I SA/Sz 515/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca [...], po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od wniesionej skargi na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. We wniosku wskazała, że jest obecnie osobą bezrobotną i nie posiada żadnych dochodów, zaś sprawa jest zawiła i nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów pomocy prawnej. Składając urzędowy formularz PPF Skarżąca ponownie wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji, jest bez pracy i źródła dochodów, jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym Skarżąca podała, że nie ma osób wspólnie prowadzących z nią gospodarstwo domowe (dzieci, męża) oraz wskazała, że jest na utrzymaniu rodziny i życzliwych osób. W oświadczeniu o stanie majątkowym wpisała, że nie posiada żadnego majątku, dochodów, ani też nie ponosi wydatków. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych Skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej – "P.p.s.a."), została ona wezwana do nadesłania następujących dokumentów: zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, potwierdzającego, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez praw do zasiłku; zaświadczenia z właściwego terenowej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, zaświadczającego, czy korzysta z pomocy społecznej, w jakim zakresie i wysokości jest ta pomoc; dodatkowego oświadczenia o sytuacji mieszkaniowej, wskazującego jaki tytuł posiada do zajmowanego lokalu mieszkalnego, czy mieszka z innymi osobami, jaki jest stopień pokrewieństwa z tymi osobami, czy osoby te partycypują w kosztach utrzymania mieszkania, w jakiej wysokości wraz z dokumentami potwierdzającymi wykazane okoliczności; wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie, z podaniem rodzaju wydatków i ich wysokości, wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy; kopii rocznego zeznania podatkowego za 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego, czy Skarżąca składała deklarację podatkową za 2016 r.; wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym zajętych) z ich stanem za okres ostatnich sześciu miesiącach lub dokumentu potwierdzającego likwidację rachunków w tym okresie; dodatkowego oświadczenia o źródłach finansowania potrzeb życiowych, wykazującego od kogo Skarżąca otrzymuje pomoc finansową i w jakiej wysokości; a także zaświadczenia z właściwej terenowej jednostki ARiMR potwierdzającego, czy Skarżąca jest zarejestrowana jako producent rolny czy otrzymuje dopłaty do rolnictwa, w jakiej wysokości w ostatnim okresie lub kopii decyzji w sprawie płatności. Pismo doręczono Skarżącej w trybie art. 73 P.p.s.a. w dniu 20 września 2017 r. Przepis ten przewiduje, że w przypadku braku możliwości doręczenia przesyłki bezpośrednio adresatowi w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, a także dorosłemu domownikowi, administracji lub dozorcy domu w przypadku nieobecności adresata w domu, przechowuje się pismo przez okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 1 P.p.s.a.). Adresata zawiadamia się o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej albo urzędzie gminy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres dla doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym wyżej siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia opisanego wyżej czternastodniowego terminu (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Jak wynika z potwierdzenia odbioru przedmiotowa przesyłka, wobec niemożności jej doręczenia, w dniu 6 września 2017 r. pozostawiona została w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone zostało w oddawczej skrzynce pocztowej. Treść adnotacji zamieszczonych na kopercie wskazuje, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma pozostawione zostało w dniu 14 września 2017 r., a Skarżąca pisma nie podjęła w terminie. Termin wyznaczony Skarżącej do przedłożenia wymaganych dokumentów upłynął bezskutecznie z dniem 2 października 2017 r. Skarżąca nie złożyła żądanych wyjaśnień ani nie nadesłała dotychczas żadnych dodatkowych dokumentów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a.– stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie do opłaty sądowej ustalonej w kwocie [...] zł oraz w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżąca złożyła jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF, którego nie wypełniła dokładnie i nie udowodniła w żaden sposób, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w najszerszym możliwym zakresie. Skarżąca podała bowiem, że nie posiada majątku, dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziny i innych osób, nie podała rodzaju i wysokości jej zobowiązań i stałych wydatków. Za zbyt ogólne uznano także informacje o stanie rodzinnym Sskarżącej. Wezwanie starszego referendarza sądowego z dnia 4 września 2017 r., zobowiązujące Stronę do uzupełnienia i udokumentowania danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, zostało doręczone w sposób prawidłowy na adres podany przez sSarżącą zarówno na kopercie zawierającej skargę, jak i we wniosku o prawo pomocy (na urzędowym formularzu PPF). Przesyłka zawierająca wezwanie referendarza sądowego została uznana za doręczoną w sposób prawidłowy w trybie art. 73 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że korespondencja kierowana na ten adres była już odbierana przez Skarżącą (przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz przesyłka zawierająca wezwanie nadesłania wypełnionego formularza druku urzędowego wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, wraz z tym drukiem). Przesyłka zawierająca wezwanie z dnia 4 września 2017 r. została uznana za doręczoną w dniu 20 września 2017 r. w trybie art. 73 P.p.s.a. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej Skarżącej nie wystarcza samo jej oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy Wnioskodawczyni, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez Skarżącą za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, Strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 4 września 2017 r. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05, dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.