Skarżąca wyjaśniła, że jej mąż prowadzi działalność gospodarczą, jest osobą niewypłacalną. W związku z prowadzoną działalnością i niezapłaconymi należnościami za wykonane usługi nie odzyskał w sądzie wierzytelności, a ich egzekucja okazała się bezskuteczna. Na zobowiązania i bieżące miesięczne wydatki Skarżącej składają się: rata pożyczki z [...] w wysokości [...] zł, spłata zadłużenia na rzecz [...]a [...] zł miesięcznie, koszty utrzymania domu – ogrzewanie [...] zł, opłaty za wodę, wywóz śmieci [...] zł, energia elektryczna [...] zł, opłaty za internet telefon [...] zł, koszty dojazdu do pracy [...] zł, koszty wyżywienia rodziny [...] zł, koszty zakupu lekarstw [...] zł, środki higieny, odzież [...] zł, koszty dojazdu na konsultacje medyczne z uwagi na niepełnosprawność Skarżącej [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca nadesłała: - kopię zeznania podatkowego za 2016 r., w którym zadeklarowała przychody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł oraz z innych źródeł w wysokości [...] zł, razem [...] zł, dochód [...] zł; - kopię [...] z wykazanym przychodem z dotacji z [...] w kwocie [...]zł, wraz umową o dofinansowanie nr [...] z [...] r.; - dowody opłacenia podatku za 2016 r.; - zaświadczenie Urzędu Miejskiego w K. P. z dnia [...] r. o zatrudnieniu Skarżącej na czas nieokreślony z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto; - kopie dwóch postanowień sądu powszechnego o zwolnieniu Skarżącej od kosztów sądowych w postępowaniach cywilnych; - kopię orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r.; - wydruk z CEiIDG z [...] r. potwierdzający zawieszenie działalności gospodarczej przez Skarżącą od [...] r.; - kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia [...] r. ustalającej J. K. wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych opłacanego w formie karty podatkowej dla prowadzącego działalność w zakresie: Działalność usługowa- Usługi w zakresie robót budowalnych instalacyjnych związanych z zakładaniem instalacji: grzewczych, wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, wodnokanalizacyjnych, gazowych, elektrycznych i osprzętu elektrycznego dla ludności, stawka bazowa [...] zł, miejsce prowadzenia działalności: [...], K. P.; - kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia [...] r. ustalającej I. K. wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych opłacanego w formie karty podatkowej dla prowadzącego działalność w zakresie: Działalność usługowa- Usługi ślusarskie, stawka bazowa [...] zł, miejsce prowadzenia działalności: [...] K. P.; - historię rachunku bankowego Skarżącej (rachunek firmowy – J. K.-E. [...]) za okres od [...] r. do [...] r. z saldem końcowym w kwocie [...]zł; - kopię deklaracji VAT – 7K Skarżącej za 4 kwartał 2017 r. z zadeklarowanymi dostawami w kwocie [...]zł, nabyciem towarów i usług na kwotę [...]zł; - dokumenty dotyczące prowadzonych egzekucji w zakresie wierzytelności Skarżącej; - dokumenty potwierdzające miesięczne wydatki na opłaty. - oświadczenie męża skarżącej, że nie posiada konta osobistego, a także, że skarżąca i jej mąż nie składają rocznego zeznania podatkowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i są zwolnieni z obowiązku prowadzenia ksiąg. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia [...] r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga natomiast porównania aktualnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jego rodziny. Na wstępie należy zauważyć, że wniosek Skarżącej, złożony po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Wniosek ten, pomimo tego, że został podpisany przez jej pełnomocnika, podlega rozpoznaniu, gdyż w tym zakresie aktualna pozostaje uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 11/09 (dostępna na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że aktualna sytuacja Skarżącej pozwala na przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w części. Istotna w tym zakresie jest aktualna sytuacja majątkowa i finansowa Skarżącej oraz jej rodziny i możliwości płatnicze, biorąc pod uwagę wszystkie dochody członków rodziny oraz koszty utrzymania. Z oświadczenia wynika, że rodzina utrzymuje się z dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę Skarżącej oraz z działalności gospodarczej jej męża. Skarżąca ma zawieszoną działalność gospodarczą od 2016 r. Wynagrodzenie za pracę Skarżącej wynosi ok. [...] zł brutto (a więc ok. [...] zł netto). Skarżąca oświadczyła, że dochody męża z działalności gospodarczej wynoszą "0" zł, nie przedstawiła jednakże żadnych dokumentów źródłowych pozwalających to zweryfikować, poza decyzją organu podatkowego w sprawie karty podatkowej ustalonej w kwocie [...]zł z tytułu usług ślusarskich. Natomiast z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że mąż Skarżącej prowadzi działalność w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych. Ponadto z dokumentów wynika, że saldo konta bankowego Skarżącej jest dodatnie i na dzień [...] r. wynosiło [...] zł, a także, że Skarżąca otrzymuje tytułem spłaty wierzytelności kwoty [...]– [...] zł comiesięcznie. Z powyższego wynika zatem, że rodzina Skarżącej ma dwa stałe źródła dochodów, Skarżąca odzyskuje swoje wierzytelności, nadto posiada nieruchomość. Na podstawie przedstawionych informacji i dokumentów, nie można zatem mówić, aby Skarżąca popadła w niedostatek uzasadniający pomoc państwa w najszerszym zakresie. W tym miejscu należy podkreślić, że prawo pomocy przysługuje stronie jedynie w sytuacji, gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania stronie skarżącej i jej rodzinie nie pozostają już żadne wolne środki, które mógłby przeznaczyć na inne cele. Skarżąca po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny wliczając w to stałe miesięczne koszty leczenia i dojazdy, raty pożyczki poniosła dotychczasowe koszty sądowe w niniejszej sprawie w łącznej kwocie [...]zł (wpis od skargi i opłata kancelaryjna). Zatem, skoro Skarżąca i jej mąż posiadają stałe źródła dochodów, są spłacane przysługujące Skarżącej wierzytelności to ma ona możliwości by wygospodarować środki na pokrycie dalszych kosztów sądowych niniejszego postępowania, które jako należności publicznoprawne mają pierwszeństwo przed innymi płatnościami, zaraz po zabezpieczeniu koniecznych i bieżących kosztów utrzymania Skarżącej i jej rodziny. Wysokość przewidywanych kosztów sądowych (wpisu od skargi kasacyjnej) wynosi [...] zł. Poniesienie tej należności nie spowoduje uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania rodziny. Odmówiono zatem zwolnienia od obowiązku poniesienia kosztów sądowych, w zakresie w jakim Skarżąca złożyła wniosek, tj. zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazać należy przy tym, że waloru rozstrzygającego nie mogła mieć okoliczność, że przed sądem powszechnym zwolniono Skarżącą od kosztów sądowych. Orzeczenia w przedmiocie zwolnienia od kosztów podjęte w postępowaniu przed sądem powszechnym nie determinują bowiem automatycznie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie złożonego przed sądem administracyjnym. Podkreślić także należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedstawiona przez Skarżącą sytuacja finansowa wskazuje natomiast, że wolne środki jakimi dysponuje nie wystarczą na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, który jest niezbędny dla prawidłowego sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Obowiązuje bowiem w tym zakresie, tzw. "przymus adwokacko-radcowski". Przyznano zatem prawo pomocy w tej części i ustanowiono dla Skarżącej adwokata (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 3 p.p.s.a). Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.